Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 lutego 2016 roku, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w sprawie o sygnaturze akt I SA/Wr 1641/15, działając na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j., Dz. U. z 2016 roku, poz. 718) dalej p.p.s.a., odrzucił skargę C. sp. z o.o. z siedzibą w P., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 24 czerwca 2015 roku, w przedmiocie podatku od towarów i usług za I, II kwartał 2013 roku. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 października 2015 r. wezwano Skarżącą spółkę do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 2.000,00 zł, wyznaczonego na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.), pod rygorem odrzucenia skargi.
Zdaniem Sądu, ze zwróconej Sądowi przesyłki zawierającej powyższe wezwanie wynika, że pomimo jej dwukrotnego awizowania, i zawiadomienia o tym fakcie adresata, nie została ona podjęta w czternastodniowym terminie. W tych okolicznościach uznano, że wezwanie do uiszczenia wpisu do skargi zostało doręczone stronie prawidłowo, w dniu 26 października 2015 roku, zgodnie z art. 73 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.). Sąd dodał, że również z informacji przekazanej przez Oddział Finansowo-Budżetowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wynika, że do dnia wydania zaskarżonego postanowienia, kwota wpisu sądowego od skargi nie została uiszczona. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucając skargę wskazał, że skoro z akt sprawy wynika, że przesyłka zawierająca odpis zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi została doręczona skarżącej spółce – w trybie prawnej fikcji doręczenia – w dniu 26 października 2015 roku, to uiszczenie wpisu winno było nastąpić najpóźniej w dniu 2 listopada 2015 roku.
Tymczasem, co potwierdzają akta sprawy, skarga w zakreślonym terminie nie została opłacona. W konsekwencji Sąd zastosował art. 220 § 3 p.p.s.a. oraz odrzucił skargę. Skarżąca spółka w skardze kasacyjnej zaskarżyła wskazane powyżej postanowienie w całości. Zarzucono mu naruszenie art. 73 § 1 oraz § 2 p.p.s.a., poprzez przyjęcie, że pismo z dnia 7 października 2015 roku zawierające wezwanie Skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego zostało skutecznie doręczone w drodze tzw. domniemania doręczenia w dniu 26 października 2015 roku, podczas gdy w okresie od 29 września 2015 roku do 29 stycznia 2016 roku w budynku, w którym znajduje się siedziba Skarżącej w sposób trwały została usunięta oddawcza skrzynka pocztowa, a zatem nie było możliwości pozostawienia przez pracownika operatora pocztowego awiza w takiej skrzynce. Wskazano też na brak pozostawienia stosownego powiadomienia również w drzwiach budynku, co skutkowało tym, że przedmiotowa korespondencja nie została doręczona Skarżącej spółce.
Dalej wskazano na naruszenie art. 83 § 1 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie, podczas gdy w przedmiotowej sprawie nie powinien mieć on zastosowania, ponieważ nie doszło do skutecznego doręczenia Skarżącej wezwania do uiszczenia wpisu sądowego, a zatem nie rozpoczęły biegu jakiekolwiek terminy do uzupełnienia skargi. Ostatni podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut dotyczył naruszenia art. 220 § 3 p.p.s.a., poprzez jego zastosowanie i odrzucenie na tej podstawie skargi Skarżącego podczas gdy przepis ten nie powinien mieć zastosowania ponieważ w przedmiotowej sprawie nie doszło do skutecznego wezwania Skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego w określonej wysokości z uwagi na wadliwe działanie operatora pocztowego. Autor skargi kasacyjnej wniósł ponadto o przeprowadzenie przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. dowodu uzupełniającego z dokumentów załączonych do skargi kasacyjnej, to jest Umowy najmu lokalu użytkowego położonego w P. przy ul. [...] stanowiącego siedzibę Skarżącej spółki, oświadczenia właściciela tego lokalu oraz zdjęć na okoliczność braku skrzynki oddawczej umieszczonej na budynku przy ul. [...] w P., a także dokumentu potwierdzającego złożenie przez Spółkę reklamacji doręczenia spornej przesyłki.
Wskazując na powyższe zarzuty, autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że sporna przesyłka zawierająca wezwanie do uzupełnienia skargi nie mogła zostać uznana za skutecznie doręczoną, gdyż nie podjęto prób jej doręczenia. W szczególności Spółka podważyła fakt pozostawienia awiza w skrzynce oddawczej budynku siedziby Spółki z informacją o próbie doręczenia oraz miejscu i terminie pozostawienia przesyłki do odebrania, z uwagi na okoliczność, iż skrzynka ta została zdemontowana. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy, a zatem należało ją uwzględnić. Kwestią sporną rozpoznawanej sprawy jest skuteczność doręczenia Skarżącej spółce przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia skargi stanowiące wykonanie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 października 2015 roku.
