Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 11 lipca 2011 r., sygn. akt I FSK 924/11

Uzasadnienie

1. Zaskarżonym postanowieniem z 8 marca 2011 r., sygn. akt III SA/Wa 370/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Z. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 29 listopada 2010 r. Nr 1... w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń, luty, marzec i kwiecień 2009 r. i zwrócił skarżącej wpis od skargi.

2. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że 15 lutego 2011 r. pełnomocnik skarżącej otrzymał wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi wraz z pouczeniem, że nieuiszczenie wpisu w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania spowoduje odrzucenie skargi. Termin do uiszczenia wpisu upływał zatem 22 lutego 2011 r. (wtorek), tymczasem został on uiszczony dopiero 24 lutego 2011 r. Z tego względu WSA odrzucił skargę na podstawie art. 220 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), zgodnie z którym skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis podlega odrzuceniu przez sąd.

3. W skardze kasacyjnej od tego postanowienia strona wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, względnie o jego uchylenie i rozpoznanie skargi, o zasadzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, o nieobciążanie strony kosztami postępowania kasacyjnego w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej i o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:

1. 1) przepisów postępowania - art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że na skutek nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi w zakresie uiszczenia wpisu zachodziły przesłanki do odrzucenia skargi;
2. 2) prawa materialnego – art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP polegające, jeśli nie na zamknięciu drogi do sądu, to z pewnością na ograniczeniu prawa strony do merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez niezawisły sąd.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

1. 4. Strona wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu jawnym. Stosownie do art. 182 § 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym. W świetle art. 90 § 2 p.p.s.a. sąd może skierować sprawę na posiedzenie jawne i wyznaczyć rozprawę także wówczas, gdy sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie stwierdził jednak zasadności zastosowania powyższego rozwiązania, tym bardziej, że sam autor skargi kasacyjnej nie poparł tego wniosku jakimikolwiek argumentami. Art. 90 § 2 p.p.s.a. wskazuje jedynie na kompetencję sądu administracyjnego, a decyzja o ewentualnym skierowaniu sprawy na rozprawę zależy zawsze od uznania sądu i ewentualne wnioski stron postępowania nie mają dla sądu charakteru wiążącego.
2. 5. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi. Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest wskazanymi w niej podstawami.
3. 6. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, wskazać należy, że powołane w nim art. 58 § 1 pkt 3 i art. 49 § 1 p.p.s.a. nie były przez Sąd pierwszej instancji stosowane, co oznacza, że Sąd ten nie mógł ich naruszyć w opisany przez autora skargi kasacyjnej sposób. Wezwanie strony o uiszczenie wpisu opierało się na art. 220 § 1 p.p.s.a. i zawierało rygor określony na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. (vide k. 13 akt WSA), a odrzucenie skargi nastąpiło stosownie do art. 220 § 3 p.p.s.a. Autor skargi kasacyjnej nie kwestionuje zaś prawidłowości zastosowania tych przepisów. Tak sformułowanego zarzutu naruszenia przepisów postępowania nie można zatem uznać za skuteczny.
4. 7.1. W kwestii naruszenia prawa materialnego trzeba w pierwszej kolejności podkreślić, że art. 77 ust. 2 Konstytucji RP zawiera zakaz ustawowego zamknięcia drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw. Sąd pierwszej instancji nie miał więc możliwości naruszenia dyspozycji tego przepisu, skoro wyraźnie z niego wynika, że jest on skierowany do władzy ustawodawczej, a nie sądowniczej i odnosi się do procesu legislacji. Stanowi on bowiem ogólną dyrektywę prawodawczą, wskazującą, że w przypadku naruszenia (np. przez organ podatkowy) praw podmiotu musi mieć on zagwarantowaną możliwość sądowego dochodzenia tych praw i w związku z tym do żadnej ustawy nie można wprowadzać norm wyłączających taką opcję.
5. 7.2. Zasada prawa do sądu wyrażona w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP nie ma charakteru absolutnego, a jednym z jej ograniczeń jest uiszczenie zgodnego z prawem wpisu sądowego w określonym terminie. Dla podmiotów, które nie są w stanie uiścić wpisu w wymaganej wysokości w postępowaniu sądowoadministracyjnym, ustawa p.p.s.a. przewiduje możliwość złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, a dla podmiotów, które uchybiły terminowi do uiszczenia wpisu, ustawa ta przewiduje możliwość złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Sąd pierwszej instancji nie pozbawił strony skarżącej żadnej z tych możliwości służących realizacji zasady prawa do sądu.
6. 7.3. Nadmienić należy, iż skarżąca udzieliła pełnomocnictwa do wniesienia skargi profesjonalnemu pełnomocnikowi - doradcy podatkowemu M. D. i to jego zaniechanie w uiszczeniu wpisu w określonym terminie pozbawiło stronę możliwości skorzystania z prawa do sądu. Za zaniechania pełnomocnika w dokonaniu czynności procesowych odpowiedzialność ponosi jednak strona. Pełnomocnik z kolei ponosi odpowiedzialność za działania i zaniechania personelu administracyjnego kancelarii czy biura, bowiem od niego zależy zarówno dobór pracowników, jak i organizacja pracy. Skoro pełnomocnik strony nie kwestionuje, że w czasie jego nieobecności wezwanie zostało odebrane przez pracownika jego biura 15 lutego 2011 r., to brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, że nie jest to data doręczenia, od której biegł wskazany w wezwaniu 7-dniowy termin do uiszczenia wpisu. Ustawa p.p.s.a. nie przewiduje zresztą początku biegu terminu do uiszczenia wpisu, od kiedy pełnomocnik "dowiedział się" czy "wrócił do biura", tylko od daty doręczenia wezwania. Tym samym nie można uznać, aby dokonanie wymaganej czynności po 22 lutego 2011 r. nie uchybiło wskazanemu terminowi, a w konsekwencji nie było przesłanką uzasadniającą odrzucenie skargi. A tak właśnie argumentował autor skargi kasacyjnej.
7. 8. Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, należało na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 i § 3 p.p.s.a. orzec jak w sentencji.