Uzasadnienie
1. Zaskarżonym postanowieniem z 14 września 2010 r., sygn. akt I SA/Po 602/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę K. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z 17 czerwca 2010 r. nr... w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do października 2008 r.
2. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że skarżący mimo wezwania nie uzupełnił braku formalnego skargi przez podanie wartości przedmiotu zaskarżenia w terminie 7 dni od doręczenia tego wezwania. Z tego względu WSA odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), zgodnie z którym skarga, której braków formalnych pomimo wezwania nie uzupełniono, podlega odrzuceniu przez sąd.
3. Skarżący zaskarżył powyższe postanowienie w całości, zarzucając mu w skardze kasacyjnej naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie: art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) poprzez pozbawienie skarżącego prawa dostępu do sądu. Zarzucono również naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik postępowania: art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez zbędne i nieuzasadnione zastosowanie w sytuacji, gdy skarga mogła otrzymać dalszy bieg, skoro wartość przedmiotu zaskarżenia była podana w treści skargi i określona wprost poprzez podanie kwoty 1.040.887,00 zł jako kwoty podatku VAT należnego; art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez nieuzasadnione odrzucenie skargi; art. 218 w związku z art. 215 § 1 i art. 216 p.p.s.a. poprzez uznanie z uchybieniem procedury wnikliwego sprawdzenia podanej w skardze wartości przedmiotu zaskarżenia, iż wartość ta nie została przez skarżącego podana.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
4. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Rację ma bowiem skarżący, iż w niniejszej sprawie wezwanie o uzupełnienie braków formalnych skargi było niezasadne, a w związku z tym nie było słuszne także odrzucenie skargi. Zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W świetle art. 215 § 1 p.p.s.a. w każdym piśmie wszczynającym postępowanie sądowe w danej instancji należy podać wartość przedmiotu zaskarżenia, jeżeli od tej wartości zależy wysokość opłaty. Stosownie zaś do art. 216 p.p.s.a. jeżeli przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, stanowi ona wartość przedmiotu zaskarżenia.
W skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej podatnik podniósł, że zaskarża tę decyzję w całości i podał wartość tego zaskarżenia w treści skargi na jej pierwszej stronie (vide k. 3 akt WSA). Przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna wskazana tam przez stronę w kwocie 1.040.887 zł, wobec tego stanowi ona wartość przedmiotu zaskarżenia.
Skarga nie zawierała zatem braku formalnego uniemożliwiającego nadanie temu pismu prawidłowego biegu w rozumieniu art. 49 § 1 p.p.s.a. W sprawie tej nie miał wobec tego zastosowania ani ten przepis, ani w rezultacie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. będący podstawą odrzucenia skargi. Uchybienie Sądu pierwszej instancji miało w tej sytuacji istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem gdyby nie niepotrzebne wzywanie strony o uzupełnienie braku, nie doszłoby do odrzucenia skargi w wyniku jego nieuzupełnienia.
Rację ma autor skargi kasacyjnej, że w sytuacji gdy Sąd powziął wątpliwości co do podanej wartości przedmiotu zaskarżenia, miał możliwość sprawdzenia z urzędu wartości przedmiotu zaskarżenia, zarządzenia w tym celu dochodzenia i na tej podstawie ustalenia zarówno wartości przedmiotu zaskarżenia, jak i wysokości wpisu. Zgodnie bowiem z art. 218 p.p.s.a. przewodniczący może sprawdzić wartość przedmiotu zaskarżenia oznaczoną w piśmie i zarządzić w tym celu dochodzenie. WSA nie był związany podaną przez stronę wartością przedmiotu zaskarżenia. Konieczność sprawdzenia tej wartości zachodzi wówczas, gdy informacja podana w piśmie budzi wątpliwości w świetle materiału wynikającego z akt sprawy. Sprawdzenie takie polega w zasadzie na zweryfikowaniu informacji zawartej w skardze w odniesieniu do treści zaskarżonej decyzji (lub innego aktu). W razie nieskutecznej weryfikacji tych danych Sąd może zażądać od stron dodatkowych wyjaśnień w ramach zarządzonego dochodzenia.
Z wezwania o uzupełnienie braków formalnych nie wynika jednak, aby działanie WSA było próbą wyjaśnienia wątpliwości czy też miało związek z dochodzeniem, o którym mowa w art. 218 p.p.s.a. Strona została wezwana o uzupełnienie braku, który nie miał miejsca w tej sprawie.
- 5. Wobec uznania, że zarzuty naruszenia przepisów procesowych zasługują na uwzględnienie, rozpatrywanie zarzutu naruszenia prawa materialnego - art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności byłoby w tej sytuacji przedwczesne.
- 6. Skoro zarzuty naruszenia przepisów postępowania okazały się zasadne, należało w konsekwencji na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 182 § 1 i § 3 p.p.s.a. orzec jak w sentencji.
- 7. Brak jest natomiast podstawy prawnej do zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W art. 209 p.p.s.a. przyjęto unormowanie, że wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 p.p.s.a.) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Zatem w innych przypadkach sąd nie rozstrzyga o zwrocie kosztów postępowania. Nie istnieje bowiem podstawa prawna dla takiego rodzaju rozstrzygnięcia (vide postanowienie NSA z 15 lutego 2007 r., sygn. akt II FZ 12/07, LEX nr 299419).