Uzasadnienie
W skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 20 października 2009 r., sygn. I SA/Bd 532/09, pełnomocnik R. A. wniósł na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej "p.p.s.a." o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania administracyjnego w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Dyrektora Izby Skarbowej w B. z 11 grudnia 2008 r. utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z 12 sierpnia 2008 r., w której określono P. K. wysokość zobowiązania w podatku od towarów i usług za grudzień 2002 r. oraz okres od stycznia do listopada 2003 r.
W uzasadnieniu swojego wniosku autor skargi kasacyjnej wskazał, że WSA w Bydgoszczy prawomocnym wyrokiem z 29 grudnia 2009 r. uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z 11 września 2009 r. odmawiającą wznowienia postępowania wymiarowego wobec P. K. Kasator podkreślił, że wniosek o wznowienia postępowania został oparty na przesłance wynikającej z art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.) – zwanej dalej "Ordynacja podatkowa". Mianowicie na jaw wyszły nowe okoliczności faktyczne, nieznane organom podatkowym, a dotyczące oceny zeznań świadka R. R. W ocenie kasatora nowe fakty dotyczące tej osoby są istotne również dla wyniku postępowania dotyczącego R. A. z uwagi na fakt, że w rozpatrywanej sprawie organy podatkowe poczyniły swoje ustalenia (w konsekwencji pozbawiły skarżącego prawa do odliczenia podatku naliczonego) również w oparciu o zeznania R. R. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie wniosku o zawieszenie postępowania, argumentując, że przy jego pomocy kasator próbuje podważyć podstawę faktyczną zaskarżonego wyroku, a ten skutek może osiągnąć jedynie przez sformułowanie stosowanych zarzutów procesowych.
Po rozpoznaniu wniosku o zwieszenie Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek jako pozbawiony usprawiedliwionych podstaw należało oddalić.
Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Sprawiedliwości. Zauważyć należy, że celowość podjęcia decyzji o zawieszeniu postępowania na podstawie cytowanego przepisu pozostawiona została ocenie Sądu. Uznanie to nie może być dowolne. Obowiązkiem Sądu jest bowiem rozważenie, a w konsekwencji i wyjaśnienie przesłanek uzasadniających zawieszenie bądź odmowę zawieszenia postępowania w sprawie.
Spełniając zaakcentowany obowiązek tut. Sąd zauważa, że między daną sprawą sądowoadministracyjną a innym postępowaniem, o którym stanowi art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., musi istnieć związek tego rodzaju, iż wynik tego drugiego, toczącego się już postępowania, będzie miał charakter prejudycjalny dla sprawy, która ma być zawieszona. Innymi słowy, rozstrzygnięcie w tej drugiej sprawie wtedy tylko upoważniać będzie do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, kiedy podjęte w niej rozstrzygnięcie będzie miało decydujące znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej, która ma być zawieszona (por.: uwagi S. Dmowski do art. 177 Kpc, będącego odpowiednikiem analizowanego tu przepisu [w:] "Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz" pod red. prof. K. Piaseckiego, Wyd. C. H. Beck W-wa 1996 r., str. 578-579). Dlatego kluczowe w tym przepisie jest, na co zwrócił uwagę NSA w uzasadnieniu uchwały z 24 listopada 2008 r., sygn. II FPS 4/08 (publ. w ONSAiWSA 2009/4/62, POP 2009/1/29, ZNSA 2009/2/136, Prok.i Pr.-wkł. 2009/5/55, OSP 2009/7-8/82), słowo "zależy", według którego, jeśli coś zależy od danej sytuacji, to ona decyduje o tym lub ma na to decydujący wpływ (Inny Słownik Języka Polskiego, praca zbiorowa pod red.
