Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę Teresy Ś. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za miesiące: sierpień, wrzesień i październik 1999 r.
W ocenie Sądu pierwszej instancji zarzuty naruszenia art. 67 par. 1 i art. 67 par. 1a ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ były nieuzasadnione, a co za tym idzie skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku stwierdził, iż ze sformułowania przepisu art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej w sposób jednoznaczny wynika, że decyzja o umorzeniu zaległości podatkowych ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że aby w ogóle mogła być wydana decyzja o umorzeniu zaległości podatkowej /odsetek, opłaty prolongacyjnej/ musi wystąpić co najmniej jedna z przesłanek wymienionych w ustawie, czyli ważny interes podatnika bądź interes publiczny. Gdy w sprawie nie wystąpi którakolwiek z tych przesłanek, organ podatkowy w ogóle nie może wydać decyzji o umorzeniu zaległości. Może natomiast - lecz nie musi - orzec o umorzeniu zaległości podatkowej wówczas, kiedy stwierdzi, iż w sprawie wystąpiła jedna z nich.
Sąd pierwszej instancji ocenił przebieg postępowania podatkowego jako wszechstronnie wyjaśniającego sytuację materialną, majątkową, i rodzinną skarżącej i potwierdził stanowisko organów podatkowych w zakresie braku przesłanek umożliwiających przyznanie Teresie Ś. ulgi w postaci umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług i naliczanych od zaległości podatkowej odsetek.
Ważnym elementem, mającym wpływ na ustalenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku był fakt, iż z akt administracyjnych wynikało, że zaległość podatkowa w podatku od towarów i usług powstała na skutek odliczenia przez Teresę Ś. tego podatku zawartego w pustych fakturach - nie dokumentujących faktycznego nabycia towaru. Ponadto już w czasie trwania postępowania kontrolnego i podatkowego Teresa Ś. i jej mąż zbyli własnościowy lokal mieszkalny za kwotę 64.345 zł. Na podstawie zestawienia tych faktów Sąd pierwszej instancji stwierdził iż Teresa Ś. wiedząc o istnieniu zobowiązania majątkowego wyzbyła się własności mieszkania. Mieszkanie własnościowe zostało zbyte przez małżonków za 64.345 zł. Zaległość podatkowa w podatku od towarów i usług /bez odsetek/ wyniosła 33.904 zł.
W świetle powyższych ustaleń Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów art. 67 par. 1 i art. 67 par. 1a Ordynacji podatkowej a właściwe w sprawie organy działały zgodnie z przepisami art. art. 120, 122, 123 par. 1, 187 par. 1 i 191 powołanej wyżej ustawy. Zaskarżona decyzja spełnia też wymogi z art. 210 par. 1 i par. 4 ustawy Ordynacja podatkowa. Zawiera bowiem omówienie ustaleń faktycznych i wyjaśnia podstawę prawną.
Na to orzeczenie Teresa Ś. wniosła skargę kasacyjną, w której zarzuciła Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku:
l/ naruszenie art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej przez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy;
2/ naruszenie art. 67 par. 1a Ordynacji podatkowej przez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych dla rozstrzygnięcia sprawy.
Wskazując na te zarzuty wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie skargi oraz zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku do ponownego rozpatrzenia, przy uwzględnieniu kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu zarzutów kasacyjnych, skarżąca stwierdziła, iż nie sposób jest zgodzić się z ustaleniami, których dokonał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku. W jej ocenie bowiem instytucja umorzenia zaległości podatkowej ma charakter wyjątkowy, gdyż zasadą jest płacenie należnych podatków. Art. 67 par. 1 stanowi jednak, że w sytuacji wystąpienia ważnego interesu podatnika może on wystąpić z wnioskiem o umorzenie ciążących na nim zobowiązań podatkowych. Dlatego też w pierwszej kolejności należy dokonać wykładni pojęcia niedookreślonego jakim jest "ważny interes". Wiadomym jest, jak podkreśla skarżąca, że decyzja o umorzeniu jest oparta na elementach natury słusznościowej. Dlatego też organ podatkowy jest obowiązany każdorazowo dokonywać oceny skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia respektowania wartości jakie mogą się kryć pod tym pojęciem. Podkreśliła ponadto, iż wykazana w trakcie postępowania jej bardzo zła sytuacja materialna powinna być podstawą do uwzględnienia jej wniosku o umorzenie należności podatkowej.
