Uzasadnienie
We wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu PPR z dnia 2 lutego 2009 r. Skarżąca poinformowała, że "kwota zapłaty wpisu w wysokości 750 zł jest kwotą niebagatelną, której zapłata wiąże się z uzasadnionymi trudnościami. Za zwolnieniem spółki z kosztów sądowych przemawiają okoliczności takie, jak: wykazanie przez spółkę w ostatnim roku obrotowym straty w wysokości 205.000 zł; ograniczone środki na rachunkach bankowych; toczenie się w stosunku do spółki równoległego postępowania podatkowego w podatku od towarów i usług za 2002 r., brak jakichkolwiek nadwyżek pieniężnych, które mogłyby zostać przeznaczone na uiszczenie kwoty wpisu". W wyniku wezwania Sądu Skarżąca nadesłała kopię bilansu - stan na 31 grudnia 2007 r., kopię oświadczenia księgowego z dnia 25 lutego 2009 r. o braku uzyskanych przychodów oraz dochodów w 2009 r., kopię rachunku zysków i strat, kopie deklaracji CIT-8 za 2007 r. oraz wydruki o stanach rachunków bankowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 24 marca 2009 r. odmówił Stronie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd uznał, że z załączonego wyciągu bankowego wynika, iż Skarżąca na dzień składania skargi kasacyjnej dysponowała kwotą 695 zł. Ponadto we wniosku o zwolnienie z wpisu od skargi kasacyjnej, Skarżąca nie wskazała, że nie może uiścić żądanej kwoty 750 zł, wskazała jedynie, że zapłacenie tej kwoty wiąże się z uzasadnionymi trudnościami. W świetle powyższych danych w ocenie Sądu Skarżąca ma możliwość zabezpieczenia odpowiedniej kwoty na pokrycie kosztów prowadzonego przez siebie postępowania sądowego.
Pismem z dnia 6 kwietnia 2009 r. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie sądu I instancji, w którym wskazała, że z dokumentów jednoznacznie wynika, że w ostatnich latach ponosi stratę podatkową oraz dysponuje niewielką kwotą na poniesienie kosztów postępowania sądowo-administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Jak wskazał sąd I instancji, przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej – P.ps.a.). Zgodnie z § 2 tego artykułu osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Z powyższego przepisu bezsprzecznie wynika, że ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Do sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Sąd jest władny wniosek strony uwzględnić jedynie wówczas, gdy ta samodzielnie udowodni, że spełnia przesłanki z przytoczonego przepisu. W każdym odmiennym wypadku, tj. w sytuacji, gdy z oświadczenia strony wynika, że jest w stanie ponieść koszty, ale także, gdy z niego nie wynika, że nie jest w stanie, sąd musi wniosek oddalić.
Należy zgodzić się z oceną wyrażoną przez sąd I instancji, że stan majątkowy spółki nie wskazuje jednoznacznie na to, że nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania. Nawet uwzględniając wysokie straty podatkowe Spółki, wciąż można stwierdzić, że koszty postępowania sądowego w niniejszej sprawie (750 zł) stanowią ich bardzo niewielką część.
Zgodzić się również należy ze spostrzeżeniem, że dysponowanie kwotą 695 zł wskazuje, że nie można zasadnie uznać, iż Strona nie ma możliwości wygospodarowania kwoty 750 zł.
Należy również przyznać rację sądowi I instancji, że Strona może podejmować różne kroki w celu uzyskania środków (w tym wypadku stosunkowo niewielkich) na pokrycie kosztów sądowych. m. In. poprzez zażądanie dopłat od wspólników. Strona nie wykazała, że podejmowała próby zebrania środków w ten sposób.
Strona jest również niekonsekwentna w swoich oświadczeniach, bowiem raz wskazuje, że nie dysponuje żadnymi środkami pieniężnymi, innym razem sugeruje jedynie, że są one bardzo ograniczone i nie pozwalają na uiszczenie wpisu.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa ponadto, że spółka – prowadząc swoją działalność na dużą skalę i zdając sobie przez wiele miesięcy sprawę z faktu, że toczą się z jej udziałem postępowania sądowoadministracyjne - powinna zabezpieczyć w swoim majątku środki niezbędne na prowadzenie tych – wszczętych przez siebie – postępowań. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego koszty postępowań sądowych również należy uznać za niezbędne koszty funkcjonowania spółki, a strona miała wystarczająco dużo czasu na przewidzenie i zabezpieczenie środków na ten cel.
Mając na uwadze powyższe, stosownie do art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.