Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 9 stycznia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach pozostawił bez rozpoznania wniosek A. D. i Z. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego z tytułu wniesienia zażalenia na wcześniejsze postanowienie Sądu pierwszej instancji w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Uzasadniając motywy swojego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że u podstaw wydania zaskarżonego orzeczenia stanął fakt, iż strona działająca za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika nie zachowała właściwej formy przewidzianej dla wniosku o przyznanie prawa pomocy t.j. nie złożyła go na urzędowym formularzu PPF. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach od adwokata, reprezentującego skarżących można wymagać profesjonalizmu oraz dbałości o interesy mocodawcy, a w szczególności wiedzy na temat formy w której składane są poszczególne pisma procesowe. W dalszej części Sąd pierwszej instancji skupił się na dokonaniu wykładni przepisu art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej u.p.p.s.a. i stwierdził, iż z jego konstrukcji wynika, iż nie złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu nie stanowi braku formalnego w rozumieniu art. 49 u.p.p.s.a. a co za tym idzie skutkuje to pozostawieniem go bez rozpoznania bez potrzeby uprzedniego wzywania do uzupełnienia w trybie powołanego przepisu.
Na powyższe rozstrzygnięcie strona złożyła zażalenie, w którym zaskarżyła je w całości i wniosła o jego uchylenie. W uzasadnieniu stwierdzono wadliwość praktyki pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania w przypadku nie złożenia go na urzędowym formularzu bez uprzedniego wezwania strony do uzupełnienia tego braku formalnego. Zdaniem strony wymienione wyżej wezwanie sąd obowiązany jest wystosować bez względu na to czy jest ona lub też nie jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie strony jest zasadne. Na wstępie stwierdzić należy, iż mimo, ze przepis art. 257 dostarcza pewnych kłopotów interpretacyjnych to zarówno w orzecznictwie jak i w doktrynie wykształcił się pogląd, iż zasadą jest aby w wypadku nie złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu wezwać stronę do uzupełnienia takiego braku pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania. W myśl bowiem art. 49 § 1 jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych przewodniczący wzywa stronę o jego poprawienie lub uzupełnienie. Dla Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości fakt, iż złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w formie innej niż przewidują przepisy prawa stanowi brak formalny oraz co ważniejsze brak uzupełnialny.
Ponadto skoro formularze wniosków o przyznanie prawa pomocy zawierają pouczenie o następującej treści: "niezachowanie warunków formalnych wniosku, które uniemożliwiają nadanie mu dalszego biegu, powoduje wezwanie do uzupełnienia braków w terminie tygodniowym. Jeżeli braki nie zostaną w tym terminie uzupełnione, wniosek pozostawia się bez rozpoznania " to pouczenie to dotyczy również braku w postaci nie złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu.
Kolejna kwestią, która wynika z zaskarżonego postanowienia jest dokonana ocena treści art. 257 u.p.p.s.a. z punktu widzenia tego czy strona była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny nie zgadza się z postawioną tam tezą, iż w sytuacjach gdy strona korzysta z pomocy radcy prawnego lub adwokata i za jego pośrednictwem składa przedmiotowy wniosek, brak urzędowego formularza musi skutkować pozostawieniem wniosku bez rozpoznania. Oczywistym jest, iż od osób będących profesjonalnymi pełnomocnikami można wymagać znajomości procedur oraz wiedzy o formie składania poszczególnych pism procesowych lecz z drugiej strony nie może to prowadzić do wniosku, iż nie przysługuje im prawo do uzupełnienia ewentualnych ich braków formalnych w trybie przewidzianym np. w art. 49 u.p.p.s.a.
Ponadto należy podkreślić, iż z akt sprawy wynika, że strona skarżąca działając przez profesjonalnego pełnomocnika już raz we wcześniejszym etapie postępowania składała wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wówczas Sąd pierwszej instancji w identycznej sytuacji wezwał stronę do uzupełnienia braków formalnych poprzez złożenia go na urzędowym formularzu. Na tej podstawie skarżący mieli prawo wyjść z założenia, że i tym razem zostaną do tego wezwani. Takie działanie Sądu pierwszej instancji należy uznać za niekonsekwentne i dające wystarczające podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia.
Mając to na uwadze działając na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 u.p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.