Uzasadnienie
W dniu 23 grudnia 2013 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęła skarga o wznowienie postępowania Z. S.A. z siedzibą w K. w likwidacji (dalej: "spółka", "strona") od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lutego 2013 r., sygn. akt I FSK 61/12, oddalającego skargę kasacyjną na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 22 marca 2010 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2000 r.
W dniu 3 lutego 2014 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego został złożony wniosek strony o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W w/w wniosku skarżąca argumentowała, że: nie posiada żadnych środków pieniężnych, żadnego majątku, który mógłby zostać spieniężony, ani należności, które mogłyby zostać wyegzekwowane. Jest współużytkownikiem wieczystym nieruchomości obciążonej hipotekami przymusowymi. Stanowiące własność spółki udziały w spółce Z. I. sp. z. o.o. zostały w całości zajęte w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Wartość nominalna ww. udziałów wynosi 35 002 168,56 zł. Objęte są one odpisem aktualizującym w wysokości 90% wartości. Stanowiące własność spółki udziały w spółce G. I. O. S.A. o wartości nominalnej 516 509, 74 zł objęte są odpisem aktualizacyjnym w 100%. Spółka nie prowadzi żadnej działalności. Na koniec 2011 r. odnotowała stratę w wysokości 867 340,57 zł, zaś na koniec 2012 r. stratę w wysokości 884 439,86 zł. Z ww. okoliczności spółka wywiodła brak możliwości uiszczenia opłaty od wniesionej skargi o wznowienie postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że na uprzednim etapie postępowania skarżąca składając wniosek o przyznanie prawa pomocy podała, że kapitał zakładowy spółki wynosi 3.151.200 zł, wartość posiadanych budynków i lokali 19 626,75 zł, a długoterminowych aktywów finansowych w postaci udziałów w spółkach 3 987 511,73 zł. Udziały w Z. I. sp. z o.o. zostały zajęte (zajęcie zabezpieczające) przez Naczelnika Urzędu Skarbowego do kwoty 2 388 855 zł. Skarżąca została postawiona w stan likwidacji i nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej. Wniosek o ogłoszenie upadłości spółki z 7 kwietnia 2010 r. został zwrócony z uwagi na braki formalne, których nie mogła usunąć ze względu na brak środków niezbędnych na sporządzenie wymaganej przez sąd upadłościowy dokumentacji. Spółka nie ma żadnych środków pieniężnych w kasie, ani na rachunku bankowym, który został zamknięty w dniu 27 maja 2011 r. z powodu braku regulowania kosztów jego prowadzenia, przy czym saldo ujemne wskazanego rachunku wynosiło na dzień 16 kwietnia 2010 r. 2 590 580,25zł.
Spółka nie posiada też majątku, który mógłby zostać spieniężony. Jedyny składnik długoterminowych aktywów finansowych spółki w postaci udziałów i akcji w jednostkach powiązanych − Z. I. Sp. z o.o. o wartości 3 987 511,73 zł (wedle stanu na dzień 31 marca 2010 r.) został zajęty przez organy egzekucyjne prowadzące przeciwko spółce postępowania zmierzające do wyegzekwowania zobowiązań podatkowych wynikających z decyzji będących przedmiotem niniejszego postępowania. Wedle bilansu sporządzonego na dzień 31 marca 2010 r. Strona skarżąca posiada stratę z lat ubiegłych w wysokości 14 337 338,38 zł. Ewentualny zysk netto na koniec 2010 roku (na dzień 31 marca 2010 r. wynosił 707 976,04 zł, a spółka nadal nie sporządziła bilansu za cały 2010 r.) będzie musiał zostać przeznaczony na pokrycie wskazanej straty.
