Uzasadnienie
Pełnomocnik R.K.i (zwanego dalej "podatnikiem" bądź "skarżącym") w skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 1025/12, wniósł o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 20 lipca 2012 r. określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2007 r.
W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wskazał, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje trudne do odwrócenia skutki z uwagi na utratę przez podatnika reputacji uczciwego przedsiębiorcy, co jest podstawą prowadzenia działalności gospodarczej na rynku paliw. Podniósł, że obecnie wobec skarżącego prowadzone są postępowania egzekucyjne dotyczące zaległości podatkowych, zaś wykonanie zaskarżonej decyzji pogłębi kłopoty finansowe skarżącego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z treścią do art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.), Sąd może na wniosek skarżącego wydać na posiedzeniu niejawnym postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zasadność wstrzymania wykonania aktu uzależniona jest od rozmiarów szkody, w tym szkody majątkowej.
Przede wszystkim wskazać trzeba, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji jest wykazanie (uprawdopodobnienie) przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość spowodowania skutków, o których mowa w przywołanym przepisie. Podkreślić przy tym należy, że inicjatywa w zakresie wykazania przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania aktu należy do skarżącego, bowiem jego rzeczą, jako strony postępowania sądowoadministracyjnego, jest wykazywanie zasadności złożonego wniosku poprzez wskazanie istnienia materialnoprawnych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonych decyzji.
Zatem uzasadnienie wniosku winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonej decyzji jest uzasadnione. Twierdzenia te powinny zaś zostać poparte stosownymi dokumentami. Do oceny zasadności wniosku konieczne jest zatem dysponowanie aktualnymi danymi o stanie majątkowym wnioskodawcy.
Co prawda skarżący wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zwrócił się jednocześnie o zwolnienie od kosztów sądowych. W ramach zaś wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych wskazał, że utrzymuje się z kwoty 500 zł miesięcznie (wynagrodzenie członka zarządu), prowadzi sam gospodarstwo domowe, pomimo że pozostaje w związku małżeńskim oraz że nie posiada żadnych oszczędności. Niemniej jednak przesłanki z art. 61 P.p.s.a. nie są przesłankami tożsamymi z tymi przewidzianymi w ramach przyznania prawa pomocy, czego najwyraźniej strona nie zauważa. Ustawodawca regulując obie instytucję posłużył się bowiem odmiennymi kryteriami ocennymi, co wynika expressis verbis z treści przepisów regulujących obie instytucje procesowe.
Należy jednocześnie zaznaczyć, że system prawa zawiera pewne mechanizmy zabezpieczające, choć w minimalnym zakresie, byt podmiotów, w stosunku do których prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Przykładowo, w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) – por. np. jej art. 8 zawiera mechanizmy zabezpieczające dłużnikowi środki egzystencji (por. postanowienie NSA z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach dostępnej na stronie https://cbois.nsa.gov.pl.). Strona będzie miała zatem zapewnione środki wolne od zajęć zapewniające minimum egzystencji.
Warto przy tym podkreślić, że z analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na etapie postępowania przed Sądem I instancji nie wynika, aby strona skarżąca posiadała, poza środkami stanowiącymi właśnie dochód z pełnionej w organie Spółki fukcji, jakikolwiek majątek, z którego mogłaby być prowadzona w sposób efektywny egzekucja, co raczej skłania do przyjęcia, że brak jest uzasadnionych podstaw do uznania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania nieodwracalnych skutków.
Wnioskodawca wskazał ponadto, że nieodwracalne skutki, jakie były podstawą jego wniosku, polegały również na ewentualnej utracie wizerunku uczciwego podatnika. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z poglądem tym trudno jest polemizować. Kwestie utraty wizerunku czy reputacji nie mogą stanowić podstawy dla wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w przypadku, gdy wnioskującym jest przedsiębiorca. Tego typu wartości mogą zasługiwać na szczególną ochronę w sytuacji gdy może mieć ona decydujące znaczenie dla wykonywanej przez wnioskodawcę funkcji, np. gdy osoba sprawuje zawód tzw. zaufania publicznego. Nie ma zatem szczególnych podstaw aby uznać, że przy prowadzeniu działalności gospodarczej polegającej na obrocie paliwem argument ten odgrywał istotne znaczenie dla wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Ponadto niepoparte żadną dokumentacją dotyczącą prowadzonej działalności gospodarczej twierdzenia nie mogą świadczyć o spełnieniu przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Podkreślić jeszcze raz należy, iż uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Nie jest w tym zakresie wystarczające powoływanie się na przesłanki z art. 61 § 3 P.p.s.a. bez poparcia twierdzeń strony konkretnymi faktami.
Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji