Uzasadnienie
- 1. Wyrok Sądu pierwszej instancji i przedstawiony przez ten Sąd tok postępowania przed organami podatkowymi.
- 1.1. Wyrokiem z 21 października 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 1031/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi K. Spółka jawna z/s w W. uchylił postanowienie Ministra Finansów z dnia 22 lutego 2008 r., nr [...] oraz poprzedzające je postanowienie z dnia 7 stycznia 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia interpretacji indywidualnej stwierdzając, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości oraz zasądził na rzecz skarżącej spółki koszty postępowania sądowego.
- 1.2. Sąd pierwszej instancji podał, że spółka 8 października 2007r. złożyła wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie zwolnienia z podatku VAT usług opisanych we wniosku na podstawie art. 132 ust. 1 lit. (f) Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U. UE L 347/1, dalej zwanej "Dyrektywą 2006/112/WE), odpowiadającego brzmieniem przepisowi art. 13A ust. 1 lit.(f) wcześniej obowiązującej VI Dyrektywy Rady z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji przepisów Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku 77/388/EWG (Dz. U. WE L 145 z 13 czerwca 1977 r. ze zm., zwanej dalej "VI Dyrektywą").
Spółka sformułowała pytania:
- 1) czy art. 132 ust. 1 lit. (f) Dyrektywy 2006/112/WE Rady nie został prawidłowo zaimplementowany przez polskiego ustawodawcę, a w związku z tym możliwe jest bezpośrednie zastosowanie tego artykułu przez podmioty krajowe,
- 2) jeżeli odpowiedź na pytanie w punkcie 1) jest twierdząca, czy na podstawie Dyrektywy VAT, usługi jakie Wnioskodawca będzie świadczył na rzecz swoich wspólników są usługami zwolnionymi od podatku VAT na podstawie art. 132 ust. 1 lit. (f) Dyrektywy 2006/112/WE Rady.
- 1.3. Minister Finansów postanowieniem z dnia 7 stycznia 2008 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia interpretacji indywidualnej stwierdzając, że przepisy ww. Dyrektyw nie są przepisami prawa podatkowego, o których mowa w art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej zwanej "O.p.").
- 1.4. Po rozpoznaniu zażalenia spółki Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie wydane w pierwszej instancji.
Uzasadniając swoje stanowisko Minister Finansów wskazał na charakter prawny rozporządzeń, dyrektyw, decyzji, zaleceń i opinii oraz definicję umowy międzynarodowej zawartej w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 14 kwietnia 2000 r. o umowach międzynarodowych (Dz. U. z 2000r., Nr 39, poz. 443 ze zm.) i w szczególności stwierdził, że dyrektywy nie spełniają wymienionych w tym przepisie warunków, a zatem nie można ich uznać za umowy międzynarodowe. Wobec powyższego – w ocenie organu – przepisy dyrektyw nie są przepisami "innych umów międzynarodowych dotyczących problematyki podatkowej", o których mowa w art. 3 pkt 2 O.p., a zatem nie są przepisami prawa podatkowego. Wydanie pisemnej interpretacji przepisów Dyrektywy 2006/112/WE stanowiłoby – w ocenie organu – przekroczenie upoważnienia zawartego w przepisie art. 14b O.p.
- 2. Skarga do Sądu pierwszej instancji.
- 2.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia z dnia 7 stycznia 2008 r., a także o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła Ministrowi Finansów naruszenie:
- 1) art. 120 O.p. w zw. z art. 7 Konstytucji RP, przez: odmowę zastosowania przepisów prawa obowiązującego, tj. Dyrektywy 2006/112/WE, przy wydawaniu interpretacji indywidualnej, co skutkowało naruszeniem przez Polskę zobowiązań wynikających z Traktatu akcesyjnego, a tym samym naruszenie art. 9 oraz art. 91 ust. 2 i ust. 3 Konstytucji RP; zastosowanie Ogłoszenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 maja 2004r. w sprawie stosowania przepisów prawa Unii Europejskiej (M.P. z 2004 r., Nr 20, poz. 359; dalej zwane "Ogłoszeniem z 11 maja 2004 r."), mimo że nie jest to przepis prawa powszechnie obowiązującego, co skutkowało naruszenie art. 87 ust. 1 Konstytucji RP;
- 2) art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, przez nieuzasadnione zróżnicowanie sytuacji prawnej skarżącej, której odmawia się prawa do stosowania prawa wspólnotowego, w przypadku wystąpienia o wydanie interpretacji indywidualnej, względem pozostałych, wobec których organy podatkowe orzekają stosując prawo wspólnotowe;
- 3) art. 10 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 155, poz. 1095 ze zm.) w zw. z art. 14b O.p., przez nieprawidłową wykładnię, prowadzącą do wypaczenia istoty interpretacji indywidualnych i nieuzasadnione ograniczenie treści wniosku o interpretację indywidualną, z jakim skarżąca może się zwrócić do Ministra Finansów;
- 4) art. 3 pkt 2 i art. 165a w zw. z art. 121 § 1 O.p. oraz w zw. z art. 87 ust. 1 i art. 91 ust. 1 Konstytucji RP, przez przyjęcie, iż Dyrektywa 2006/112/WE nie może zostać uznana za przepis prawa podatkowego, w kontekście Ogłoszenia z 11 maja 2004 r.
- 2.2. Uzasadniając powyższe strona podnosiła, że postępowanie w niniejszej sprawie faktycznie zostało wszczęte, skoro stronę wezwano do uzupełnienia braków wniosku (wezwanie z 21 listopada 2007 r.), do którego to wezwania strona się zastosowała i oczekiwała, że wniosek zostanie merytorycznie rozpoznany. W związku z tym wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w trybie art. 165a po upływie trzech miesięcy od daty wniesienia wniosku w sposób rażący narusza zasadę szybkości postępowania, a także budowania zaufania do organów podatkowych. Ponadto skarżąca zauważyła, że Minister Finansów z jednej strony odmówił wszczęcia postępowania w sprawie w oparciu o art. 165a O.p., z drugiej zaś strony w postanowieniu z dnia 4 stycznia 2008 r. zawarł stanowisko co do jej meritum stwierdzając, że polskie prawo nie przewiduje takiej kategorii podatnika, jak niezależna grupa osób. Strona zakwestionowała także stanowisko Ministra Finansów w zakresie dopuszczalności wydawania interpretacji indywidualnych, których przedmiotem miałaby być wykładnia przepisów wspólnotowych.
- 2.3. W odpowiedzi Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując tym samym dotychczasowe stanowisko w sprawie.
- 3. Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji.
- 3.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga jest zasadna.
W pisemnych motywach wyroku Sąd pierwszej instancji stwierdził, że odmowa merytorycznego odniesienia się do stanowiska strony z uwagi na konieczność dokonania oceny prawnej tegoż stanowiska z uwzględnieniem postanowień Dyrektywy 2006/112/WE narusza prawo. Zdaniem Sądu, Minister Finansów uzasadniając swoje stanowisko treścią art. 14b § 1 O.p. pominął zupełnie pozostałe przepisy Rozdziału 1a Ordynacji podatkowej oraz okoliczność, że po 1 maja 2004r., tj. dacie przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej do Wspólnoty, interpretacja przepisów krajowych ustaw podatkowych dotyczących podatków zharmonizowanych musi być dokonywana z uwzględnieniem wzorca, jaki stanowi właściwa Dyrektywa.
- 3.2. Sąd przyjął, że żądanie strony w zakresie uzyskania interpretacji jest prawnie uzasadnione. Ocena stanowiska wnioskodawcy nie będzie – zdaniem Sądu – stanowić interpretacji prawa obcego, niezaliczanego do wymienionych w art. 3 pkt 2 O.p. przepisów prawa podatkowego, lecz interpretację krajowej ustawy o podatku od towarów i usług. Organ ma obowiązek stosować, czy też interpretować ustawę krajową w zgodzie z prawem wspólnoty w celu zapewnienia temu prawu należytej efektywności. Dlatego porównywanie postanowień ustawy o VAT z jej wzorcem, tj. Dyrektywą 2006/112/WE, jest obecnie istotną częścią jej wykładni.
- 3.3. Sąd wskazał, że rozpatrując sprawę ponownie organ merytorycznie rozpozna żądanie strony dotyczące oceny prawnej jej stanowiska. Oceni, czy wskazywane przez nią przepisy Dyrektywy są dostatecznie precyzyjne i bezwarunkowe co do przedmiotu, czy zostały prawidłowo zaimplementowane do ustawy krajowej oraz czy przedstawione przez skarżącą hipotetyczne okoliczności są zgodne z przesłankami zwolnienia określonego w art. 132 ust. 1 lit. f) Dyrektywy VAT.
- 4. Skarga kasacyjna.
- 4.1. Minister Finansów zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie:
- - prawa materialnego, polegające na błędnej wykładni art. 14b § 1 w zw. z art. 3 pkt 1 i 2 O.p. przez uznanie, że interpretacja przepisów krajowych ustaw podatkowych dotyczących podatków zharmonizowanych musi być dokonywana z uwzględnieniem postanowień dyrektyw;
- - przepisów postępowania, tj. art. 14b § 1 O.p. przez uznanie, że organ podatkowy ma obowiązek dokonywania wykładni przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm., dalej zwanej "u.p.t.u.") w zgodzie z prawem wspólnotowym w celu zapewnienia mu należytej efektywności, a także przez nieprawidłowe przyjęcie, że porównanie przepisów u.p.t.u. z postanowieniami Dyrektywy jest istotną częścią interpretacji tej ustawy.
Przy tak sformułowanych zarzutach wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania.
- 4.2. W uzasadnieniu Minister Finansów podtrzymał dotychczasową argumentację przekonując, że postanowienia Dyrektywy 2006/112/WE nie stanowią przepisów prawa podatkowego w rozumieniu art. 3 pkt 2 O.p., a zatem dokonanie ich wykładni przez organ podatkowy stanowiłoby przekroczenie upoważnienia określonego w art. 14b § 1 O.p. Dodatkowo autor skargi kasacyjnej powołując się na treść art. 234 TWE oraz orzecznictwo ETS podkreślał, że wyłącznie ETS jest upoważniony wypowiadać się w zakresie wykładni lub ważności aktów wspólnotowych wymienionych w ww. przepisie. Orzekanie w zakresie zgodności przepisów prawa krajowego z przepisami dyrektyw jest zaś uprawnieniem sądów krajowych.
- 4.3. W odpowiedzi skarżąca wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania sądowego.
- 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
5.1. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się w istocie do odpowiedzi, czy w pojęciu "przepisów prawa podatkowego" w rozumieniu art. 14b § 1 O.p., mieszczą się przepisy Dyrektywy 2006/112/WE, a w konsekwencji, czy Minister właściwy do spraw finansów publicznych, na pisemny wniosek zainteresowanego, jest obowiązany wydać, w jego indywidualnej sprawie, pisemną interpretację w zakresie przepisów tej Dyrektywy?
W kontekście tego sporu nie można podzielić zasadności zarzutów skargi kasacyjnej podnoszących naruszenie przez Sąd pierwszej instancji przepisów art. 14b § 1 i art. 3 pkt 1 i 2 O.p.
- 5.2. Zgodnie z art. 3 pkt 2 O.p. ilekroć w ustawie (O.p.) jest mowa o przepisach prawa podatkowego - rozumie się przez to przepisy ustaw podatkowych, postanowienia ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską umów o unikaniu podwójnego opodatkowania oraz ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską innych umów międzynarodowych dotyczących problematyki podatkowej, a także przepisy aktów wykonawczych wydanych na podstawie ustaw podatkowych.
- 5.3. Przypomnieć zatem należy, że:
- 1) zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia,
- 2) zgodnie z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP jeżeli wynika to z ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską umowy konstytuującej organizację międzynarodową, prawo przez nią stanowione jest stosowane bezpośrednio, mając pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami,
- 3) zgodnie z art. 9 Konstytucji RP Rzeczpospolita Polska przestrzega wiążącego ją prawa międzynarodowego.
Szczególnie istotna w tym kontekście jest norma art. 91 ust. 3 Konstytucji, z której wynika, że prawo wtórne stanowione przez organizację międzynarodową, jest stosowane bezpośrednio i powinno mieć pierwszeństwo przed ustawami - jeżeli wynika to z ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską umowy konstytuującej tę organizację, która to ratyfikowana umowa – zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji – jest źródłem obowiązującego w Polsce prawa oraz – gdy dotyczy problematyki podatkowej - stanowi przepisy prawa podatkowego w rozumieniu art. 3 pkt 2 O.p. będąc ratyfikowaną przez Rzeczpospolitą Polską umową międzynarodową w tym zakresie.
5.4. Nie ulega wątpliwości, że 16 kwietnia 2003 r. Rzeczpospolita Polska podpisała w Atenach, a następnie ratyfikowała Traktat, będący aktem dotyczącym warunków jej przystąpienia z dniem 1 maja 2004 r. do Unii Europejskiej (Dz.U. Nr 90, poz. 864), a Unię Europejską należy traktować jako organizację międzynarodową, jak wskazano to w wyroku Trybunału Konstytucyjnego (pkt 2.1) z dnia 27 kwietnia 2005 r. (sygn. akt P 1/05, OTK-A 2005/4/42).
Zgodnie z art. 53 Aktu z dnia 16 kwietnia 2003 r. dotyczącego warunków przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej oraz dostosowań w traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej (Dz.U. Nr 90, poz. 864, Dz.U.UE.L.03.236.33 - dalej: "Akt z dnia 16 kwietnia 2003 r.") po przystąpieniu nowe Państwa Członkowskie uznaje się za adresatów dyrektyw i decyzji w rozumieniu artykułu 249 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (dalej: "Traktat WE"), o ile takie dyrektywy i decyzje zostały skierowane do wszystkich obecnych Państw Członkowskich. W art. 54 ww. Aktu z dnia 16 kwietnia 2003 r. postanowiono natomiast, że nowe Państwa Członkowskie wprowadzą w życie środki niezbędne do przestrzegania - od dnia przystąpienia - przepisów dyrektyw i decyzji w rozumieniu artykułu 249 Traktatu WE (obecnie art. 288 Traktatu o funkcjonowano Unii Europejskiej w brzmieniu i numeracji ustalonej przez art. 2 pkt 235 i art. 5 ust. 1 Traktatu z Lizbony zmieniającego Traktat o Unii Europejskiej i Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską (Dz.U.UE.C.07.306.1) z dniem 1 grudnia 2009 r.). Zgodnie z obecną treścią tego przepisu:
"W celu wykonania kompetencji Unii instytucje przyjmują rozporządzenia, dyrektywy, decyzje, zalecenia i opinie.
Rozporządzenie ma zasięg ogólny. Wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich.
Dyrektywa wiąże każde Państwo Członkowskie, do którego jest kierowana, w odniesieniu do rezultatu, który ma być osiągnięty, pozostawia jednak organom krajowym swobodę wyboru formy i środków.
Decyzja wiąże w całości. Decyzja, która wskazuje adresatów, wiąże tylko tych adresatów.
Zalecenia i opinie nie mają mocy wiążącej".
Wynika z tego, że – co do zasady – dyrektywy, w przeciwieństwie do rozporządzeń, nie zawierają przepisów prawa wspólnotowego bezpośrednio obowiązującego w porządku prawnym państwa członkowskiego, lecz państwo takie ma obowiązek implementować przepisy dyrektywy do krajowego prawodawstwa w odniesieniu do rezultatu, który ma być osiągnięty przez dyrektywę. W tym znaczeniu jest ona źródłem prawa dla państw członkowskich, zobowiązując te państwa oraz ich organy do wdrożenia przepisów dyrektywy do ich porządków prawnych.