Biorąc pod uwagę powyżej przedstawione okoliczności postanowieniem z dnia 11 lipca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zwolnił Z. S.A. w likwidacji od kosztów sądowych w ¾ części, w pozostałym zakresie wniosek spółki oddalił.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2010 r., sygn. akt II GPS 2/10 (w CBOSA) prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości lub ustanowienia adwokata (radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) przyznane stronie w sprawie ze skargi, na podstawie art. 244 i art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") obejmuje postępowanie ze skargi o wznowienie postępowania w tej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że na uprzednim etapie postępowania sprawa z wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych została prawomocnie rozstrzygnięta postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, którym przyznano stronie zwolnienie od kosztów sądowych w ¾ części. Na obecnym etapie postępowania skarżąca ponownie złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Jak wskazano powyżej, charakter postępowania wznowieniowego przemawia za tym, że przyznanie "w sprawie" prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości lub ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika rozciąga się na postępowanie wznowieniowe. Jeżeli przyznane prawo pomocy obejmuje zwolnienie jedynie określonych kosztów sądowych, to zakres tego prawa wyznacza postanowienie sądu, które ogranicza to prawo do określonych opłat i wydatków.
Tym samym przyznane skarżącej, na pierwszym etapie postępowania, prawo pomocy w części ¾ rozciąga się na postępowanie wzowieniowe, co powoduje, że ponowny wniosek o jego przyznanie nie mógł zostać uwzględniony.
Rozpatrując wniosek spółki w pozostałym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny traktuje go jako kolejny wniosek w sprawie, który podlega rozpoznaniu w trybie art. 165 p.p.s.a. W myśl ww. przepisu prawomocne postanowienie sądu pierwszej instancji należy do tzw. postanowień niekończących postępowania, które mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne (art. 165 p.p.s.a.). Jednak bez zmiany okoliczności sprawy sąd nie może uchylić wcześniej wydanego postanowienia. Przez zmianę okoliczności należy przy tym rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Zmiany te muszą być na tyle istotne, by uzasadniały wydanie nowego odmiennego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy nowe okoliczności muszą być oceniane w kontekście przesłanek, które legły u podstaw wcześniej wydanego postanowienia, którego zmiany domaga się strona.
Oznacza to, że zadanie sądu sprowadza się do porównania sytuacji zakreślonej w dwóch wnioskach, następnie oceny, czy nastąpiła istotna zmiana okoliczności, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie do zdecydowania, czy zmiana ta uzasadnia zmianę prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2012 r., sygn. akt II FZ 768/12 i powołane tam orzecznictwo, CBOSA).
W przedmiotowej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny, po porównaniu okoliczności obydwu wniosków stwierdził, że skarżąca nie wykazała na tyle istotnej zmiany okoliczności faktycznych sprawy, która uzasadniałaby przyznanie stronie zwolnienia od kosztów sądowych w części przekraczającej ¾ kosztów. Porównując wskazane w rozpatrywanym wniosku okoliczności z przedstawionymi na poprzednich etapach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zdolności płatnicze spółki nie uległy kluczowym zmianom w zakresie: stanu posiadanych środków pieniężnych, stanu posiadanego majątku, który mógłby zostać spieniężony, wartości posiadanych budynków i lokali (19 626,75 zł – obecnie 10 157,07 zł), prowadzonej działalności, kapitału zakładowego, strat (14 337 338,38 zł – obecnie 884 439,86 zł).
Odnosząc się do długoterminowych aktywów finansowych w postaci udziałów w spółkach należy wskazać, że w poprzednim wniosku skarżąca określiła ich wartość na 3 987 511,73 zł, obecna wartość udziałów to 3 371 069,71 zł. Skarżąca wskazała również, że udziały w Z. I. sp. z o.o. zostały zajęte (zajęcie zabezpieczające) przez Naczelnika Urzędu Skarbowego S. do kwoty 2 388 855 zł – na obecnym etapie postępowania kwota zabezpieczenia wynosi 2 327 253,77 zł.
Naczelny Sąd Administracyjny dokonując porównania stanu finansowego skarżącej przedstawianego w obu wnioskach o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podkreśla, że wykazywana we wcześniejszym wniosku sytuacja materialna skarżącej była niemalże identyczna ze wskazaną na etapie obecnego postępowania, a niewielkie zmiany w zakresie wartości posiadanych budynków i lokali, strat i długoterminowych aktywów finansowych, nie przesądzają o możliwości przychylenia się do wniosku strony. Ponadto, sąd nie mógł pominąć faktu, że spółka wciąż dysponuje nie zajętymi udziałami o wartości 1 043 815,94 zł.
Biorąc pod uwagę powyższe, należy stwierdzić, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej i rozszerzenia uprzednio przyznanego prawa pomocy.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.