Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 24 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Gd 38/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił O. Sp. z o.o. z siedzibą w Z. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 5 listopada 2013 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od kwietnia do czerwca 2012 r.
Sąd w uzasadnieniu orzeczenia wskazał, że postanowieniem z dnia 23 stycznia 2014 r. WSA w Gdańsku odrzucił skargę spółki na ww. decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. WSA uznał bowiem, że skarga nadana w ostatnim dniu terminu, o którym mowa w art. 53 § 1 w związku z art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "P.p.s.a."), tj. w niniejszej sprawie 13 grudnia 2013 r., na adres WSA w Gdańsku i przesłana przez ten Sąd organowi dopiero w dniu 20 grudnia 2013 r., była spóźniona.
W dniu 11 lutego 2014 r. spółka złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wskazując, że na skutek pomyłki pracownika kancelarii odpowiedzialnego za przygotowanie korespondencji do wysyłki, na kopercie, w której znajdowała się skarga, umieszczono adres Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zamiast adresu właściwego organu administracji. Zdaniem spółki, sytuacja ta nie zaistniała z jej winy. Spółka mając świadomość negatywnych skutków braku wiedzy bądź właściwej organizacji pracy po stronie zatrudnionych pracowników, wykazała się bowiem szczególną starannością przy doborze personelu odpowiedzialnego za obsługę kancelaryjną spółki, w tym za odbieranie oraz wysyłanie poczty. Strona wyjaśniła, że w dniu 13 grudnia 2013 r., pełniąca obowiązki asystentki zarządu pracownica czuła się bardzo źle z uwagi na początki infekcji grypowej, o czym skarżąca nie wiedziała. Niedyspozycja pracownicy, zwłaszcza silny ból głowy, miała istotny wpływ na zdolność skupienia się na wykonywanych czynnościach oraz koncentracji uwagi. W rezultacie pracownica błędnie zaadresowała kopertę umieszczając na niej adres Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zamiast adresu Dyrektora Izby Skarbowej.
WSA nie podzielił stanowiska skarżącej w powyższym zakresie. Sąd stwierdził, że podniesiona przez stronę okoliczność nie może świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu. Nie można bowiem uznać, że mylne zaadresowanie pisma, a następnie wysłanie go, było zdarzeniem nagłym, czy zdarzeniem od strony niezależnym, którego zaistnienie – w świetle orzecznictwa ukształtowanego na gruncie przepisu art. 86 § 1 P.p.s.a. – mogłoby uwolnić stronę od odpowiedzialności za uchybienie terminu do dokonania danej czynności procesowej. Sąd uznał, że złożenie skargi za pośrednictwem niewłaściwego organu jest przejawem nie tylko niestaranności strony w prowadzeniu spraw, ale przede wszystkim niedbalstwa, co w żadnym wypadku nie może stanowić podstawy przywrócenia uchybionego terminu. Zdaniem Sądu nieprawidłowe zaadresowanie koperty i w konsekwencji przesłanie przez pracownika strony skargi bezpośrednio do sądu, a nie do organu, świadczy o niedołożeniu należytej staranności przez tę stronę i stanowi błąd, za który ponosi ona winę.
W zażaleniu skarżąca wniosła o uchylenie w całości opisanego wyżej postanowienia WSA w Gdańsku. Strona uzasadniając swoje żądanie co do zasady powtórzyła argumentację zawartą we wniosku o przywrócenie terminu, wyjaśniając przy tym ponownie, że pracownica odpowiedzialna za wysyłkę przedmiotowej korespondencji w dniu jej przygotowywania z powodu choroby nie była w stanie skoncentrować się na wykonywanych czynnościach i jej samopoczucie dodatkowo osłabione było na skutek zażycia leków. W tej sytuacji – w ocenie skarżącej – należało uznać, że strona uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło z jej winy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. We wniosku strona powinna przy tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). W świetle wyżej cytowanych przepisów każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci, tj. niedbalstwa, rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. Wykluczenie natomiast winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, iż mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym.
Na równi z zawinieniem strony traktuje się przy tym zawinienie osób, którym zleciła ona prowadzenie swoich spraw, w tym zatrudnionych przez nią pracowników (por. wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2006 r., sygn. akt I FSK 374/06, dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query).
W kontekście powyższego za trafne uznać należy stanowisko Sądu pierwszej instancji w niniejszej sprawie, że strona nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 5 listopada 2013 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od kwietnia do czerwca 2012 r. nastąpiło bez jej winy.
Zgodzić się należy w szczególności ze stanowiskiem tego Sądu w kwestii odpowiedzialności spółki, jako podmiotu profesjonalnie zajmującego się prowadzeniem działalności gospodarczej, za zaniedbania i błędy jej pracowników. Podkreślenia wymaga, że w niniejszej sprawie złożenie skargi przez stronę po upływie terminu przewidzianego w ustawie nastąpiło z powodu niedochowania przez pracownika spółki należytej staranności przy wykonywaniu jego obowiązków służbowych. Jak wynika bowiem z oświadczenia tego pracownika z dnia 10 marca 2014 r. miał on świadomość swojego stanu zdrowia w dniu, w którym przygotowywał korespondencję m.in. w niniejszej sprawie, i powinien był liczyć się z możliwymi konsekwencjami wykonywania obowiązków służbowych w takim stanie.
Nie można zatem przyjąć, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy spółki, jeżeli przyczyną tego uchybienia było wyłącznie zachowanie osoby, którą spółka się posłużyła. Należy w tej sytuacji zgodzić się ze stwierdzeniem Sądu pierwszej instancji, iż sprawą wewnętrzną skarżącej spółki jest taki dobór pracowników jej biura i taka organizacja pracy tego biura, aby zapewnić właściwe jego funkcjonowanie.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.