Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2006 r., III SA/Wa 1038/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lipca 2004 r., III SA/Wa 252/04, w sprawie ze skargi Wincentego K. na decyzję Urzędu Skarbowego W.-M. z dnia 30 czerwca 1995 r., (...), w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od lipca 1993 r. do grudnia 1994 r.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji przedstawił stan sprawy, podając, iż pismem z dnia 21 lutego 2006 r. Włodzimierz K. jako syn i pełnomocnik Wincentego K. zwrócił się o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym orzeczeniem z dnia 12 lipca 2004 r., odrzucającym skargę Wincentego K. na decyzję Urzędu Skarbowego W.-M. z dnia 30 czerwca 1995 r.
Wskazał również, iż wznowienie postępowania sądowego dopuszczalne jest tylko z przyczyn wymienionych w ustawie i nie może być oparte na żadnej innej podstawie. Sąd pierwszej instancji zauważył również, iż istotne jest także istnienie legitymacji procesowej danego podmiotu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Natomiast z treści pisma z dnia 30 stycznia 2006 r. Dyrektora Izby Skarbowej w W. wynika, iż Wincenty K. - strona postępowania o wznowienie, którego ubiega się Skarżący, zmarł w dniu 12 grudnia 2005 r. Oznacza to, że w dacie sporządzenia pisma z dnia 21 lutego 2006 r. - wniesionego w dniu 11 marca 2006 r. - Włodzimierz K. nie mógł działać już jako pełnomocnik swojego ojca, bowiem pełnomocnictwo to - jeśli nawet udzielone przed śmiercią Wincentego K. - wygasło na podstawie art. 43 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a./.
Sąd stwierdził również, że w sprawie nie było podstaw do zawieszenia postępowania z tego względu, iż śmierć Wincentego K. nastąpiła po prawomocnym zakończeniu postępowania /w dniu 28 sierpnia 2004 r./, a przed wniesieniem skargi o jego wznowienie. W tej sytuacji przysługujące wcześniej Wincentemu K. uprawnienie do żądania wznowienia postępowania sądowego, po jego śmierci przeszło na jego następców prawnych. Stąd też, Sąd pierwszej instancji badając legitymację Włodzimierzowi K. do żądania wznowienia postępowania, wezwał go do nadesłania postanowienia stwierdzającego nabycie spadku albo informacji o toczącym się w tym przedmiocie postępowaniu. Wezwanie doręczono w dniu 6 lipca 2006 r. W odpowiedzi na powyższe pismo Włodzimierz K. ograniczył się do zarzutów pod adresem organów skarbowych, oraz sądów administracyjnych. Sąd uznał więc, że Włodzimierz K. nie wykazał swojej legitymacji do żądania wznowienia postępowania sądowego, którego stroną był jego zmarły ojciec.
W tej sytuacji Sąd pierwszej instancji uznał, iż skarga Włodzimierza K. jako wniesiona przez osobę nie mającą legitymacji do żądania wznowienia postępowania sądowego, którego stroną był Włodzimierz K. jest niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 ust. 1 pkt 6 w związku z art. 276 p.p.s.a.
W skardze kasacyjnej Skarżący zaskarżył powyższe postanowienie w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Skarga kasacyjna została oparta na naruszeniu przepisów postępowania, to jest:
- - art. 50 i 33 w związku z art. 270 przez błędne przyjęcie iż Włodzimierz K. nie ma legitymacji do żądania wznowienia postępowania jako syn Wincentego K. oraz uzależnienie tego od konieczności posiadania przez niego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, wniesienia przez niego wniosku do sądu w tym zakresie, ewentualnie przedłożeniu Sądowi informacji o toczącym się postępowaniu w tej sprawie;
- - art. 106 par. 3 oraz art. 141 par. 4 p.p.s.a. przez całkowite pominięcie przedłożonych dokumentów bez wskazania przyczyn ich pominięcia;
- - art. 141 par. 4 p.p.s.a. przez brak wskazania stanowiska strony skarżącej zamieszczonego w przedmiotowej skardze o wznowienie a także w załączonych do niej dowodach oraz powołanych dokumentach wraz z odniesieniem się do akt spraw w których się one znajdują i z których jednoznacznie wynika interes prawny Włodzimierza K. we wniesieniu skargi o wznowienie;
- - art. 141 par. 4 p.p.s.a., przez brak wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia, zgodnie z którą legitymacja Włodzimierza K. do żądania wznowienia postępowania winna wynikać z postanowienia sądu cywilnego o stwierdzeniu nabycia spadku po ojcu Wincentym K., w sytuacji gdy Sąd przyjmuje jako pewnik, iż Włodzimierz K. jest jego synem a zgodnie z art. 922 Kodeksu cywilnego prawa i obowiązki zmarłego przechodzą na spadkobiercę już z momentem śmierci spadkodawcy.
