Uzasadnienie
Wyrokiem z 6 lipca 2022 r. o sygn. I SA/Sz 31/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę M. S.A. w restrukturyzacji zs. w R. (dalej: "Skarżąca", "Spółka") na decyzję Naczelnika Zachodniopomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Szczecinie (dalej: "Organ podatkowy", "Organ") z 16 listopada 2021 r. nr 428000-COP2.4103.3.2021.13 wydaną w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do września 2017 r.
Wskazana wyżej decyzją z 16 listopada 2021 r. Organ podatkowy utrzymał w mocy decyzję tegoż Organu z 28 grudnia 2020 r. nr 428000-CKK2-1.4103.2.2020; 428000-CKK2-1.4103.4.2020.71, określającą Stronie z tytułu podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do września 2017 r. kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy wskazany przez podatnika, kwoty podatku do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1221 ze zm.; dalej: "ustawa o VAT") oraz ustalającą Spółce z tytułu podatku od towarów i usług kwoty dodatkowego zobowiązania na podstawie art. 112c pkt 2 ustawy o VAT za okresy od stycznia do września 2017 r.
Skarżąca wniosła od powyższego orzeczenia skargę kasacyjną. Ponadto pismem z 16 stycznia 2023 r. Spółka złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania w całości decyzji Organu podatkowego z 16 listopada 2021 r. wydanej w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do września 2017 r. oraz poprzedzającej ją decyzji tegoż Organu z 28 grudnia 2020 r. Strona wskazała, że w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia Spółce znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w wyniku wszczęcia wobec niej postępowania egzekucyjnego przez Naczelnika Pierwszego Wielkopolskiego Urzędu Skarbowego w Poznaniu mimo przyjęcia przez ten organ planu działania wynikającego z zatwierdzonego przez Sąd Rejonowy Poznań - Stare Miasto w Poznaniu układu.
Jak wynika z akt sprawy postanowieniem z 4 listopada 2021 r. sygn. akt XI GRu 1/20 Sąd Rejonowy Poznań-Stare Miasto w Poznaniu, XI Wydział Gospodarczy do Spraw Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych zatwierdził układ zawarty przez Spółkę z wierzycielami w postępowaniu układowym.
Pomimo przyjętego przez Naczelnika Pierwszego Wielkopolskiego Urzędu Skarbowego w Poznaniu wskazanego wyżej układu, 25 listopada 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Wągrowcu dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, których właścicielem jest Spółka, czym uniemożliwiono jej dokonanie spłaty kolejnej raty układowej dla wszystkich wierzycieli biorących udział w postępowaniu restrukturyzacyjnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Wniosek Skarżącej zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329., dalej: "p.p.s.a."). Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zaznaczyć przy tym należy, iż chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por. B. Dauter, [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Komentarz, Warszawa 2009, s. 205 oraz powoływane tam postanowienie NSA z 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04, publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FZ 110/10). Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ciężar uprawdopodobnienia wspomnianych przesłanek spoczywa przy tym na wnioskodawcy. Uzasadnienie wniosku winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione.
Ponadto, argumentacja strony odnosząca się do zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powinna zostać poparta dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jej sytuacji finansowej oraz majątkowej (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LexisNexis 2006, s. 188).
W rozpatrywanej sprawie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Spółka uprawdopodobniła wystąpienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., wskazujących na zaistnienie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, załączając do wniosku również stosowną dokumentację. Stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu wniosku, a odnoszące się do mogących zaistnieć sytuacji wprost do spółki, mogą być przyjęte za podstawę wstrzymania wykonania decyzji.
Wskazać w tym miejscu należy, że skierowanie postępowania co do rachunków bankowych Spółki godzi nie tylko w ważny interes Skarżącej, ale również w ważny interes jej wierzycieli. W przedmiotowej sprawie zachodzi bowiem niebezpieczeństwo wyrządzenia Spółce znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w postaci uchylenia układu.
W tym kontekście w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rację należy przyznać Skarżącej, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, których właścicielem jest Spółka, uniemożliwia jej dokonanie spłat kolejnych raty układowych dla wszystkich wierzycieli biorących udział w postępowaniu restrukturyzacyjnym, co rodzi wysokie niebezpieczeństwo zachwiania sytuacji finansowej Skarżącej i w konsekwencji ogłoszenia jej upadłości.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że okoliczności wskazane przez Skarżącą uzasadniają udzielenie jej ochrony tymczasowej. Istnieją bowiem podstawy do uznania, że wyegzekwowanie kwot wynikających z zaskarżonych do Sądu decyzji podatkowych może spowodować dla skarżącej trudne do odwrócenia skutki. W orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się, że niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków ma miejsce, gdy nie będzie już możliwy późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, lub powrót do stanu pierwotnego. Nałożony na Spółkę obowiązek ma charakter świadczenia pieniężnego i z natury rzeczy skutki wykonania takiego świadczenia są niewątpliwie odwracalne. Niemniej jednak skutków zapłaty należności pieniężnej, które co do zasady są odwracalne, nie można rozpatrywać w oderwaniu od jej wysokości, zwłaszcza gdy wysokość należności pieniężnej jest znaczna.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie 61 § 3 w zw. z 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.