Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 23 lutego 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny z uwagi na cofnięcie (pismem z dnia 8 lutego 2010 r.) skargi kasacyjnej Ministra Finansów, od wyroku z dnia 29 grudnia 2008 r. (sygn. akt I SA/Bd 699/08) Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy – na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej "popsa’) umorzył postępowanie kasacyjne, oraz w oparciu o art. 232 § 1 pkt 2 popsa zwrócił stronie wnoszącej skargę kasacyjną połowę uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej.
Pismem z dnia 17 marca 2010 r. V. sp. z o.o. w B. zwróciła się z wnioskiem o uzupełnienie powyższego postanowienia poprzez orzeczenie o obowiązku zwrotu kosztów zastępstwa przez radcę prawnego przez organ na rzecz skarżącej Spółki w postępowaniu kasacyjnym. Powołał się na regulację art. 201 § 1 w zw. art. 54 § 3 i art. 193 popsa, twierdząc, że Sąd obowiązany był orzec we wskazanym przedmiocie w sytuacji gdy strona złożyła odpowiedź na skargę kasacyjną organu, a postępowanie na skutek cofnięcia tej skargi umorzono postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Rozstrzygnięcie co do wniosku o uzupełnienie wyroku wymaga rozważenie kwestii istnienia bądź nie podstawy do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w przypadku, gdy postępowanie kasacyjne jest umorzone, z tej przyczyny, że cofnięta została skarga kasacyjna.
Udzielając odpowiedzi na tak postawiony problem, odwołać należy się do regulacji w zakresie zwrotu kosztów postępowania z ustawy popsa (rodział I dział V). Podstawową zasadą, bezpośrednio odnoszącą się zarówno do postępowania przed sądowoadministracyjnegi pierwszoinstancyjnego, jak i kasacyjnego jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 popsa). Odstępstwo od niej na rzecz zasady kosztowej odpowiedzialności za wynik sprawy, możliwe jest więc tylko w sytuacjach wyraźnie wskazanych w przepisach. Ustawodawca enumeratywnie, acz odrębnie dla obu rodzajów postępowań, wyliczył przypadki, w których strona uprawniona będzie do żądania zwrotu od strony przeciwnej kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia przez nią praw. I tak w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym tą odpowiedzialność za wynik sprawy ponosi tylko organ w razie gdy sąd skargę uwzględni (art. 200 popsa), a także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 lub art. 118 § 2 popsa (art. 201 popsa).
Wykluczona jest więc możliwość zasądzenia zwrotu kosztów od skarżącego na rzecz organu, gdy skarga zostaje oddalona. Natomiast w postępowaniu kasacyjnym, stosownie do przepisów art. 203 i art. 204 popsa, możliwy jest zwrot od strony przeciwnej poniesionych przez drugą stronę - zarówno organ, jak i skarżącego - niezbędnych kosztów postępowania, jeżeli wydany zostanie jeden z wymienionych w tych artykułach, korzystnych dla niej wyroków.
Powyższe regulacje mają kompleksowy charakter. Skoro więc ustawodawca nie przewidział w postępowaniu kasacyjnym obciążania kasatora obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania drugiej stronie w przypadku umorzenia go na skutek cofnięcia skargi kasacyjnej, to zastosowanie znajdzie reguła ogólna wynikająca z art. 199 popsa. A zatem strona wnosząca odpowiedź na skargę kasacyjną, samodzielnie musi ponieść koszty związane ze sporządzeniem takiej odpowiedzi.
Powyższe wywody każą uznać, że przypadek z jakim mamy do czynienia w omawianej sprawie znajduje bezpośrednie uregulowanie, w art. 199 popsa, a więc w przepisach dotyczących postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Nie mamy więc do czynienia z luką w prawie, która miałaby być uzupełniona po myśli art. 193 popsa, poprzez odpowiednie zastosowanie przepisów regulujących postępowanie przed sądem I instancji. Ponadto, wyraźnie trzeba stwierdzić, że przypadek określony w przepisie art. 201 § 1 nie jest, wbrew twierdzeniom zażalenia, w ogóle odpowiednikiem zaistniałej w sprawie sytuacji Wyklucza to zatem zastosowanie do tego przypadku przepisu art. 201 § 1 popsa.
Za niezasadne należało uznać stanowisko strony, że użycie w art. 201 § 1 popsa wyrażenia "także" w odniesione do umorzenia postępowania z powodu z art. 54 § 3 cyt. ustawy (uwzględnienia skargi przez organ) powoduje, że przyznanie zwrotu kosztów możliwe będzie i w pozostałych możliwych, acz nie wyszczególnionych wyraźnie, sytuacjach. Wykładnia przedmiotowego przepisu, przy zastosowaniu reguł językowych (m.in. reguł syntaktycznych), systemowych (m.in. wewnętrznych) i celowościowo-funkcjonalnych prowadzi bowiem do wniosku, że dokładnie określa on kolejną, po tej określonej w art. 200 popsa, a także obok tej z art. 201 § 2 sytuację, w której w postępowaniu przed sądem I instancji, skarżącemu przysługuje zwrot kosztów postępowania. Stąd użycie zwrotu "także". Tym samym, stanowiska strony nie można więc zaakceptować.
Końcowo należy zasygnalizować, że brak możliwości zastosowania powołanego przepisu wynika jeszcze z innych względów. Mianowicie, skoro jak zaznaczono, przypadki w których należy się zwrot kosztów postępowania wymienione zostały wyczerpująco, to niedopuszczalne jest przyznawanie jednej stronie takiego uprawnienia, które jest przecież korelatem obowiązku drugiej strony, w drodze wykładni rozszerzającej czy też na zasadzie daleko posuniętej analogi. Nie miało to by nic wspólnego z wynikającą z art. 2 Konstytucji - zasadą demokratycznego państwa prawa - w myśl której niedopuszczalne jest nakładanie obowiązków bez wyraźnej podstawy ustawowej (por. postanowienie NSA z 7 grudnia 2007 r., sygn. akt I FSK 1096/07, Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach).
W tym świetle wniosek strony o uzupełnienie wyroku jawiąc się niezasadnym, podlega na podstawie art. 157 w zw. z art. 193 popsa oddaleniu, co znajduje wyraz w sentencji postanowienia.