Ponadto Skarżący podkreślił, iż Sąd pierwszej instancji błędnie wskazał, iż nie ma on interesu prawnego do wniesienia skargi o wznowienie, nadto, że nie jest osobą, co do której wynik postępowania dotyczy jej interesu prawnego. Jego interes prawny zawiera się w możliwości odzyskania kwot zabranych ojcu w wyniku egzekucji administracyjnej, oraz w braku możliwości zapłaty kwot pozostałych do zapłaty wraz z odsetkami za osiem lat egzekucji.
Stwierdził również, że Sąd całkowicie pominął załączony oraz wskazany w skardze o wznowienie postępowania materiał dowodowy, z którego jednoznacznie wynika interes prawny Skarżącego do złożenia skargi o wznowienie postępowania w sprawach decyzji określających zobowiązanie jego ojca.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
Przepis art. 280 par. 1 p.p.s.a., stanowi, iż sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga o wznowienie postępowania jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W przypadku stwierdzenia zaistnienia uchybień, w zakresie wskazanym w powołanej regulacji, sąd obowiązany jest wniosek odrzucić.
Zatem w ramach tzw. postępowania wstępnego chodzi wyłącznie o stwierdzenie, czy zostały spełnione warunki, umożliwiające rozpatrywanie samej skargi o wznowienie postępowania. Podstawą tej oceny są w zasadzie twierdzenia zawarte w skardze o wznowienie postępowania. Badanie to nie jest więc badaniem zasadności skargi o wznowienie postępowania. Jednocześnie sąd, na tym etapie postępowania, jest zobowiązany do zbadania z urzędu istnienie przesłanek procesowych /w szczególności właściwość sądu oraz tych przesłanek, których brak skutkuje odrzuceniem pozwu/. W myśl art. 276 zdanie pierwsze p.p.s.a. do postępowania ze skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, o ile przepisy działu VII p.p.s.a. nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż sąd administracyjny w fazie wstępnej, jeśli w sposób oczywisty wynika to z dokumentów, jest również uprawniony do zbadania, czy skarga ta została wniesiona przez stronę /w rozumieniu art. 12 w związku z art. 32 i 33 p.p.s.a./. Istnienie legitymacji procesowej po stronie wnoszącego skargę o wznowienie postępowania jest bowiem jedną z przesłanek jej dopuszczalności.
W sprawie poddanej kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna oparta została na drugiej z podstaw naruszenia prawa, to jest naruszeniu prawa procesowego, przy czym konstrukcja wszystkich zarzutów i ich uzasadnienie zmierza do wykazania, iż skarga wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie miała braków formalnych, które należałoby uzupełnić, zaś Sąd w uzasadnieniu swojego postanowienia nie ustosunkował się do treści skargi a także nie wskazał podstaw prawnych swojego rozstrzygnięcia w kwestii żądania wykazania legitymacji procesowej wnoszącego skargę o wznowienie.
Tak postawioną tezę Skarżący wykazuje poprzez zarzut naruszenia art. 50 i art. 33 w zw. z 270 a także art. 106 par. 3 i art. 141 par. 4 p.p.s.a.
Mając na uwadze to, że przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania /charakteryzującego się szczególnym trybem postępowania/ a także fakt, iż ze skargą o wznowienie postępowania wystąpił Władysław K., nie będący stroną postępowania, o wznowienie którego się ubiegał, kwestią prawną do rozstrzygnięcia jest to /jak słusznie podnosi Skarżący/, czy skarga dotknięta była brakiem formalnym lub innymi wadami uniemożliwiającymi nadanie jej biegu, a których nieuzupełnienie w terminie miałoby skutkować jej odrzuceniem. Innymi słowy czy Sąd pierwszej instancji mógł na tym etapie postępowania badać istnienie legitymacji procesowej wnoszącego skargę o wznowienie postępowania.
