Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 20 października 2009 r., sygn. akt III SA/Gl 1011/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę Syndyka Masy Upadłości T. Sp. z o.o. w upadłości w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 9 lipca 2009 r. nr... w przedmiocie podatku od towarów i usług.
W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że syndyk M. S. nie uzupełnił w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi – nie dostarczył dokumentu potwierdzającego umocowanie do reprezentacji spółki w upadłości, więc Sąd uznał, że skarga została podpisana przez osobę nieuprawnioną, a brak ten nie został usunięty w wyznaczonym terminie i z tej przyczyny ją odrzucił.
W skardze kasacyjnej na to postanowienie pełnomocnik skarżącego wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do merytorycznego rozpoznania oraz o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono nieważność postępowania, do którego doszło przez naruszenie przepisów prawa procesowego:
- - art. 67 § 2, art. 72, art. 73 § 1 i § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 135, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) przez nieuprawnione uznanie skuteczności doręczenia stronie wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi;
- - art. 124 § 1 pkt 1 i § 2 i art. 127 p.p.s.a. przez uznanie, iż skutecznie upłynął termin sądowy do uzupełnienia braków, choć zaistniała podstawa zawieszenia postępowania w postaci śmierci strony, którą od strony formalnej jest syndyk, i wobec powyższego termin nie mógł biec oraz wydanie postanowienia, choć zgodnie z art. 127 § 3 p.p.s.a. w czasie zawieszenia sąd nie powinien podejmować żadnych czynności.
Uzasadniając skargę kasacyjną wskazano, że 27 września 2009 r. M. S. zmarł, a tym samym nie mógł skutecznie działać w postępowaniu. Nie mógł zatem biec termin do uzupełnienia braków, a WSA nie powinien był odrzucać skargi. Nowy syndyk o adresowanych do swojego poprzednika wezwaniach do uzupełnienia braków formalnych dowiedział się dopiero z doręczonego mu 3 listopada 2009 r. postanowienia WSA.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuci skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. W niniejszej sprawie wobec nieuzupełnienia braków formalnych skargi WSA miał możliwość odrzucenia skargi stosownie do zacytowanego przepisu, ale tylko w sytuacji, gdy nie uzupełniono braków w wyznaczonym terminie. Niewątpliwie zatem, aby termin wyznaczony do uzupełnienia braków formalnych skargi mógł rozpocząć swój bieg konieczne jest skuteczne doręczenie wezwania o uzupełnienie braków. Tymczasem – jak wskazano w skardze kasacyjnej – w niniejszej sprawie nie doszło do skutecznego doręczenia wezwania. Stosownie do art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65 – art. 72 tej ustawy, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2, który stanowi, że zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. § 3 omawianego przepisu stanowi, że w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, a stosownie do § 4 doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Jest to tzw. fikcja doręczenia, będąca obalalnym domniemaniem faktycznym doręczenia.
Należy uznać, że skarga kasacyjna w niniejszej sprawie skutecznie obaliła to domniemanie, bowiem w dniu pozostawienia drugiego awizo – 28 września 2009 r. – syndyk M. S. już nie żył. Nie można zatem przyjąć, że doręczenie wezwania do usunięcia braków skargi nastąpiło prawidłowo i skutecznie, z zachowaniem wymogów stawianych przez art. 73 p.p.s.a., skoro pismo już 27 września 2009 r. nie mogło w ogóle dotrzeć do adresata.
Sytuacja ta nie może powodować ujemnych skutków dla strony płynących z zaskarżonego postanowienia o odrzuceniu skargi, dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 182 § 1 i § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Równocześnie wyjaśnić należy, że w sentencji nie zawarto sformułowania wykorzystywanego przez wskazaną wyżej regulację o "przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania", bowiem w sytuacji, gdy została ona zakończona z przyczyn formalnych do jej rozpoznania jeszcze nie doszło. Zatem nie można było nakazać merytorycznego rozpatrzenia sprawy ponownie. Jednocześnie stwierdzić trzeba, że na tym etapie sprawy nie dopatrzono się podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania, na którą wskazywał autor skargi kasacyjnej.
Brak jest natomiast podstawy prawnej do zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W art. 209 p.p.s.a. przyjęto unormowanie, że wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 p.p.s.a.) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, 203 i 204 p.p.s.a. Zatem w innych przypadkach sąd nie rozstrzyga o zwrocie kosztów postępowania. Nie istnieje bowiem podstawa prawna dla takiego rodzaju rozstrzygnięcia (vide postanowienie NSA z 15 lutego 2007 r., sygn. akt II FZ 12/07, LEX nr 299419).