Uzasadnienie
Przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 marca 2006 r., sygn. akt I SA/Gl 1973/05, mocą którego odrzucono skargę Prezydenta Miasta Wodzisławia Śląskiego na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 30 września 2005 r., Nr PPI/2/4407/35-36/05 w przedmiocie podatku od towarów i usług.
W motywach orzeczenia Sąd wskazał, że skarga wpłynęła do Sądu w dniu 13 grudnia 2005 r., natomiast pismem z dnia 19 grudnia 2005 r. pełnomocnik strony skarżącej został wezwany do uzupełnienia jej braków poprzez złożenie odpisu pełnomocnictwa procesowego oraz uiszczenie wpisu sądowego w kwocie 1783 zł, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia.
Na postawie duplikatu potwierdzenia odbioru Sąd ustalił, że wezwanie zostało odebrane w dniu 22 grudnia 2005 r., a więc termin do uzupełnienia skargi upłynął w dniu 29 grudnia 2005 r. W wyznaczonym terminie wpłynął na rachunek Sądu wpis od skargi, natomiast nie dołączono do sprawy pełnomocnictwa procesowego.
Wobec powyższego Sąd uznał, że ponieważ nie uzupełniono braków formalnych skargi stosownie do wezwania, podlega ona odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: u.p.p.s.a.
Skargą kasacyjną od powyższego postanowienia pełnomocnik Prezydenta Miasta Wodzisławia Śląskiego zaskarżył rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji w całości. Działając w oparciu o art. 174 pkt 2 u.p.p.s.a. postanowieniu zarzucono:
- 1) naruszenie przepisów art. 49 § 1 i art. 58 § 1 pkt 3 u.p.p.s.a., polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu i błędnym ustaleniu, że w sprawie nie zostało złożone pełnomocnictwo, w sytuacji gdy pełnomocnictwo zostało dołączone do skargi, lecz zostało ono zatrzymane przez organ administracji i nie przekazane do Sądu, a ponadto w sytuacji gdy Sąd dysponował i znana mu była treść pełnomocnictwa, upoważniającego do reprezentowania strony w przedmiotowej sprawie, złożonego do akt innej skargi;
- 2) naruszenie przepisu art. 62 pkt 1 u.p.p.s.a., polegające na niewłaściwym (niepełnym) jego zastosowaniu i nie skompletowaniu akt niezbędnych do rozpoznania sprawy, w szczególności nie zwrócenie się do organu podatkowego o nadesłanie oryginału skargi i dołączonego do niego pełnomocnictwa;
- 3) naruszenie przepisu art. 141 § 4 w związku z art. 166 u.p.p.s.a., polegające na niedokładnym zbadaniu sprawy oraz błędnym ustaleniu stanu faktycznego, w szczególności na przyjęciu przez Sąd, że pełnomocnik strony skarżącej nie dołączył do skargi pełnomocnictwa, rozpatrywanie sprawy w oparciu niekompletne akta przesłane przez organ podatkowy (odpis skargi zamiast skargi wraz z pełnomocnictwem) i nie wyjaśnieniu tych kwestii w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego, według norm przepisanych.
Uzasadniając zarzuty autor skargi kasacyjnej wskazał, że wysłane za pośrednictwem poczty dwiema oddzielnymi przesyłkami w dniu 8 listopada 2005 r. skargi na dwie decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach wydrukowane zostały na papierze firmowym kancelarii pełnomocnika (pierwsza strona), a do każdej z nich dołączono odpis wydrukowany na zwykłym papierze z dopiskiem zwrotu "odpis". Podkreślono, że do każdej skargi zostało również dołączone w oryginale pełnomocnictwo udzielone przez Prezydenta Miasta Wodzisławia Śląskiego wraz z opłatą znakami opłaty skarbowej. Strona skarżąca zwróciła jednak uwagę, że do Sądu nie przekazano oryginałów skarg, lecz ich odpisy sporządzone przez stronę (przeznaczone dla organu podatkowego), przy czym dołączono tylko jedno pełnomocnictwo, które znalazło się przy skardze o sygn. akt I SA/Gl 1974/05. Ponadto podniesiono, że odpisy skarg przekazane do Sądu były rozszywane i ponownie zszywane o czym świadczą ślady po usuniętych zszywkach metalowych.
Strona skarżąca podkreśliła, że Sąd nie zwrócił się o wyjaśnienia do Dyrektora Izby Skarbowej, dlaczego przekazano odpisy zamiast oryginałów skarg oraz wbrew wymienieniu w skardze z 7 listopada 2005 r. jako załącznika pełnomocnictwa, nie zostało ono przesłane wraz ze skargą. Przyjęcie, że pełnomocnik nie dołączył pełnomocnictwa, a w konsekwencji odrzucenie skargi wobec nie nadesłania go było w opinii wnoszącego skargę kasacyjną bezpodstawne.