Rozważając ten problem prawny, w kontekście zarzutów skargi kasacyjnej, należy stwierdzić, iż z uwagi na treść powołanego powyżej art. 276 zdanie pierwsze p.p.s.a., do postępowania ze skargi o wznowienie postępowania mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, w tym art. 57 par. 1; art. 46 par. 1; art. 49 par. 1 art. 50 par. 1 oraz art. 58 par. 1 p.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie skargę do sądu pierwszej instancji wniósł Władysław K. Strona skarżąca została więc określona stosownie do wymagań art. 50 par. 1 p.p.s.a. Wezwanie Sądu do wyjaśnienia podstaw do wniesienia skargi przez Władysława K., związane było z faktem, iż skarga dotyczyła postanowienia Sądu wydanego w stosunku do innego podmiotu i w istocie było wezwaniem do wykazania istnienia legitymacji procesowej a tym samym interesu prawnego Skarżącego.
Z treści przepisu art. 50 par. 1 p.p.s.a., wynika, iż "uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny" a więc strony, uczestnicy postępowania oraz inne podmioty uprawnione do żądania wszczęcia postępowania sądowego. Zatem uprawnienie do wniesienia skargi do sądu administracyjnego /w tym skargi o wznowienie postępowania/ powiązane zostało z posiadaniem interesu prawnego. Kryterium "interesu prawnego", na którym oparta jest legitymacja do wniesienia skargi, musi odnosić się do samego skarżącego i wynikać z konkretnego przepisu prawa powszechnie obowiązującego /materialnego, procesowego lub ustrojowego/. Tak więc ze skargą o wznowienie postępowania może wystąpić, co do zasady, podmiot, który wykaże interes prawny. Innymi słowy, osoba, która nie wykaże istnienia interesu prawnego nie może poszukiwać ochrony na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego. Słusznie więc uznał Sąd, iż analiza wskazanych w treści skargi podstaw do wznowienia postępowania sądowego powinna być poprzedzona badaniem istnienia legitymacji procesowej podmiotu wnoszącego skargę, bowiem jak wcześniej zostało zauważone, wniesiona przez Włodzimierza K. skarga o wznowienie postępowania sądowego dotyczyła postępowania sądowego prowadzonego z udziałem Wincentego K. a sam Skarżący nie przedstawił, na wezwanie Sądu, stosownego dokumentu /postanowienia o nabyciu spadku lub innego dokumentu/ potwierdzającego, iż jest on następcą prawnym Wincentego K. W rezultacie wniesienie skargi o wznowienie postępowania przez podmiot, który z zasady nie może mieć legitymacji skargowej oraz brak wykazania, na wezwanie Sądu, jej istnienia, musi skutkować, na mocy art. 58 par. 1 pkt 6 w związku z art. 276 p.p.s.a., odrzuceniem skargi.
Stąd też stanowisko Sądu, wobec braku wykazania przez Skarżącego istnienia legitymacji procesowej do wystąpienia ze skargą o wznowienie postępowania sądowego, należy przyjąć za prawidłowe, co czyni zarzuty skargi kasacyjnej za bezzasadne.
Jednocześnie nie narusza, wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania, ograniczenie się przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu wyłącznie do przytoczenia wszystkich wymienionych w ustawie podstawy wznowienia postępowania /ich treści oraz jednostek redakcyjnych, pod którymi występują/ bez zbadania ich istnienia. Jak wcześnie zostało wskazane postępowanie ze skargi o wznowienie postępowania odbywa się w kilku fazach. Po wniesieniu skargi o wznowienie postępowania przewodniczący bada, czy skarga odpowiada warunkom formalnym przewidzianym w art. 46 p.p.s.a. i ewentualnie wzywa do ich usunięcia w trybie art. 49 p.p.s.a. Następnie w trybie art. 280 p.p.s.a. sąd bada czy został zachowany termin do jej wniesienia oraz czy została oparta na ustawowych przesłankach wznowienia a także czy nie zachodzą inne przesłanki do jej odrzucenia na posiedzeniu niejawnym. Tak więc rezultatem przeprowadzonego badania wstępnego jest bądź odrzucenie skargi, bądź wyznaczenie rozprawy celem merytorycznego rozpatrzenia podstaw wznowienia.
Skoro postępowanie w niniejszej sprawie zakończyło się na etapie fazy wstępnej i to w związku z brakiem wykazania legitymacji procesowej przez wnoszącego skargę, brak było podstaw prawnych do dalej idącego badania skargi.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną uzasadnionych podstaw.