Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 19 marca 2015 r., sygn. akt I FSK 2123/13

Uzasadnienie

1. 1. Wyrok Sądu pierwszej instancji
2. 1.1. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 25 czerwca 2013 r., sygn. akt III SA/Gl 1889/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 25 września 2012 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania.
3. 1.2. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że podstawową kwestią wymagającą według Sądu pierwszej instancji rozstrzygnięcia było to, czy wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z 26 lipca 2011 r., orzekającej o odpowiedzialności solidarnej skarżącego jako członka zarządu za zaległości podatkowe spółki E. Sp. z o.o. z tytułu podatku od towarów i usług za luty i marzec 2006 r., został złożony w terminie wynikającym z art. 162 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm., dalej jako "O.p."). Wskazany w tym przepisie termin 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi należy w ocenie Sądu liczyć od momentu powzięcia przez stronę postępowania wiadomości o wydaniu w stosunku do niej decyzji, od której nie odwołała się w terminie. Przyjęcie takiego stanowiska spowodowało uznanie, że w okolicznościach sprawy wniosek o przywrócenie terminu był spóźniony. Sąd zwrócił uwagę, że z akt sprawy wynika, iż wiadomość o wydaniu wobec skarżącego decyzji z 26 lipca 2011 r. strona posiadała 30 marca 2012 r., w tym dniu bowiem pełnomocnik skarżącego wystąpił do organu o udzielenie informacji o postępowaniu prowadzonym wobec podatnika i o decyzji z 26 lipca 2011 r., wskazując równocześnie jej numer. W tej sytuacji termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania upłynął z dniem 6 kwietnia 2012 r., tymczasem wniosek został złożony 21 maja 2012 r., strona nie dotrzymała zatem terminu z art. 162 § 2 O.p., co musiało skutkować odmową przywrócenia terminu.
4. 1.3. Sąd pierwszej instancji zbadał również kwestię prawidłowości doręczenia skarżącemu decyzji z 26 lipca 2011 r., podzielając stanowisko organu, że prawidłowo została ona wysłana na adres wynikający z Systemu Rejestracji Centralnej KEP. Z ustaleń dokonanych przez organy wynika, że skarżący nie dotrzymał obowiązku aktualizowania danych objętych zgłoszeniem identyfikacyjnym, a w takiej sytuacji doręczenie na adres zamieszkania zawarty w tej zintegrowanej w skali kraju ewidencji podatników był zgodny z art. 150 § 2 O.p.
5. 2. Skarga kasacyjna
6. 2.1. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku strona zaskarżyła go w całości i wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
7. 2.2. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") przez nieuwzględnienie skargi, mimo że w toku postępowania Dyrektor Izby Skarbowej naruszył art. 162 § 1 O.p., bezzasadnie uznając, że nie zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z 26 lipca 2011 r., co wpłynęło na niekorzystne dla skarżącego rozstrzygnięcie sprawy.
8. 2.3. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podniósł przede wszystkim, że decyzja z 26 lipca 2011 r. została doręczona na nieaktualny adres, a z informacji przekazanych przez skarżącego wynika, że w związku ze zmianą adresu zamieszkania podjął on czynności zmierzające do aktualizacji adresu w Urzędzie Skarbowym, co oznacza, że nie można wykluczyć, iż doręczenie decyzji z 26 lipca 2011 r. było nieskuteczne. Doręczenie decyzji na nieaktualny adres uniemożliwiło wniesienie odwołania w terminie do tego właściwym, a faktyczna i prawna możliwość wniesienia odwołania nastąpiła po 14 maja 2012 r., tj. po dniu, w którym pełnomocnikowi skarżącego został doręczony odpis decyzji, stąd 14 maja ustała przyczyna, dla której wcześniej uchybiono terminowi do wniesienia odwołania (niedysponowanie decyzją i wynikająca stąd nieznajomość jej przedmiotu, związanych z nią konsekwencji prawno-podatkowych oraz podstaw przyjętych przez organ do jej wydania, co uniemożliwiało ustosunkowanie się do decyzji w drodze odwołania). Zdaniem skarżącego w takiej sytuacji istniały podstawy do przywrócenia terminu a przeciwne stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej narusza art. 162 O.p., co powinien był dostrzec Wojewódzki Sąd Administracyjny.
9. 3. Odpowiedź na skargę kasacyjną
10. 3.1. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i wydanie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, w tym o zwrocie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
11. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna J. K. nie ma uzasadnionych podstaw.