Zdaniem pełnomocnika strony skarżącej skarga nie była dotknięta brakiem formalnym, polegającym na braku pełnomocnictwa, gdyż zostało ono dołączone do skargi, o czym świadczy wymienienie go w spisie załączników, a przede wszystkim przyznanie tego faktu przez organ podatkowy, który dosłał do Sądu to pełnomocnictwo wraz z oryginałem skargi przy piśmie z dnia 28 marca 2006 r., Nr PPI/2/4441/105/05 (pismo w aktach sprawy). Z pisma tego wynika, że to z winy organu odwoławczego pełnomocnictwo zostało odłączone od skargi i pozostawione w aktach organu podatkowego, zatem ani strona, ani jej pełnomocnik nie uchybił przepisom art. 37 § 1 i art. 46 § 3 u.p.p.s.a. Dlatego brak było podstaw do wzywania o nadesłanie pełnomocnictwa, a tym bardziej do odrzucenia skargi w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 u.p.p.s.a, zwłaszcza, że Sąd dysponował pełnomocnictwem znajdującym się w aktach sprawy, sygn. akt I SA/Gl 1974/05, które upoważniało do zaskarżenia dwóch decyzji, w tym również decyzji będącej przedmiotem odrzuconej skargi.
Podkreślono, że Sąd przyjął, że właśnie to pełnomocnictwo upoważnia również do występowania w rozpoznawanej sprawie, bowiem w wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych wyraźnie zobowiązano do nadesłania pełnomocnictwa z dnia 7 listopada 2005 r., a więc Sąd zakładał, że nie ma innego pełnomocnictwa, a to złożone w aktach o sygn. I SA/GL 1974/05 jest właściwe.
Zdaniem strony skarżącej o tym, że Sąd traktował obie sprawy łącznie świadczy także wysłanie wezwania o uiszczenie wpisów od obu skarg jedną przesyłką pocztową i kserowanie pism Sądu z jednej sprawy i dołączanie ich do akt drugiej. Ponadto, w sytuacji gdy Sąd dysponował pełnomocnictwem do niniejszej sprawy znajdującym się w aktach I SA/GL 1974/05, miał pewność, że skargę sporządziła i wniosła uprawniona osoba (a czynności w obu sprawach wykonywał ten sam sędzia).
Autor skargi kasacyjnej podniósł również, że z brzmienia art. 54 § 2 u.p.p.s.a., a pośrednio również art. 55 § 2 wynika, że Sąd nie powinien zajmować się sprawą, ale wezwać organ do nadesłania oryginału skargi (w tym także nie przekazanych załączników) w trybie art. 62 pkt 1 u.p.p.s.a. Ponadto, wobec nadesłania przez organ administracji pismem z dnia 28 marca 2006 r. zarówno oryginałów skargi, jak i pełnomocnictwa, możliwe jest obecnie merytoryczne rozpoznanie sprawy, a postanowienie o odrzuceniu skargi było nieuzasadnione i przedwczesne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna okazała się zasadna, ponieważ Sąd pierwszej instancji, odrzucając skargę, naruszył art. 58 § 1 pkt 3 u.p.p.s.a.
Zgodnie z brzmieniem powyższego artykułu Sąd odrzuca skargę, gdy w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych. Na podstawie znajdującego się w aktach sprawy pisma Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28 marca 2006 r. (k. 48 akt Sądu pierwszej instancji) oraz załączonych do niego dokumentów (oryginał skargi oraz pełnomocnictwo) nie ulega wątpliwości, że wniesiona za pośrednictwem organu skarga nie była dotknięta brakami. Do każdej z dwóch skarg, które wpłynęły do Izby Skarbowej w Katowicach, załączone zostały oryginały pełnomocnictwa, obejmującego umocowanie do reprezentacji łącznie w sprawie obu zaskarżonych decyzji z dnia 30 września 2005 r. Nr PPI/2-4407/35-36/05 (będącej przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie) oraz Nr PPI/2-4407/76/05.
Tym samym uznać należy, że pełnomocnik wypełnił obowiązek wskazany w art. 37 § 1 u.p.p.s.a., w myśl którego pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa dołączyć należy do akt sprawy przy pierwszej czynności procesowej, a odrzucenie skargi w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 u.p.p.s.a. było przedwczesne.