- 5.5. Oznacza to, że w świetle art. 91 ust. 3 Konstytucji, przy uwzględnieniu art. 53 i art. 54 Aktu z 16 kwietnia 2003 r. oraz art. 288 Traktatu o funkcjonowano Unii Europejskiej w brzmieniu i numeracji ustalonej przez art. 2 pkt 235 i art. 5 ust. 1 Traktatu z Lizbony zmieniającego Traktat o Unii Europejskiej i Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską (Dz.U.UE.C.07.306.1) z dniem 1 grudnia 2009 r. (poprzednio: art. 249 TWE) dyrektywa przyjęta przez Radę, jako organ organizacji międzynarodowej jaką jest Unia Europejska, jest źródłem prawa w rozumieniu art. 87 ust. 1 Konstytucji i powinna mieć – w przypadku kolizji - pierwszeństwo przed ustawami, w zakresie jednak tych tylko przepisów dyrektywy, które są wystarczająco jasne i bezwarunkowe, a więc sformułowanych w sposób pozwalający na ich bezpośrednie zastosowanie. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: ETS) orzekając w sprawach dotyczących VAT wielokrotnie przy tym wskazywał, że większość przepisów VI Dyrektywy (obecnie Dyrektywy 2006/112/WE) spełnia kryteria bezpośredniego stosowania, co oznacza, że treść przepisu umożliwia jednoznaczną i precyzyjną wykładnię oraz bezpośrednie zastosowanie przez organy krajowe.
- 5.6. W wyroku ETS z 19 stycznia 1982 r. w sprawie C-8/81 Ursula Becker przeciw Finanzamt Munster-lnnenstadt orzekł m.in. co następuje:
"Wyłączenie co do zasady możliwości powołania się przez podmioty indywidualne na obowiązek nałożony przez dyrektywę byłoby sprzeczne z wiążącym skutkiem dyrektywy, który wynika z art. 189 [obecnie art. 249] TWE. Szczególnie w przypadku gdy organy wspólnotowe poprzez dyrektywę nałożyły na Państwa Członkowskie obowiązek podjęcia określonych działań, skuteczność takiego środka byłaby obniżona, gdyby podmioty indywidualne nie mogły powoływać się na niego w postępowaniu sądowym, zaś sądy krajowe nie mogły brać go pod uwagę jako części prawa wspólnotowego.
W konsekwencji Państwo Członkowskie, które nie wydało w określonym terminie środków implementujących wymaganych przez dyrektywę, nie może się powoływać w stosunku do podmiotów indywidualnych na fakt niewykonania przez siebie obowiązków wynikających z dyrektywy. Gdy przepisy dyrektywy są, jeżeli chodzi o ich treść, bezwarunkowe i dostatecznie precyzyjne, w braku jej implementacji w określonym terminie można się powoływać na jej postanowienia przeciwko jakimkolwiek przepisom prawa krajowego, które są sprzeczne z dyrektywą, lub w takim zakresie, w jakim przepisy dyrektywy określają, jakich praw jednostki mogą dochodzić od państwa. Aczkolwiek VI Dyrektywa w sprawie harmonizacji przepisów Państw Członkowskich dotyczących podatków obrotowych bez wątpienia pozostawia tym państwom szeroki zakres uznania w odniesieniu do implementacji jej poszczególnych przepisów, nie można z tego powodu pozbawić podmiotów indywidualnych prawa do powoływania się na przepisy, które ze względu na swoją treść mogą być wyodrębnione z całości postanowień dyrektywy i stosowane odrębnie.
Ta minimalna gwarancja dla podmiotów dotkniętych brakiem implementacji dyrektywy jest konsekwencją wiążącego charakteru obowiązku nałożonego na Państwa Członkowskie przez art. 189 ust. 3 [249] TWE. Obowiązek ten stałby się całkowicie nieskuteczny, gdyby Państwa Członkowskie mogły anulować w rezultacie własnej bezczynności nawet te skutki, które poszczególne przepisy dyrektywy mogą wywołać ze względu na swoją treść" (Doradca Podatnika z 2004 r., Nr 5, s. 2-3).
- 5.7. Istotnym przy tym jest, aby organy danego państwa stosujące prawo - organy administracji w tym organy podatkowe i sądy – nadały przepisom prawa krajowego taki sens, przy którym wystąpi zgodność z normami prawa wspólnotowego (zob. S. Biernat, Wykładnia prawa krajowego zgodnie z prawem Wspólnot Europejskich, Toruń 1998, s. 131).
- 5.8. Zgodność z prawem wspólnotowym oznacza zgodność z normami wynikającymi z ustalonego wzorca tego prawa rozumianego w sensie dosłownym jako prawo stanowione (pierwotne i pochodne), jak również zgodność nawet z celami tego prawa wyrażonymi w TWE oraz preambułach, protokołach i załącznikach do danego aktu. Przy konstruowaniu wzorca prawa wspólnotowego należy uwzględnić także orzecznictwo ETS kształtujące rozumienie danych norm i rozwijające zasady ogólne. Przy ustalaniu treści takiego wzorca należy brać pod uwagę orzecznictwo ETS, który dokonuje wykładni prawa wspólnotowego między innymi na podstawie art. 234 TWE.
- 5.9. Jak trafnie przy tym stwierdził NSA w wyroku z dnia 2 kwietnia 2009 r. (sygn. akt I FSK 4/08, LEX nr 497204) zastosowanie prawa wspólnotowego w sprawach podatkowych nie jest obowiązkiem tylko sądów administracyjnych, ale także organów podatkowych. Wynika to z faktu, że organy podatkowe mają obowiązek przestrzegania prawa i działania w jego granicach, czyli również w granicach prawa wspólnotowego. Pogląd taki wyraża też ETS wskazując jednoznacznie, że również organy administracji, obok sądów, są zobowiązane do przestrzegania zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego wobec prawa krajowego i do odmowy stosowania prawa krajowego niezgodnego z prawem wspólnotowym (sprawy Fratelli Constanzo C-103/88, pkt 33; Hansgeorg Lennartz C-97/90, pkt 33; Marks & Spencer C-62/00), zwłaszcza, że akty administracyjne, a także inne czynności organów administracji podlegają kontroli sądowej, a nałożenie obowiązku stosowania prawa wspólnotowego jedynie na sądy, przy równoczesnym braku takiego obowiązku w odniesieniu do organów administracyjnych, prowadziłoby do przyjmowania z góry podwójnego standardu stosowania prawa i powodowałoby stan niepewności.
- 5.10. Zgodnie z art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/2 ze zm.), w brzmieniu i numeracji ustalonej przez art. 2 pkt 2 lit. a) i b), pkt 6, 7 i 218 oraz art. 5 ust. 1 Traktatu z Lizbony zmieniającego Traktat o Unii Europejskiej i Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską (Dz.U.UE.C.07.306.1) z dniem 1 grudnia 2009 r., Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej jest właściwy do orzekania w trybie prejudycjalnym:
- a) o wykładni Traktatów;
- b) o ważności i wykładni aktów przyjętych przez instytucje, organy lub jednostki organizacyjne Unii.
Uprawnienie nadane w tym przepisie TSUE (poprzednio: TSWE oraz ETS) nie wyłącza jednak w procesie stosowania prawa podatkowego, w tym i unijnego, uprawnienia oraz konieczności dokonywania przez sądy oraz inne organy krajowe wykładni norm dyrektyw, zwłaszcza w kontekście oceny prawidłowości ich transponowania do krajowego porządku prawnego, jak również prawidłowego rozumienia norm prawa krajowego.
