Uzasadnienie
- 1. Zaskarżonym postanowieniem z 18 października 2012 r., sygn. akt I SAB/Kr 8/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę N. Sp. z o.o. w K. na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w K.
- 2. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że po wniesieniu skargi na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej spółka została wezwana do uzupełnienia braków formalnych skargi pod rygorem jej odrzucenia poprzez podpisanie skargi przez drugiego członka zarządu oraz poprzez sprecyzowanie, jakiej decyzji, postanowienia lub innego aktu Dyrektor Izby Skarbowej nie wydał lub jakiej czynności nie podjął, a więc jakiego rodzaju bezczynności Dyrektora Izby Skarbowej dotyczy skarga. Skarżąca odpowiedziała na wezwanie Sądu. WSA skargę odrzucił na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), zgodnie z którym sąd odrzuci skargę, której braków formalnych strona nie uzupełniła w terminie. Sąd ten uznał, że strona nie uzupełniła ani braku podpisu ani nie doprecyzowała skargi.
W odniesieniu do pierwszego z braków spółka przesłała pełnomocnictwo do jej reprezentowania przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi udzielone przez dwóch członków zarządu. WSA uznał, że w ten sposób nie został uzupełniony brak skargi. Załączone przez spółkę pełnomocnictwo zostało udzielone dopiero 1 października 2012 r., podczas gdy skarga na bezczynność jest datowana na 5 sierpnia 2012 r. Z treści pełnomocnictwa nie wynika zaś, aby udzielający go członkowie zarządu potwierdzili czynności dokonane przed jego udzieleniem przez pełnomocnika, a więc potwierdzili złożenie przedmiotowej skargi. Z przedłożonego przez spółkę odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego z 25 lipca 2012 r. wynika zaś, że do składania oświadczeń woli w imieniu spółki uprawniony jest: każdy członek zarządu samodzielnie w zakresie czynności cywilnoprawnych, na podstawie których dochodzi do rozporządzenia prawem lub zaciągnięcia zobowiązania do świadczenia o wartości nieprzekraczającej 20.000 zł; lub dwóch członków zarządu działających łącznie – w zakresie wszelkich innych czynności.
Do złożenia skargi do sądu administracyjnego konieczna jest więc reprezentacja spółki przez dwóch członków zarządu, gdyż złożenie skargi nie jest czynnością cywilnoprawną, na podstawie której dochodzi do rozporządzenia prawem lub zaciągnięcia zobowiązania do świadczenia o wartości nieprzekraczającej 20.000 zł, do dokonania której uprawniony jest jeden członek zarządu działający samodzielnie.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji skarżąca nie uzupełniła także drugiego braku formalnego skargi. W tym względzie stwierdziła bowiem jedynie, że "Naczelnik Urzędu Skarbowego nie posiada właściwości miejscowej do orzekania w sprawie żądania prowadzenia postępowania w trybie art. 75 § 1 Ordynacji podatkowej tj. stwierdzenia zapłaty podatku nienależnego w cenie nabycia czynności ściśle związanych z opieką szpitalną i medyczną". Podniosła także, że wystąpiła z żądaniem wszczęcia postępowania z art. 75 § 1 Ordynacji podatkowej, a Naczelnik Urzędu Skarbowego K. nie wszczyna postępowania mającego za cel wydanie odpowiedniej decyzji. Skarżąca nie wskazała zatem żadnej decyzji, postanowienia lub innego aktu, którego Dyrektor Izby Skarbowej nie wydał lub czynności, której nie podjął, a więc nie sprecyzowała rodzaju bezczynności Dyrektora Izby Skarbowej, której dotyczy skarga.
3. W skardze kasacyjnej od tego postanowienia spółka wniosła o jego uchylenie i rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 141 § 1, art. 145 § 1 i § 2, art. 170 p.p.s.a. poprzez przyjęcie błędnego stanu faktycznego, co stanowi naruszenie przez WSA art. 141 § 4 p.p.s.a. mogące mieć wpływ na wynik sprawy. Zdaniem strony WSA odrzucił stan faktyczny, w którym strona skarżąca jest świadczeniodawcą opieki medycznej. WSA nie zauważył, że organy podatkowe ustaliły stan faktyczny bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Spółka wskazała też, że m.in. z art. 134 § 1 oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. wynika obowiązek WSA pełnego zbadania zgodności z prawem zaskarżonego aktu niezależnie od zarzutów skargi. "WSA uznał, że nie ma zastosowania w sprawie art. 170 Ordynacji podatkowej i § 16.1. rozporządzenia Ministra Finansów dnia 22 sierpnia 2005 r. w sprawie właściwości organów podatkowych, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy."