4.1. Należy przede wszystkim zaznaczyć, że w świetle art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną w jej granicach (z niezachodzącym w przedmiotowej sprawie wyjątkiem zaistnienia przesłanek nieważności postępowania), nie mając uprawnień do uzupełniania bądź precyzowania zarzutów podnoszonych przez stronę, czy formułowanej na ich poparcie argumentacji. Zarówno z art. 183 § 1, jak i z art. 174 i art. 176 P.p.s.a. wynika, że to do strony wnoszącej skargę kasacyjną należy takie zredagowanie tego środka odwoławczego, które umożliwi Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do stanowiska sądu pierwszej instancji we wszystkich kwestiach, które zdaniem strony zostały nieprawidłowo przez ten sąd rozważone czy ocenione. Wymaga równocześnie podkreślenia, że art. 176 P.p.s.a. wymaga, aby w skardze kasacyjnej zawrzeć niezbędne do jej rozpoznania podstawy kasacyjne przewidziane prawem oraz ich uzasadnienie, tj. wskazanie i wykazanie, na czym polegało dostrzeżone przez stronę skarżącą naruszenia prawa. Podnosząc zaś zarzuty uchybienia przepisom proceduralnym strona powinna uwzględnić przy konstruowaniu takich zarzutów, że w świetle art. 174 pkt 2 P.p.s.a. podstawa kasacyjna obejmująca zarzut naruszenia przepisów postępowania może być skuteczna (tj. mogąca prowadzić do uwzględnienia skargi kasacyjnej) jedynie w przypadku, gdy zarzucane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wykazanie, że taki potencjalny istotny wpływ na rozstrzygnięcie zachodzi, należy również do strony, gdyż także w tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny nie ma uprawnień do zastępowania jej w prawidłowym formułowaniu podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia.

4.2. We wniesionym środku zaskarżenia wyroku WSA zarzucono na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c tej ustawy poprzez nieuwzględnienie skargi pomimo tego, że w toku postępowania Dyrektor Izby Skarbowej naruszył art. 162 § 1 O.p., bezzasadnie uznając, iż nie zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, podając okoliczności dotyczące wydania i doręczenia orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego jako osoby trzeciej, zmiany adresu zamieszkania, miejsca i sposobu doręczenia, skarżący zajął stanowisko, że miał możliwość wniesienia odwołania dopiero po 14 maja 2012 r., tj. po dniu doręczenia odpisu decyzji pełnomocnikowi skarżącego. Do tej daty skarżący nie znał treści decyzji, co uniemożliwiało złożenie od niej odwołania.

Według wnoszącego skargę kasacyjną wystąpiły przesłanki do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania na zasadach określonych w art. 162 O.p., gdyż wystąpił brak winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności oraz ustały w dniu 14 maja przyczyny, dla których uchybiono temu terminowi. Zatem, według skarżącego, odmowa przez Dyrektora Izby Skarbowej przywrócenia terminu narusza art. 162 O.p., co powinien był dostrzec Sąd pierwszej instancji.

Przywołane stanowisko skarżącego zostało sformułowane w oderwaniu od treści wywodów przedstawionych w zaskarżonym wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Należy zaznaczyć, że Sąd ten przywołał przede wszystkim treść art. 162 § 2 O.p., stwierdzając, że nieodzowną przesłanką przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej jest złożenie wniosku o jego przywrócenie w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi. Sąd przyjął równocześnie, że przyczyna taka w okolicznościach sprawy ustała w momencie, w którym można było uznać, że strona posiadała wiedzę o wydaniu w stosunku do niej decyzji, tj. w dniu 30 marca 2012 r., a więc termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu upłynął 6 kwietnia 2012 r. Ponieważ przedmiotowy wniosek został złożony dopiero 21 maja 2012 r., nie został dotrzymany termin z art. 162 § 2 O.p. i dlatego zasadnie organ odmówił przywrócenia terminu.

