Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 26 października 2023 r., sygn. akt I SPP/Rz 151/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił sprzeciw J. sp. z o.o. (dalej: spółka, skarżąca) na postanowienie referendarza sądowego z dnia 29 września 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości.
W uzasadnieniu WSA wskazał, że spółka zgłosiła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 29 września 2023 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Spółka zatem wniosła sprzeciw (w formie dokumentu elektronicznego). Dokument ten nie został podpisany, zatem w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 16 października 2023 r. wezwano pełnomocnika spółki do uzupełnienia braków formalnych sprzeciwu poprzez jego podpisanie (pisma przewodniego oraz załącznika) w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia. W odpowiedzi wpłynął do Sądu w formie dokumentu elektronicznego sprzeciw wraz z załącznikiem. Podpis zawierał tylko załącznik do sprzeciwu. Pismo stanowiące sprzeciw nie zostało podpisane.
W związku z powyższym WSA zauważył, że pełnomocnik spółki, pomimo prawidłowo wystosowanego wezwania, nie usunął w terminie braków formalnych sprzeciwu, a zatem na podstawie art. 259 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.) sprzeciw należało odrzucić.
W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik wskazał, że – wbrew temu co twierdzi WSA – braki uzupełnił w terminie, ponieważ w dniu 24 października poprzez portal epuap.gov.pl złożył w formie elektronicznej pismo przewodnie odpowiadające na wezwanie do usunięcia braków formalnych (załącznik 1), a oprócz tego: skargę na odmowę prawa pomocy (załącznik 2); kopię zajęcia komorniczego (załącznik 3). Pełnomocnik twierdzi, że załączniki do pisma, czyli skarga (NSA domyśla się, że chodzi o sprzeciw) i kopia zajęcia komorniczego również zostały podpisane podpisem elektronicznym za pomocą programu PEM-HEART Signature. Do zażalenia dołączono badanie podpisu wykonane na załącznikach wykonane w programie PEM-HEART Signature (załączniki 5 i 6 do zażalenia). Pliki te zostały przed badaniem ściągnięte z portalu ePUAP.gov.pl i zapisane na dysku komputera.
Pełnomocnik wniósł o uchylenie postanowienia WSA i przyznanie spółce prawa pomocy zgodnie ze złożonym wnioskiem.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
W rozpatrywanej sprawie kluczowe dla rozstrzygnięcia pozostaje ustalenie, czy pełnomocnik podpisał podpisem elektronicznym sprzeciw od postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy (a nie tylko samo pismo przewodnie).
W opinii Naczelnego Sądu Administracyjnego kwestia ta nie została dostatecznie wyjaśniona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, a zatem (uwzględniwszy w szczególności wagę prawa do sądu oraz zasadę dwuinstancyjności postępowania przed sądami administracyjnymi) należało sprawę zwrócić do Sądu I instancji celem ponownej analizy spornego zagadnienia.
Na zamieszczonych w aktach sprawy (k. 45 i 53) wydrukach sprzeciwu z dnia 12 października 2023 r. znajduje się odręczny napis: "brak podpisu", natomiast w dołączonych do zażalenia dokumentach, nadesłano m.in. raport z weryfikacji podpisu dokumentu o nazwie "Skarga na odmowę prawa pomocy.pdf" (k.
- 70) z datą złożenia podpisu "2023-10-12 21:23:35", a także dwa raporty CenCert z weryfikacji podpisu elektronicznego (k. 74 i 75), mające dotyczyć właśnie załączników do pisma przewodniego. Sąd I instancji powinien odnieść się m.in. do raportu z k. 70, gdyż wynika z niego, że pełnomocnik podpisał w dniu 12 października 2023 r. "skargę" (poprawnie – sprzeciw, uwaga NSA), a podpis na tym dokumencie został poprawnie zweryfikowany, jednak należy ustalić, czy ten raport dotyczy pisma przewodniego z dnia 12 października 2023 r. (k. 42), czy właśnie załącznika w postaci sprzeciwu (k. 45). Przy czym zauważenia wypada, że ww. pismo przewodnie (k.
- 42) ma z kolei odręczną adnotację "podpisu nie udało się zweryfikować" (z drugiej strony wydruku: "status podpisu: nieważny").
Dopiero wyjaśnienie wszystkich wątpliwości pozwoli na ocenę skuteczności wniesionego sprzeciwu.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 ab initio w związku z art. 197 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.
Bartosz Wojciechowski (spr.) sędzia NSA