Jednocześnie nie można stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji naruszył prawo wzywając pełnomocnika strony skarżącej do nadesłania pełnomocnictwa procesowego stosownie do art. 49 § 1 u.p.p.s.a., gdyż ze względu na nieprzekazanie przez organ odwoławczy załączonego do skargi pełnomocnictwa nie mogła ona otrzymać prawidłowego biegu. Zgodnie z brzmieniem cytowanego przepisu Przewodniczący stwierdziwszy braki wzywa stronę o ich uzupełnienie, natomiast żaden z przepisów ustawy nie przewiduje możliwości zwrócenia się przez Sąd bezpośrednio do organu, który nie wypełnił obowiązku wskazanego w art. 54 u.p.p.s.a. Art. 55 § 1 u.p.p.s.a. zawiera regulację umożliwiającą orzeczenie grzywny wobec organu, który dopuścił się zaniechania w zakresie przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, jednakże jest to możliwe tylko i wyłącznie na wniosek skarżącego, a w omawianej sprawie takowych działań strona skarżąca nie podjęła.
Ponieważ Sąd pierwszej instancji nie posiadał wiedzy na temat całości dokumentacji, jaka wpłynęła do organu odwoławczego wraz ze skargą i wzywając do uzupełnienia braków formalnych skargi działał w błędnym przekonaniu, że skarga jest nimi dotknięta, zarzut naruszenia art. 49 § 1 u.p.p.s.a. nie zasługuje na uwzględnienie.
Niezasadny okazał się również zarzut naruszenia art. 62 pkt 1 u.p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Przewodniczący wydziału lub wyznaczony sędzia zarządza skompletowanie akt niezbędnych do rozpoznania sprawy, a w razie potrzeby także innych dowodów. Regulacja powyższa dotyczy wstępnego etapu postępowania sądowoadministracyjnego i ma charakter ogólny, wskazujący na podmioty odpowiedzialne za podjęcie działań niezbędnych do merytorycznego rozpoznania sprawy. Konkretne czynności wstępne uregulowane zostały w poszczególnych przepisach u.p.p.s.a., jak również w Regulaminie wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Rozporządzenie Prezydenta RP z dnia 18 września 2003 r., Dz. U. Nr 169, poz. 1646) Jedną z takich czynności jest wezwanie do uzupełnienia braków formalnych pisma na podstawie art. 49 § 1 u.p.p.s.a., a zgodnie z tym, co zostało stwierdzone powyżej, Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się naruszenia tego przepisu.
Przechodząc do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 w związku z art. 166 u.p.p.s.a. zauważyć należy, że wskazany przepis zawiera wyliczenie elementów, jakie powinno zawierać prawidłowo sporządzone uzasadnienie orzeczenia i co do zasady nie może stanowić podstawy kasacyjnej, zmierzającej do wykazania błędu w ustaleniach faktycznych. Ponadto, jak zostało wcześniej podkreślone, Sąd pierwszej instancji nie mógł mieć świadomości co do faktu, że przesłane przez organ odwoławczy akta są niekompletne, nie był zobligowany do wyjaśniania kwestii braków formalnych skargi z organem, a jedynie do wezwania strony skarżącej o ich uzupełnienie, co też uczynił. Tym samym kolejny zarzut skargi kasacyjnej nie może być uwzględniony.
Odnosząc się do podniesionej przez autora skargi kasacyjnej kwestii rozpoznania sprawy na podstawie odpisu skargi stwierdzić należy, że nie była ona brana pod uwagę przy wydaniu rozstrzygnięcia przez Sąd pierwszej instancji, a wystarczającą podstawą odrzucenia było nienadesłanie pełnomocnictwa procesowego w odpowiedzi na wezwanie.
Ponieważ na skutek interwencji pełnomocnika strony skarżącej wykazano, że skarga w dniu jej wniesienia nie była dotknięta brakami, a Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach nadesłał zarówno oryginał skargi, jak i brakujące pełnomocnictwo i pisma te znajdują się w aktach sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach winien nadać skardze bieg i rozpoznać sprawę.
Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając w oparciu o art. 185 § 1 oraz przy zastosowaniu art. 182 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił orzec jak w sentencji.
O zwrocie kosztów niniejszego postępowania nie orzeczono, gdyż stosownie do art. 203 i 204 u.p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga w tym zakresie jedynie wtedy, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, co nie ma miejsca w przypadku rozpoznawania skargi kasacyjnej od postanowienia o odrzuceniu skargi. Koszty niniejszego postępowania podlegają zaliczeniu do poniesionych przez skarżącego kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw i mogą być zasądzone na rzecz skarżącego od organu w razie uwzględnienia skargi, na podstawie art. 200 u.p.p.s.a.