Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 31.01.2008 r., sygn. akt III SA/Wa 29/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę S.G.G.W. w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 31.10.2007 r. w przedmiocie udzielenia pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego.
W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd wyjaśnił, że z duplikatu zwrotnego potwierdzenia odbioru przez pełnomocnika skarżącej zaskarżonej decyzji oraz z odpowiedzi Poczty Polskiej na reklamację z dnia 14.01.2008 r. wynika, że zaskarżona decyzja została pełnomocnikowi skarżącej doręczona w dniu 05.11.2007 r. Termin do wniesienia skargi upływał w dniu 05.12.2007 r. Tymczasem skargę do WSA pełnomocnik skarżącej wniósł w dniu 06.12.007 r. (data nadania). Sąd stwierdził, że skarga została wniesiona po terminie określonym w art. 53 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej "popsa" i na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 skargę tą odrzucił.
Powyższe postanowienie zaskarżone został skargą kasacyjną S.G.G.W. w W., w której pełnomocnik skarżącej wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, dopuszczenie dowodów dołączonych do skargi, rozpoznanie sprawy pod nieobecność skarżącej oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, zarzucając:
- - naruszenie art. 53 § 1 popsa przez jego niewłaściwą interpretację, co doprowadziło do niesłusznego odrzucenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny skargi S.G.G.W. w W.,
- - naruszenie art. 58 § 1 pkt 2 popsa przez jego błędną wykładnię polegającą na wadliwej subsumcji wyrażającej się w tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej, co wywołało skutek w postaci odrzucenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny skargi S.G.G.W. w W. W uzasadnieniu do tak skonstruowanych zarzutów autor skargi kasacyjnej przedstawił okoliczności, które ustalił w toku postępowania reklamacyjnego. Z jego ustaleń wynika, że zaskarżoną decyzję do kancelarii pełnomocnika skarżącej faktycznie doręczono 07.11.2007 r. Potwierdzają to oświadczenia pracownika kancelarii odpowiedzialnego za przyjmowanie korespondencji oraz wydruki z systemu informatycznego kancelarii rejestrującego przepływ korespondencji. Natomiast Poczta Polska, w odpowiedzi na reklamację z dnia 13.03.2008 r., wyjaśniła, że nie jest w stanie dokładnie określić, czy sporna przesyłka została doręczona w dniu 05.11.2007 r. czy 07.11.2007 r. W piśmie tym wskazano również, że odpowiedź z dnia 14.01.2008 r., którą dysponował Sąd w momencie podejmowania zaskarżonego postanowienia, została wydana niezgodnie z przepisami prawa określającymi sposób doręczeń pism przez Pocztę Polską.
Przedstawione okoliczności, w ocenie autora skargi kasacyjnej, przesądzają, że Sąd dokonał błędnej wykładni zarówno art. 53 § 1 popsa jak i art. 58 § 1 pkt 2 popsa, gdyż wadliwie uznał, iż zaistniały stan faktyczny odpowiada hipotezom tych przepisów. Pełnomocnik skarżącej podkreślił, że przedstawione przez niego dokumenty świadczą o tym, iż skarga została wniesiona w terminie i nie powinna być odrzucona.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, co następuje
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.
W punkcie wyjścia zauważyć trzeba, iż kluczowym dla rozstrzygnięcia sprawy są ustalenia faktyczne. Kwestia doręczenia pism, z którymi ustawa łączy skutki procesowe jest bowiem zagadnieniem szczególnie newralgicznym, gdyż wszelkie błędy popełnione w tym zakresie wywołać mogą dla stron daleko idące konsekwencje prawne, prowadzące w istocie rzeczy do pozbawienia jej prawa do sądu. Stąd też w tym zakresie nie mogą istnieć jakiekolwiek nie wyjaśnione wątpliwości.