Sąd w zaskarżonym postanowieniu uznał, że do doręczenia tej przesyłki doszło w wyniku zastosowania fikcji prawnej doręczenia w rozumieniu art. 73 § 4 p.p.s.a. (a nie jak błędnie wskazuje autor skargi kasacyjnej domniemania doręczenia), podczas gdy Strona skarżąca kwestionuje prawidłowość doręczenia i w konsekwencji twierdzi, że Sąd błędnie odrzucił skargę z uwagi na nieuzupełnienie jej braku w wyznaczonym terminie, gdyż termin ten, na skutek niedoręczenia przesyłki, nie rozpoczął biegu. Przed przystąpieniem do rozpoznania wskazanych w skardze kasacyjnej zarzutów należy wyjaśnić, że w myśl art. 65 § 1 p.p.s.a., sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 roku - Prawo pocztowe (Dz. U., poz. 1529), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy.
Z kolei stosownie do art. 65 § 2 p.p.s.a., do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego, stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym, jeżeli przepisy niniejszego działu nie stanowią inaczej. Oznacza to, że aby w sposób prawidłowy, zgodnie z art. 65 § 2 p.p.s.a. doręczyć pismo sądowe należy, zastosować tryb, o jakim mowa w przepisach rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 roku w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (t.j., Dz. U. z 2013 r., poz. 1350 ze zm.,) dalej rozporządzenie. W myśl § 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, po pozostawieniu zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki we właściwej placówce pocztowej operatora lub właściwym urzędzie gminy doręczający dokonuje adnotacji o niedoręczeniu przesyłki na formularzu i potwierdzeniu odbioru oraz adnotacji "awizowano dnia" na stronie adresowej niedoręczonej przesyłki i składa swój podpis.
Ponadto, stosownie art. 67 § 2 p.p.s.a. pisma w postępowaniu sądowym lub orzeczenia dla osoby prawnej, jak również dla jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, doręcza się organowi uprawnionemu do reprezentowania ich przed sądem lub do rąk pracownika upoważnionego do odbioru pism. Z kolei w myśl art. 67 § 3 p.p.s.a., pisma w postępowaniu sądowym dla przedsiębiorców i wspólników spółek handlowych, wpisanych do rejestru sądowego na podstawie odrębnych przepisów, doręcza się na adres podany w rejestrze, chyba że strona wskazała na inny adres dla doręczeń. Z uwagi na skutki procesowe, jakie wiążą się dla strony z zastosowaniem trybu doręczeń przesyłek sądowych, szczególnie rygorystycznie należy przestrzegać procedury wymienionej we wskazanych powyżej przepisach ustawy oraz rozporządzenia (por. postanowienie NSA z dnia 15 lutego 2016 r., II FZ 16/16, www.cbosa.nsa.gov.pl).
Rozpoznając wskazany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 73 § 1 oraz § 2 p.p.s.a., należy uznać, jest on uzasadniony. Art. 73 § 1 stanowi, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 roku - Prawo pocztowe, albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Stanowi on, że zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W rozpoznawanej sprawie, co nie jest kwestionowane, wynikającym ze skargi adresem do doręczeń dla Skarżącej spółki przesyłek sądowych był adres ul. 3 Maja 18a-18b, 59-100, Polkowice. Znajdujący się w aktach sprawy (k.