W odniesieniu do ustaleń faktycznych poczynionych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku strona skarżąca stwierdza, iż dokumenty obrazujące sytuację finansową skarżącej świadczą, że nie ma ona środków aby uiścić należność podatkową w kwocie 33.904 zł. Z tej przyczyny decyzje organów, a następnie wyrok Sądu pierwszej instancji odmawiające jej umorzenia zaległości podatkowej, noszą cechę dowolności. Z tej przyczyny nie można zgodzić się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, gdyż aparat państwowy nie może zapominać, że do jego podstawowych zadań należy zagwarantowanie obywatelom praw socjalnych i niesienie pomocy tym, którzy bez winy swej znaleźli się w trudnej sytuacji i są przez to pozbawieni środków do życia.
Odnośnie zbycia lokalu mieszkalnego znajdującego się w S. skarżąca wyjaśnia, iż głównym dysponentem mieszkania był małżonek skarżącej i to do niego należała decyzja o jego sprzedaży. To zaś, że podatniczka z powodów czysto proceduralnych musiała uczestniczyć w transakcji nie stanowi dowodu jej winy. Sądowi ponadto znana była okoliczność, iż stosunki między skarżącą a jej mężem nie układały się dobrze czego dowodem jest orzeczenie rozwodu. Wystąpienie podatniczki jako strony umowy kupna - sprzedaży mieszkania nie stanowi dowodu działań zmierzających do uniemożliwienia egzekucji należności podatkowych. Decyzja o sprzedaży miała ponadto zapewnić skarżącej a przede wszystkim jej córce, że z uzyskanej sumy były mąż podatniczki będzie realizował nałożony na niego obowiązek alimentacyjny. Nie można zatem przyjąć, że ta okoliczność mogła przesądzić o odmowie umorzenia zaległości.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o: 1/ oddalenie skargi kasacyjnej;
2/ zasądzenie od skarżącego na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w B. kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu swojego stanowiska Dyrektor Izby Skarbowej w B. przychylił się do argumentacji Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i ponadto stwierdził, iż skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych podstaw, a zaskarżony wyrok należy uznać za wydany prawidłowo.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga kasacyjna Teresy Ś. nie zasługuje na uwzględnienie. Zarzuty w niej podniesione nie dają podstaw do stwierdzenia, że wyrok Sądu pierwszej instancji nie został wydany w zgodzie z przepisami obowiązującego prawa. Należy stwierdzić, iż skarga kasacyjna jest szczególnym środkiem odwoławczym, który by był skuteczny musi spełniać szereg istotnych wymogów.
Zgodnie z art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, zwanej dalej p.p.s.a., musi ona czynić zadość wymaganiom przypisanym dla pisma w postępowaniu sądowym a ponadto zawierać musi przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.
Wymienione podstawy reguluje art. 174 p.p.s.a. i zgodnie z jego treścią, skarga kasacyjna może zostać oparta na zarzutach naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnie lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszenia przepisów postępowania, jeżeli to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Istotą postępowania kasacyjnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest weryfikacja zgodności z prawem wyroku Sądu pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny z godnie z art. 183 p.p.s.a. związany jest granicami skargi kasacyjnej co powoduje, że prawidłowe wskazanie jej podstaw jest elementem decydującym o jej uwzględnieniu.
W rozpatrywanej sprawie autor skargi kasacyjnej postawił zarzuty naruszenia art. 67 par. 1 i 67 par. 1a Ordynacji podatkowej przez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych dla rozstrzygnięcia sprawy. Przyjąć zatem należy, iż strona skarżąca nie zgodziła się z ustaleniami faktycznymi przyjętymi za podstawę orzeczenia Sądu pierwszej instancji. Wynika to również bezpośrednio z treści uzasadnienia podstaw kasacyjnych. Aby jednak tego skutecznie dokonać powinna postawić zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego. Takiego zarzutu autor skargi kasacyjnej jednak nie podnosi.
W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny związany granicami skargi kasacyjnej /art. 183 par. 1 p.p.s.a./, obligowany był uznać za wiążącą ocenę stanu faktycznego przyjętego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w zaskarżonym wyroku.
Z oceny tej wynikało zaś, że orzekające organy podatkowe obu instancji wszechstronnie wyjaśniły stan majątkowy i rodzinny strony, a ich ustalenia co do braku podstaw do umorzenia zaległości podatkowych i odsetek były trafne.
W konsekwencji za chybione uznać należało podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 67 par. 1 i art. 67 par. 1a Ordynacji podatkowej, zwłaszcza gdy uwzględnić, że w skardze kasacyjnej nie wskazano czy naruszenie tych przepisów nastąpiło poprzez ich błędną wykładnie lub niewłaściwe zastosowanie /art. 174 pkt 2 p.p.s.a./.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na postawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Ponadto mając na uwadze fakt, iż pełnomocnik organu podatkowego nie stawił się na rozprawie a odpowiedź na skargę kasacyjną stanowi jedynie powtórzenie argumentacji Sądu pierwszej instancji, działając na podstawie art. 207 par. 2 p.p.s.a. Sąd postanowił odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.