Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 4 września 2013 r., sygn. akt I SA/Bk 99/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę E. M. na wskazaną w sentencji niniejszego postanowienia decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 12 grudnia 2012 r.
Skarżąca w skardze kasacyjnej od powyższego rozstrzygnięcia zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania przedmiotowej decyzji. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że strona nie prowadzi już działalności gospodarczej, z której wcześniej osiągała dochody, w związku z tym nie dysponuje kwotą 46.860 zł, którą będzie musiała łącznie zapłacić z tytułu zobowiązania określonego przedmiotową decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w B., jak też decyzją tego organu, dotyczącą rozliczenia podatku VAT za grudzień 2006 r. i wrzesień 2008 r. Nie dysponuje również przedmiotami materialnymi, które mogła by spieniężyć, bez uszczerbku dla zaspokojenia swoich codziennych, podstawowych potrzeb. W związku z tym wykonanie decyzji "(...) najprawdopodobniej spowoduje skutki, które w razie ich późniejszego uchylenia będą bardzo trudne do odwrócenia".
Wniosek nie został poparty żadnymi dokumentami źródłowymi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Rozpoznawany wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej również jako "P.p.s.a.") wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do treści art. 61 § 3 P.p.s.a., który na podstawie art. 193 tej ustawy ma zastosowanie w postępowaniu kasacyjnym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, warunkiem jednak wydania takiego postanowienia jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia, albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 17 lipca 2008 r., II GZ 139/08, LEX nr 493849).
Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione (B. Gruszczyński (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 206). Ponadto wniosek poparty zostać powinien stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje – jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy – możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego.
Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanego wniosku w pierwszej kolejności należy wskazać, że za okoliczność mogącą uzasadniać zastosowanie instytucji uregulowanej w art. 61 § 3 P.p.s.a., nie może być uznana sama trudna sytuacja finansowa skarżącej i związany z nią brak majątku i środków pieniężnych. Po pierwsze dlatego, że we wniosku tym zabrakło obligatoryjnego wskazania na okoliczności, które mogłyby zaistnieć w wyniku wykonania decyzji i spowodować szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, ale i z tego względu, że Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł ocenić wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na sytuację majątkową strony. Informacje o sytuacji majątkowej skarżącej nie znajdowały się bowiem w aktach sprawy, ani też strona nie dołączyła ich do wniosku.
Tymczasem w przypadku, gdy – jak w niniejszej sprawie - chodzi o decyzję rodzącą obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenia majątkiem podatnika, koniecznym jest zobrazowanie okoliczności wskazujących na trudną sytuację materialną oraz wykazanie, że uszczuplenie tego majątku o kolejne sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia. Wstrzymanie, bowiem wykonania decyzji uzasadniać mogą konkretne okoliczności będące wynikiem wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na aktualną sytuację majątkową strony, powodujące znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki a nie sama aktualna sytuacja majątkowa, w której znajduje się strona, czy też oderwana od tej sytuacji wysokość kwoty zobowiązania podatkowego objętej zaskarżoną decyzją. Innymi słowy strona musi wykazać, że w powiązaniu z jej sytuacją majątkową, wykonanie decyzji spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki z powodu wystąpienia tych konkretnych okoliczności.
W konsekwencji nieprzedstawienie przez stronę, za pomocą odpowiednich dokumentów, swojej sytuacji majątkowej uniemożliwia w ogóle, tak jak w niniejszej sprawie, ocenę wpływu wykonania decyzji na sytuację majątkową strony.
Na marginesie rozważań wskazać należy, że postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji ma charakter wpadkowy i nie kończy postępowania w sprawie. Może zatem podlegać uchyleniu lub zmianie w przypadku, gdy zmienią się okoliczności sprawy. Dodatkowo skarżąca ponownie może złożyć wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, uzasadniając go w sposób właściwy i popierając stosownymi dokumentami - postanowienie o odmowie wstrzymania wykonania aktu nie korzysta bowiem z powagi rzeczy osądzonej.
Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a. w zw. z art. 193 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.