Przenosząc powyższą uwagę na grunt rozpatrywanej sprawy zauważyć trzeba, że z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, iż Sąd pierwszej instancji za bezsporne przyjął, że zaskarżoną decyzję pełnomocnikowi skarżącej doręczono w dniu 05.11.2007 r., jak wynikało z pisma Poczty Polskiej z dnia 14.01.2008 r. i dołączonego duplikatu zwrotnego potwierdzenia przesyłki z zaskarżoną decyzją (k. 58 akt Sądu pierwszej instancji). W kontekście dokumentów zawartych w aktach sprawy takie stwierdzenie nie jest jednak tak oczywiste, jak wynikać by to mogło z tegoż uzasadnienia. Otóż wnioski płynące z pisma, na którym oparł się Sąd pierwszej instancji, zostały podważone przez Pocztę Polską w piśmie z dnia 13.03.2008 r. (k. 115-116 akt Sądu pierwszej instancji), gdzie wprost stwierdzono: "odpowiedź udzielona dla nadawcy – Izby Skarbowej w W. na złożoną w lutym br reklamację dotyczącą przedmiotowej przesyłki i braku doręczenia potwierdzenia odbioru, mija się z prawdą, gdyż nie znajduje odzwierciedlenia w dokumencie oddawczym".
Pismo to, aczkolwiek uzyskane już po podjęciu skarżonego postanowienia uwidacznia, że ustalenia przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji poczyniono w sposób autorytatywny, pozbawiony jakiejkolwiek próby ich weryfikacji i refleksji, która prezentowałaby weryfikowalny w postępowaniu instancyjnym tok rozumowania WSA.
Potrzeba przeprowadzenia czynności wyjaśniających w kwestii ustalenia daty doręczenia pełnomocnikowi skarżącej zaskarżonej decyzji zyskała dodatkowo wsparcie w sytuacji, gdy adresat przesyłki (pełnomocnik skarżącej) przedstawił dowody w postaci wydruku z systemu informacyjnego rejestrującego przepływ korespondencji oraz pisemne oświadczenie pracownika odpowiedzialnego za odbiór korespondencji, wskazujące, iż zaskarżoną decyzję faktycznie doręczono w dniu 07.11.2007 r. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego strona skarżąca zdołała w ten sposób skutecznie podważyć okoliczność faktyczną stanowiącą podstawę zastosowania w sprawie art. 58 § 1 pkt 2 popsa. Ujawniona w tych dowodach data doręczenia przynajmniej uprawdopodabnia tezę, że rzeczywiście pełnomocnik skarżącej zdołał w ustawowym terminie wnieść skargę do sądu. Przy tym podkreślić należy, że okoliczność ta z pewnością ma istotny wpływ na wynik sprawy.
Gdyby Sąd pierwszej instancji nie przyjął, że wniesienie skargi nastąpiło po upływie terminu, to nie mógłby z tego powodu skargi odrzucić. Oznacza to, że pogląd Sądu pierwszej instancji o przekroczeniu terminu przez pełnomocnika strony do wniesienia skargi był co najmniej przedwczesny.
Wobec rozbieżności w treści wyjaśnień nadawcy co do daty doręczenia kluczowego dla toku postępowania dokumentu (zaskarżonej decyzji) koniecznym jest podjęcie działań dla jednoznacznego wyjaśnienia tej kwestii z uwzględnieniem przedstawionych przez stronę dowodów.
Powyższe sprawia, iż zgłoszone w ramach podstaw kasacyjnych zarzuty uznać trzeba za słuszne w związku z czym Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 popsa w zw. z art. 182 § 1 popsa, orzekł jak w sentencji.
Równocześnie wyjaśnić należy, że w sentencji orzeczenia tut. Sądu nie zawarto sformułowania wykorzystywanego przez wskazaną wyżej regulację o "przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania", bowiem w sytuacji, gdy została ona zakończona z przyczyn formalnych do jej rozpoznania jeszcze nie doszło. Zatem nie można było nakazać rozpatrzenia sprawy po raz wtóry, które to wyrzeczenie implikuje w rzeczy samej kolejne, merytoryczne, jej badanie.
Nadto wyjaśnić także należy, że nie orzeczono o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego bowiem w przypadku, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie kończące postępowanie w sprawie przeszkodą do tego stanowi treść art. 203 i 204 popsa, które to regulacje przewidują zwrot kosztów tylko w przypadku, gdy tut. Sąd orzeka o dalszym bycie orzeczenia Sądu pierwszej instancji, które zawarte jest w wyroku.