Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 20 września 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił w całości zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 24 września 2014 r. o sygn. akt I SA/Kr 1448/14 w sprawie ze skargi C. L. (skarżący) jak również uchylił w całości zaskarżone trzy decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K..
Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 23 listopada 2016 r. Pismem z dnia 6 grudnia 2016 r. pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o uzupełnienie wyroku. W piśmie podniósł, że w rezultacie rozpoznania na postawie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej jako: ustawa p.p.s.a.), przez Naczelny Sąd Administracyjnych skarg wniesionych do Sądu pierwszej instancji, uchylone zostały zaskarżone decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K. bez poprzedzających je decyzji organów pierwszej instancji, pomimo zawarcia takiego wniosku w skardze do Sądu pierwszej instancji.
Skarżący przedstawił uzasadnienie formalne i merytoryczne dla złożonego wniosku. W ramach tych ostatnich argumentów podkreślił, że z uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że o uwzględnieniu skargi zdecydowały zarzuty wytykające naruszenie przepisów proceduralnych w postaci art. 120, art.121 § 1, art 180 § 1, art. 181, art 187 § 1, art 188 i art 191 O.p., których dopuściły się organy obu instancji. Przytaczając fragmenty przedmiotowego uzasadnienia strona skarżąca stwierdziła, że płynie z niego wniosek, że intencją Sądu drugiej instancji było także uchylenie decyzji pierwszej instancji, poprzedzających zaskarżone decyzje.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek nie podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 157 § 1 ustawy p.p.s.a. strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu, a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia, zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 września 2016 r. uwzględniając skargę kasacyjną skarżącego w pkt 1 orzekł o uchyleniu wyroku Sądu pierwszej instancji. Uznając, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, korzystając z możliwości, jaką stwarza art. 188 ustawy p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił także zaskarżone decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 23 sierpnia 2012 r (dwie decyzje) oraz z 13 września 2012 r (jedna decyzja). W punkcie trzecim wyroku zamieścił postanowienie o kosztach postępowania w sprawie. Tym samym wyrok jest kompletny i nie narusza art. 157 § 1 ustawy p.p.s.a.
Strona skarżąca domagając się uzupełnienia wyroku podniosła, że w skardze do sądu administracyjnego pierwszej instancji wnioskowała o uchylenie decyzji organów obu instancji tj. zaskarżonych do sądu oraz poprzedzających je decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z dnia 30 grudnia 2011 r. Zawarcie w skardze do Sądu pierwszej instancji żądania uchylenia zarówno decyzji zaskarżonej, jak i wydanej w I instancji, daje podstawy do rozstrzygania o uzupełnieniu wyroku, ale nie przesądza o sposobie rozstrzygnięcia.
Wniosek strony określający zakres wnioskowanego rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny o skardze nie jest bowiem wiążący. Sposób rozstrzygania przez sąd administracyjny pierwszej instancji wyznaczają art. 134 ustawy p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną oraz art. 135 ustawy p.p.s.a. zezwalający sądowi na stosowanie przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, jeśli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Istotą konstrukcji ukształtowanej przepisem art. 135 ustawy p.p.s.a. jest powiązanie obowiązku sądu orzekania "w głąb sprawy" z przesłanką niezbędności takiego rozstrzygnięcia dla jej końcowego załatwienia. Wyeliminowanie z obrotu prawnego innej, niż zaskarżona do sądu, decyzji organu podatkowego wchodzi w grę jedynie wówczas, gdy bez tego zabiegu załatwienie sprawy byłoby niemożliwe lub co najmniej utrudnione.
Taka sytuacja w sprawie nie zachodzi, uchylenie bowiem tylko decyzji odwoławczych, powoduje, że sprawy wracają do rozpoznania przez Dyrektora Izby Skarbowej w K.. Organ ten, uwzględniając ocenę prawną zawartą w wyroku sądowym może wydać decyzje, o treści przewidzianej w art. 233 § 1 lub § 2 O.p. Nie ma natomiast uzasadnienia ograniczenie się do uchylenia zaskarżonego wyroku, ponieważ Sąd pierwszej instancji jedyne, co mógłby zrobić, to uchylić zaskarżone decyzje, stąd pominięcie tego etapu postępowania z uwagi na ekonomikę procesową było uzasadnione.
Wbrew twierdzeniom skarżącego we wniosku o uzupełnienie wyroku, intencją Naczelnego Sądu Administracyjnego, orzekającego w zakresie kompetencji Sądu pierwszej instancji, nie było wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji pierwszej instancji albowiem prowadziłoby to do zakończenia postępowania z uwagi na przedawnienie. Stan sprawy nie pozwalał na tak daleką ingerencję Sądu w sprawę.
Tak więc ograniczenie rozstrzygnięcia do uchylenia decyzji odwoławczych było zamierzone, a wybór dalszego sposobu postępowania w sprawie należeć będzie do Dyrektora Izby Skarbowej w K..
Podkreślić należy, że w przypadku nieuwzględnienia przez sąd wniosku o uchylenie decyzji organu I instancji, gdy skarga dotyczy decyzji organu odwoławczego (co jest wynikiem realizacji trybu zaskarżenia), sąd – z uwagi na brzmienie art. 138 ustawy p.p.s.a. – nie ma podstaw prawnych do zmieszczenia w sentencji wyroku negatywnego rozstrzygnięcia w tym zakresie.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 157 § 1 ustawy p.p.s.a. w związku z art. 193 ustawy p.p.s.a orzekł jak w sentencji.