M. Bańki, Wydawnictwo PWN, Warszawa 2000, Tom P - Ż, s. 1231). Nie chodzi przy tym o jakikolwiek wpływ, ale o wpływ przewidziany prawem, a nie np. o wpływ wynikający z autorytetu Naczelnego Sądu Administracyjnego. Chodzi więc o sytuację, w której sąd nie jest władny samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienia wstępnego, które powstało lub wyłoniło się w toku postępowania sądowego. Tylko wówczas zawieszenie postępowania może okazać się konieczne (B. Dauter, Zarys metodyki pracy sędziego sądu administracyjnego, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Wydanie 1, Warszawa 2008, s. 206).
W rozpatrywanej sprawie brak jest wymaganego art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. związku między przyszłym rozstrzygnięciem w sprawie wznowienia postępowania dotyczącego P. K. a rozstrzygnięciem w niniejszej sprawie. Nie jest przeszkodą to, że postępowanie, które miałoby stać się podstawą decyzji o zawieszeniu postępowania dotyczy innego podatnika. Tożsamość podmiotowa stron jest dla możliwości zawieszenia postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. obojętna, poza sytuacją, gdy w stosunku do tej samej osoby toczy się lub zostało już prawomocnie zakończone inne postępowanie sądowoadministracyjne obejmujące żądanie zgłoszone w badanej skardze. W tej sytuacji Sąd zobligowany będzie, stosownie do art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a., skargę odrzucić. Zatem o wpływie postępowania prejudycjalnego na wynik zawieszonego postępowania decydować będzie jego zakres przedmiotowy.
W postępowaniu prowadzonym przez organy podatkowe w trybie nadzwyczajnym wznowienia postępowania na obecnym etapie (po uchyleniu przez WSA decyzji odmawiającej wznowienia postępowania) organy podatkowe rozstrzygną, czy istnieją podstawy do zmiany decyzji wymiarowej wydanej wobec P. K. w oparciu o nowe fakty powołane we wniosku o wznowienie postępowania. Nawet w razie pozytywnej odpowiedzi, a więc w istocie po ustaleniu, że zeznania R. R. należało odmiennie ocenić, wynik tamtego postępowania nie będzie prejudycjalny dla niniejszej sprawy. Nie jest bowiem tak, że konkretne ustalenie faktyczne (a tym w istocie jest ustalenie rzeczywistej treści zeznań świadka i wynikających z nich faktów) wiąże organy i ewentualnie Sąd administracyjny w innej sprawie. Trzeba bowiem pamiętać o art. 178 Konstytucji RP z 1997 r. oraz 171 p.p.s.a. Z tych regulacji wynika, że co do zasady wszystkie kwestie prawne i faktyczne w sprawie oddanej pod osąd Sąd zobligowany jest rozstrzygać samodzielnie.
W związku z tym zeznania R. R. będą podlegać (i co wynika z akt administracyjnych, a także uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji podlegały) odrębnej i samodzielnej ocenie organów dokonujących określenia skarżącemu wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług oraz Sądom administracyjnym, które w ramach swojej ustrojowej funkcji, dokonywać będą kontroli legalności rozstrzygnięć tychże organów.
Poza tym rację przyznać trzeba Dyrektorowi Izby Skarbowej, który w odpowiedzi na skargę kasacyjną podnosi, że wniosek o zawieszenie nie został oparty, jak tego wymaga art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. na związku między rozstrzygnięciami w dwóch odrębnych postępowaniach, a na związku między okolicznościami faktycznymi w tych sprawach. Tymczasem instytucja zawieszenia postępowania nie może służyć do podważania ustaleń faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia zaskarżonego do Sądu administracyjnego. W tym celu strona skarżąca powinna zgłosić stosowne zarzuty naruszenia przez organy podatkowe przepisów procesowych. Zdumiewa fakt, że mimo zgłoszenia w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenie art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej ani w jego konstrukcji, ani w uzasadnieniu kasator nie nawiązał do wątku oparcia materiału dowodowego na wadliwych – w jego ocenie – zeznaniach R. R. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a w zw. z art. 131 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.