25) dokument zwrotnego potwierdzenia odbioru w związku z niedoręczeniem jej pod wskazany wyżej adres w dniu 12 października 2015 roku w sposób opisany w art. 67 § 2 i § 3 p.p.s.a., zawiera adnotację o pozostawieniu spornej przesyłki w placówce [...] (Salonik Prasowy), o czym podmiot Skarżący miał zostać poinformowany poprzez umieszczenie zawiadomienia w oddawczej skrzynce pocztowej. Powtórnej awizacji miano dokonać w dniu 20 października 2015 roku, co wynika z adnotacji na stronie adresowej spornej przesyłki. Jednak informacje te, zawarte na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, nie zostały opatrzone wymaganym przepisami art. 65 § 2 p.p.s.a. w związku z § 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia podpisem. Wyklucza to, w świetle wskazanej powyżej regulacji uznanie, że podjęte zostały w rozpoznawanej sprawie w sposób skuteczny dwie próby doręczenia spornej przesyłki. Wszelkie adnotacje na zwróconej przesyłce zamieszczone na kopercie lub na zwrotnym potwierdzeniu odbioru opatrzone wymaganymi pieczątkami oraz podpisami mają walor dokumentu urzędowego i mogą stanowić dowód tego, co zostało w nich stwierdzone, pod warunkiem, że zawierają wszystkie wymagane prawem elementy. Analizowany dokument zwrotnego potwierdzenia odbioru, poprzez brak opisanych powyżej podpisów osoby doręczającej, nie może być uznany za dokument urzędowo potwierdzający fakty w nim wskazane, w tym wypadku dotyczące dwukrotnej awizacji przesyłki. Wreszcie nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy jest to, na co zwrócił uwagę autor skargi kasacyjnej, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki zawierającej wezwanie Spółki do uzupełnienia braku skargi, wskazano że zawiadomienie o miejscu i czasie jej przechowywania, pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej. Tymczasem, jak podnosi autor skargi kasacyjnej i przedstawia na potwierdzenie tego stosowne dokumenty, na budynku, w którym siedzibę ma Skarżąca spółka, pod wskazanym przez nią adresem do doręczeń, w okresie dokonywania awizacji, nie było oddawczej skrzynki pocztowej. Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 193 tej ustawy, przeprowadził wnioskowany w skardze kasacyjnej dowód z oświadczenia właściciela budynku na okoliczność braku oddawczej skrzynki pocztowej w budynku, którym siedzibę swoją ma Skarżąca spółka, pod której adres kierowana była korespondencja zawierająca wezwanie do uzupełnienia braku skargi. Również ta okoliczność, nie pozwala uznać, że dokonano skutecznej próby doręczenia Skarżącej spółce spornej przesyłki. Nie można było tym samym zastosować fikcji prawnej doręczenia przesyłki w rozumieniu art. 73 § 4 p.p.s.a. w dniu 26 października 2015 roku, jak wskazał Sąd pierwszej instancji, gdyż przy doręczaniu przesyłki nie spełniono wszystkich wymogów wynikających z art. 73 § 2 oraz § 1 p.p.s.a. Skoro nie można przyjąć, że sporna przesyłka zawierająca wezwanie do uzupełnienia braku skargi poprzez uiszczenie wpisu, została Spółce doręczona z zastosowaniem fikcji prawnej doręczenia w dniu 26 października 2015 roku, to tym samym nie można uznać, że skarga, z uwagi na nieuiszczenie w ustawowym terminie, mimo wezwania wpisu od skargi, podlegała odrzuceniu. Tym samym zarzut skargi kasacyjnej wskazujący na naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 220 § 3 p.p.s.a. będącego podstawą prawną wydania objętego skargą kasacyjną postanowienia, należało również uznać za uzasadniony. Odnosząc się z kolei do ostatniego wskazanego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 83 § 1 p.p.s.a. stanowiącego, że terminy oblicza się według przepisów prawa cywilnego, z zastrzeżeniem § 1, należy uznać, że przepis ten z uwagi na powyższe rozważania, nie mógł mieć zastosowania w rozpoznawanej sprawie, na obecnym etapie postępowania, na co prawidłowo zwrócił uwagę autor skargi kasacyjnej w uzasadnieniu tego zarzutu. Skoro nieprawidłowe jest przyjęcie, że do doręczenia spornej przesyłki wzywającej do uzupełnienia skargi doszło w wyniku zastosowania fikcji prawnej doręczenia w dniu 26 października 2015 roku, to nie można przystąpić do obliczenia upływu siedmiodniowego terminu do uzupełnienia braku skargi. Z uwagi na powyższe rozważania, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, powinien ponownie podjąć czynności zmierzające do doręczenia Skarżącej spółce wezwania do uzupełnienia braku skargi poprzez uiszczenie wpisu od skargi. Wskazując na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 oraz art. 182 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 156 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 166 tej ustawy, postanowił też z urzędu sprostować oczywistą pomyłkę pisarską sentencji objętego skargą kasacyjną postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu polegającą na mylnym wskazaniu daty wydania zaskarżonego postanowienia jako dnia "8 lutego 2015 r.". Akta sprawy jednoznacznie wskazują, że datą wydania zaskarżonego postanowienia jest dzień 8 lutego 2016 roku.