- 4. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
- 5. Do pisma procesowego będącego odpowiedzią na odpowiedź na skargę kasacyjną skarżąca dołączyła odpis aktualny z KRS na dzień 29 listopada 2012 r., z którego wynika, że do składania oświadczeń woli w imieniu spółki uprawniony jest obecnie każdy członek zarządu samodzielnie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
6. Z uwagi na sformułowanie skargi kasacyjnej należy na wstępie wyjaśnić wymogi prawne, jakimi ten środek odwoławczy jest obarczony. Stosownie do art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna spełniać wymagania przepisane dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części; przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Te ostatnie wymagania są wymaganiami materialnymi, co oznacza, że nie podlegają sanacji. Skargę kasacyjną można oprzeć na dwóch podstawach wynikających z art. 174 p.p.s.a. - na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych rozumieć należy przede wszystkim dokładne wskazanie podstawy kasacyjnej oraz określenie tych przepisów prawa, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - uległy naruszeniu przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie i w jaki sposób. Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, lub uzasadnienie zarzutu "niewłaściwego zastosowania" przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym – także wykazanie, że zarzucane uchybienie rzeczywiście mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna jest zatem środkiem prawnym wysoce sformalizowanym, a wymogi formalne i materialne, jakimi jest obarczona, służą ustaleniu ponad wszelką wątpliwość zakresu rozpoznania sprawy przez NSA. Zgodnie bowiem z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a jedynie nieważność postępowania bierze pod uwagę z urzędu. Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że NSA związany jest jej podstawami i wnioskami. Nie jest zatem dopuszczalne ani konkretyzowanie, uściślanie, korygowanie skargi kasacyjnej, ani wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków (vide wyrok NSA z 14 listopada 2006 r., sygn. akt II FSK 1401/05, LEX nr 262797). Ustawodawca, mając jednak na względzie ochronę strony przed ryzykiem niewłaściwego, nieprecyzyjnego sformułowania skargi kasacyjnej, uniemożliwiającego jej rozpoznanie, wprowadził tzw. przymus adwokacko-radcowski, przy czym w sprawach obowiązków podatkowych skarga kasacyjna może być sporządzona również przez doradcę podatkowego (art. 175 p.p.s.a.).
- 7. Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie dalece odbiega od standardów wskazanych powyżej, jednakowoż podlega rozpoznaniu w takim kształcie, jaki został jej nadany przez jej autora.
- 7.1. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez przyjęcie przez WSA błędnego stanu faktycznego, a w zasadzie odrzucenie – jak twierdzi autor skargi kasacyjnej – ustalenia, że skarżąca jest świadczeniodawcą opieki medycznej i niezauważenia, że organy podatkowe ustaliły stan faktyczny bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W sprawie tej bowiem nie ma w ogóle mowy o jakichkolwiek ustaleniach faktycznych, skoro Sąd pierwszej instancji nie oceniał sytuacji strony pod kątem przesłanek merytorycznych. Skarżone postanowienie dotyczy bowiem jedynie kwestii formalnych.
- 7.2. Z tych samych względów nie jest zasadny również zarzut naruszenia art. 3 § 1 oraz art. 134 § 1 p.p.s.a., który autor skargi kasacyjnej wiąże z tym, że "WSA uznał, że nie ma zastosowania w sprawie art. 170 Ordynacji podatkowej i § 16.1. rozporządzenia Ministra Finansów dnia 22 sierpnia 2005 r. w sprawie właściwości organów podatkowych, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy." W sprawie tej w ogóle nie doszło do rozpoznania skargi, skoro została ona odrzucona, więc nie ma tu zastosowania art. 134 § 1 p.p.s.a. zakreślający granice rozpoznania skargi. W uzasadnieniu postanowienia nie ma zaś żadnej wzmianki o zastosowaniu art. 170 Ordynacji podatkowej czy powołanego rozporządzenia. Nie można więc zarzucić Sądowi pierwszej instancji wskazanych uchybień.
- 7.3. Zarzuty naruszenia art. 145 § 1 i § 2 i art. 170 p.p.s.a. poprzez przyjęcie błędnego stanu faktycznego należy uznać za nieskuteczne, bowiem autor skargi kasacyjnej ich nie uzasadnił. Sąd pierwszej instancji nie odnosił się zresztą do tych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny nie może się zaś domyślać, jakie mogłoby być uzasadnienie tych zarzutów, o które chodziło stronie postępowania.
- 8. W sprawie tej kluczową podstawą orzekania Sądu pierwszej instancji był art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., lecz w skardze kasacyjnej strona nie zarzuciła naruszenia tego przepisu. Naczelny Sąd Administracyjny nie może więc odnieść się w swych rozważaniach do tej kwestii, bowiem – jak wyżej wskazano – związany jest granicami skargi kasacyjnej. Również w uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona nie odniosła się do tego przepisu, co umożliwiałoby Sądowi kasacyjnemu zweryfikowanie prawidłowości jego zastosowania w realiach niniejszej sprawy. Na marginesie wskazać należy, że od profesjonalnego pełnomocnika można wymagać szczególnej staranności w prowadzeniu spraw swojego mandanta i to niezależnie jego od powiązań podmiotowych z osobą reprezentowaną. Do tej szczególnej staranności zaliczają się przykładowo: troska o terminowość dokonywania czynności procesowych, baczne zapoznawanie się z treścią pism i orzeczeń sądowych, właściwy dobór środków zaskarżenia, precyzyjność w sporządzaniu pism procesowych.
- 9. Nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
- 10. Postanowienie to nie mieści się w katalogu orzeczeń z art. 209 p.p.s.a., toteż brak jest podstawy prawnej do zasądzenia na rzecz strony przeciwnej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w tej sprawie. Nie wiadomo zresztą, o jakie koszty chodzi Dyrektorowi Izby Skarbowej, skoro w tym postępowaniu kasacyjnym nie uiszczał żadnych opłat sądowych ani nie korzystał z zastępstwa radcowskiego.