Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 05.09.2006 r., sygn. I SA/Po 1254/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę spółki A [sp. z o.o. w L.] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...].08.2005 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie podatku od towarów i usług za grudzień 2000 r.
W motywach tego rozstrzygnięcia na wstępie wskazano na granice kognicji sądów administracyjnych. Poruszając się w ich ramach, Sąd doszedł do przekonania, że organy podatkowe zasadnie odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia ostatecznej decyzji określającej podatek od towarów i usług, gdyż wszczęcie takiego postępowania nie było dopuszczalne W tym zakresie odwołano się do treści art. 253b pkt 1 ustawy z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.) – zwana dalej "Ordynacją podatkową".
Powyższy wyrok zaskarżony został skargą kasacyjną spółki A reprezentowaną przez doradcę podatkowego, w której wniesiono o "anulowanie zaskarżonego wyroku w całości z jednoczesnym nakazaniem wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia decyzji ostatecznej, będącej przedmiotem skargi".
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że istota sporu między skarżącą spółką a organami podatkowymi sprowadza się do wyjaśnienia sprzeczności w interpretacji przez Izby Skarbową w Poznaniu usług marketingowych wykonywanych przez spółkę. Podkreślono, że ani organy podatkowe, ani Sąd nie zajęły się kwestią sporną. Zatem w ocenie autora skargi kasacyjnej rozbieżność w interpretacji przepisów prawa podatkowego podważa możliwość tworzenia spójnej polityki podatkowej na przyszłość.
Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej stwierdził, co następuje
Skarga kasacyjna podlega odrzuceniu.
Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej "popsa". Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Z akt sprawy nie wynika, by zaskarżone orzeczenie zostało wydane w warunkach nieważności, której przesłanki określa art. 183 § 2 P.p.s.a., zatem rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego mogą uwzględniać jedynie ewentualne naruszenie wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa.
Przechodząc do skargi kasacyjnej spółki A należy podkreślić, że skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem odwoławczym. Wymogi formalne dotyczące tego pisma procesowego zostały określone w art. 174-176 popsa. Art. 176 popsa przewiduje dwojakiego rodzaju wymagania, które powinien spełniać ten środek zaskarżenia. Po pierwsze, musi on czynić zadość wymaganiom formalnym przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym, wymienionym w art. 46 oraz 47 popsa. Po drugie, skarga kasacyjna powinna spełniać wymagania szczególne, materialne, właściwe tylko dla niej, a mianowicie powinna zawierać:
- 1) oznaczenie zaskarżonego orzeczenia,
- 2) wskazanie czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części,
- 3) przytoczenie podstaw kasacyjnych,
- 4) uzasadnienie podstaw kasacyjnych,
- 5) wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.
Art. 174 popsa wskazuje natomiast, że skargę kasacyjną można oprzeć wyłącznie na zarzucie naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie /pkt 1/ lub na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy /pkt 2/. Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych rozumieć należy przede wszystkim dokładne wskazanie podstawy kasacyjnej oraz określenie tych przepisów prawa, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - uległy naruszeniu przez Sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Uzasadnienie skargi kasacyjnej ma zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym naruszenie prawa polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie zarzutu. W przypadku zarzucenia uchybień przepisom procesowym niezbędne jest również wykazanie, że podniesione uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi być precyzyjne, gdyż z uwagi na związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej może on wziąć pod uwagę tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów.
O ile niespełnienie wymagań wymienionych w art. 176 popsa w pierwszej kolejności, przepisanych dla pism w postępowaniu sądowym, stanowi brak, który może zostać uzupełniony w trybie art. 49 w związku z art. 193 popsa, o tyle niespełnienie wymagań szczególnych, przewidzianych tylko dla skargi kasacyjnej w art. 176 popsa po wyrazie "oraz", nie podlega sanacji, co skutkuje odrzuceniem wadliwej skargi kasacyjnej.
W niniejszej sprawie autor skargi kasacyjnej nie sformułował żadnej podstawy kasacyjnej, która mieściłaby się w granicach wyznaczonych przez art. 174 popsa. Nie wskazał bowiem żadnego przepisu prawa, który został w jego ocenie przez Sąd pierwszej instancji naruszony. Co więcej, z uzasadnienia skargi kasacyjnej również nie wynika, by takiego naruszenia dopatrzył się w zaskarżonym wyroku. Z jego wywodu można jedynie wywnioskować, że nie zgadza się on z przyjętą przez organy podatkowe interpretacją przepisów prawa podatkowe i uważa, iż "zabrakło motywacji do wykazania dobrej woli", aby dokonać odmiennej interpretacji.
W świetle dotychczasowych stwierdzeń przypomnieć należy, że wskazanie podstaw i wniosków zaskarżenia to bez wątpienia najważniejsze elementy skargi kasacyjnej. W związku z tym, z powodu dopuszczenia się poważnych uchybień w formułowaniu tzw. elementów konstrukcyjnych skargi kasacyjnej przez jej autora skarga taka staje się niedopuszczalna, uniemożliwiając Sądowi drugiej instancji rozpoznanie sprawy.
Dodać również trzeba, że w celu uniknięcia powyżej opisanej sytuacji, tj. wystąpienia błędów konstrukcyjnych skargi kasacyjnej, w procedurze sądowoadministracyjnej przewidziano tzw. przymus adwokacko-radcowski (w sprawach obowiązków podatkowych uprawnienie to posiadają także doradcy podatkowi, a w sprawach z zakresu własności przemysłowej rzecznicy patentowi) – art. 175 popsa. Wymóg ten ma na celu zapewnienie skardze kasacyjnej odpowiedniego poziomu merytorycznego i formalnego. Od adwokata, radcy prawnego i doradcy podatkowego należy bowiem oczekiwać znajomości przepisów procedury obowiązującej w postępowaniu sądowym. Stwierdzenie to prowadzi do wniosku, że pełnomocnik strony nie wywiązał się z ciążących na nim w postępowaniu kasacyjnym obowiązków.
Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niedopuszczalną i na podstawie art. 180 w związku z art. 193 orzekł jak w sentencji.