- 5.11. Istotnym przy tym jest, że organ stosujący prawo nie rozstrzyga o ważności przepisu prawa krajowego, lecz jedynie w danej sytuacji odmawia zastosowania normy wynikającej z tego przepisu, a tym samym nie ma obowiązku występowania do odpowiedniego organu (sądu konstytucyjnego), aby ten ostatni formalnie potwierdził niezgodność prawa krajowego z prawem wspólnotowym. Artykuł 91 ust. 3 Konstytucji RP daje wyraźne kompetencje sądom do zajęcia stanowiska w przedmiocie zgodności prawa krajowego z prawem wspólnotowym (A. Wróbel, Prymat prawa wspólnotowego nad konstytucją? - Rozmowa z Prezesem Trybunału Konstytucyjnego, prof. M. Safjanem, "Europejski Przegląd Sądowy" 2006/4, s. 8), co należy również odnieść do organów podatkowych stosujących prawo wspólnotowe. Wynika to zatem z obowiązku przestrzegania zasady pierwszeństwa, która jest również wiążąca dla wszystkich organów administracji.
- 5.12. Reasumując:
- 1) Zgodnie z art. 91 ust. 3 Konstytucji, przy uwzględnieniu art. 53 i art. 54 Aktu z dnia 16 kwietnia 2003 r. dotyczącego warunków przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej oraz dostosowań w traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej (Dz.U. Nr 90, poz. 864, Dz.U.UE.L.03.236.33) oraz art. 288 Traktatu o funkcjonowano Unii Europejskiej w brzmieniu i numeracji ustalonej przez art. 2 pkt 235 i art. 5 ust. 1 Traktatu z Lizbony zmieniającego Traktat o Unii Europejskiej i Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską (Dz.U.UE.C.07.306.1) z dniem 1 grudnia 2009 r., dyrektywa przyjęta przez Radę, jako organ organizacji międzynarodowej jaką jest Unia Europejska, jest źródłem prawa w rozumieniu art. 87 ust. 1 Konstytucji, a jej normy powinny być implementowane do krajowego porządku prawnego.
- 2) W sytuacji gdy dyrektywa dotyczy problematyki podatkowej, jak Dyrektywa 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U. UE L 347/1), jej normy stanowią przepisy prawa podatkowego w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8, poz. 60 ze zm.), a w przypadku braku ich implementacji lub jej wadliwości, stanowią podstawę prawną, na którą mogą się powoływać podmioty indywidualne - w zakresie jednak tych tylko przepisów dyrektywy, które są wystarczająco jasne i bezwarunkowe, a więc sformułowanych w sposób pozwalający na ich bezpośrednie zastosowanie.
- 3) W pojęciu "przepisów prawa podatkowego" w rozumieniu art. 14b § 1 w zw. z art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8, poz. 60 ze zm.) mieszczą się przepisy Dyrektywy Rady 2006/112/WE, co oznacza, że Minister właściwy do spraw finansów publicznych, na pisemny wniosek zainteresowanego, jest obowiązany wydać, w jego indywidualnej sprawie, pisemną interpretację w zakresie przepisów tej dyrektywy oraz ich implementacji do krajowych aktów prawnych normujących podatek od towarów i usług.
- 5.13. Z powyższych względów, zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie, ponieważ Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że w pojęciu "przepisów prawa podatkowego" w rozumieniu art. 14b § 1 O.p. w zw. z art. 3 pkt 2 O.p., mieszczą się również przepisy Dyrektywy 2006/112/WE, a w konsekwencji, Minister właściwy do spraw finansów publicznych, na pisemny wniosek zainteresowanego, jest obowiązany wydać, w jego indywidualnej sprawie, pisemną interpretację w zakresie przepisów tej dyrektywy.
- 5.14. W świetle powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznając, iż przedmiotowa skarga kasacyjna nie dostarcza uzasadnionych podstaw do uwzględnienia zawartych w niej żądań, działając na podstawie przepisów art. 184 oraz art. 204 pkt 1 P.p.s.a. - orzekł jak w sentencji wyroku.