W tym kontekście należy zwrócić uwagę, że w petitum skargi kasacyjnej jej autor wskazuje jako naruszony art. 162 § 1 O.p., zaś w jej uzasadnieniu wskazuje ogólnie art. 162 O.p., bez podania którejkolwiek z czterech jednostek redakcyjnych tego artykułu w postaci paragrafów. Przede wszystkim jednak brak jest zarzutu naruszenia art. 162 § 2 O.p., na podstawie którego WSA, biorąc pod uwagę stan faktyczny sprawy, doszedł do wniosku, że skarżący nie zachował wymaganych 7 dni, jako okresu przewidzianego dla złożenia podania o przywrócenie terminu, z tego właśnie powodu uznając za zgodne z prawem postanowienie Dyrektora izby Skarbowej.

Stan faktyczny ustalony przez organ i przyjęty przez Sąd pierwszej instancji stanowi podstawę faktyczną rozstrzygnięcia. Ustaleń tych – w istotnym dla rozstrzygnięcia zakresie zachowania terminu do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania – skarżący w skardze kasacyjnej nie zakwestionował skutecznie. Powtórzył co prawda prezentowane dotychczas stanowisko, że przyczyna uniemożliwiająca wniesienie odwołania ustała 14 maja 2012 r. z chwilą odebrania odpisu decyzji, jednakże takie polemiczne stwierdzenie nie może być uznane za prawidłowe podważenie poglądu Sądu pierwszej instancji, który za datę początku biegu terminu siedmiodniowego przyjął dzień 30 marca 2012 r. W skardze kasacyjnej nie została podjęta jakakolwiek próba odniesienia się do tej kwestii.

Skarżący w istocie pominął wszystkie argumenty przedstawione przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, opierając skargę kasacyjną na dowolnie przyjętym przez siebie stanie faktycznym, i konkludując nie tylko, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania był wniesiony w terminie, ale również, że był zasadny (którą to kwestią Wojewódzki Sąd Administracyjny w ogóle się nie zajmował, uznając za zgodną z prawem odmowę przywrócenia terminu z przyczyn formalnych). Taki sposób formułowania skargi kasacyjnej nie może przynieść oczekiwanych przez stronę skutków.

Skoro strona nie odniosła się do - przyjętych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny za prawidłowe - ustaleń co do daty, w której ustała przyczyna uchybienia terminu, ustaleniami tymi Naczelny Sąd Administracyjny jest związany. W konsekwencji Sąd ten nie ma podstaw do kwestionowania tego, że 7 dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania rozpoczął swój bieg 30 marca 2012 r. i bezskutecznie upłynął 6 kwietnia 2012 r. Poza sporem pozostaje, że wniosek taki został złożony dopiero w maju 2012 r., nie ulega zatem wątpliwości, że był to wniosek spóźniony w świetle art. 162 § 2 O.p., niepodlegający merytorycznemu rozpoznaniu pod kątem przesłanek z art. 162 § 1 O.p. W takiej sytuacji nie można stwierdzić, by Sąd pierwszej instancji naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 162 § 1 O.p.

1. 4.3. Abstrahując nawet od tego, że kwestia prawidłowości doręczenia decyzji z 26 lipca 2011 r. pozostaje poza granicami sprawy dotyczącej postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do złożenia odwołania, wyrażone w tym względzie w skardze kasacyjnej wątpliwości nie zostały powiązane z żadnym przepisem regulującym to zagadnienie.

1. 4.4. Ze wskazanych przyczyn, wobec braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny – na podstawie art. 184 P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji wyroku.

1. 4.5. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w myśl art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 i 3 tej ustawy w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013 r., poz. 490).