Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 16 stycznia 2008 r., sygn. akt I SA/Po 1542/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek Syndyka masy upadłości M. S.A. w upadłości w P. o zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd I instancji, uzasadniając motywy swojego rozstrzygnięcia, wskazał, że Spółka nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych wynoszących na tym etapie postępowania 500 zł. Zaznaczył, że z załączonych dokumentów wynika, że wartość aktywów Spółki wynosiła 46.865.072,27 zł, pasywów 46.865.072,27 zł, zysk 3.392.672,10. Obciążenia i uznania na rachunkach bankowych Spółki przekroczyły kilkaset tysięcy złotych. Skarżąca jest właścicielem środków trwałych, w tym specjalistycznego sprzętu, samochodów, nieruchomości. Średniomiesięczne koszty funkcjonowania spółki na podstawie października 2007 r. wynoszą 308.750 zł. Zdaniem Sądu I instancji, skarżący dysponuje zatem majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu.
Skarżąca Spółka wniosła zażalenie na to postanowienie, wpłacając jednocześnie na konto Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 100 zł tytułem opłaty od zażalenia.
W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że sytuacja finansowa Spółki jest bardzo trudna. Strona skarżąca od dnia 21 marca 2005 r., znajduje się w stanie upadłości. Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2006 r. Sąd Rejonowy w P., Wydział XV Gospodarczy dla Spraw Upadłościowych i Naprawczych zmienił postanowienie z dnia 21 marca 2005 r. na postanowienie o ogłoszeniu upadłości obejmującej likwidację majątku. Posiadany przez Skarżącą majątek w postaci rzeczowych aktywów trwałych jest w przeważającej większości zabezpieczony na rzecz wierzycieli upadłej spółki. Nieruchomości są w 99% zabezpieczone hipoteką, natomiast ruchomości zostały przewłaszczone na rzecz K. lub zostały w inny sposób zabezpieczone. Strona wskazała jednocześnie, że z dostarczonych dokumentów wynika, że upadła Spółka generuje straty oraz, iż ma ujemny kapitał własny. Z uwagi na brak środków zalega z płatnościami na rzecz wierzycieli.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 246 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy osobie prawnej, a także jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, w zakresie częściowym może być przyznane – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ratio legis tego przepisu polega na wyłączeniu strony z ogólnej zasady partycypowania w kosztach procesu określonej w art. 199 p.p.s.a., pod warunkiem, że wykaże ona, że jej sytuacja majątkowa uniemożliwia pokrycie kosztów postępowania sądowego. Skoro zaś przyznanie prawa stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199 p.p.s.a., na mocy której strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, to jego przyznanie powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe.
Należy również wskazać, że treść art. 246 § 2 p.p.s.a. wskazuje, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek dostarczenia takich informacji, które stanowiłyby podstawę dla Sądu do orzeczenie o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Bez wątpienia strona skarżąca przedstawiła szereg dokumentów, z których bezsprzecznie wynika, że jej sytuacja finansowa jest bardzo trudna. Niemniej jednak z dokumentów tych nie wynika, żeby strona skarżąca nie była w stanie uiścić wpisu w wysokości 500 zł. Wręcz przeciwnie, wynika z nich, że w skład masy upadłości wchodzi znaczny majątek, z którego zaspokajać się będą jej wierzyciele. Koszty procesu zainicjowanego przez Syndyka, w myśl ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U.03.60.535), a konkretnie jej art. 342, wchodzą w skład należności znajdujących się w kategorii pierwszej. Nie ma więc przeszkód aby koszty sądowe wynoszące 500 zł również zaspokoić z masy majątkowej.
Należy również wskazać, że strona skarżąca wciąż prowadzi działalność gospodarczą w znacznych rozmiarach, osiągając obroty finansowe liczone w milionach złotych. Nawet jeśli obroty te ulegają ciągłemu zmniejszaniu w stosunku do lat ubiegłych, to nadal są na tyle wysokie, aby umożliwiały wygospodarowanie części środków pieniężnych, ze środków przeznaczonych na finansowanie prowadzonej działalności gospodarczej, na pokrycie wpisu sądowego w takiej wysokości.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto należy wskazać, że strona skarżąca uiściła nienależnie wpis w wysokości 100 zł od swojego zażalenia. W art. 261 tejże ustawy zawarta jest norma prawna, która wskazuje, że od tego typu zażaleń nie pobiera się opłat sądowych. W związku z tym, o zwrocie nienależnie uiszczonego wpisu orzeczono na podstawie art. 225 w związku z art. 261 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.