Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 marca 2011 r., sygn. akt I SA/Ol 111/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej przez S. Sp. z o.o. w S. decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 7 grudnia 2010 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od czerwca do grudnia 2008 r.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji stwierdził, że we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skarżąca ogólnie tylko wskazała na możliwość utraty płynności finansowej i potencjalnie na zagrożenie dalszego istnienia, akcentując inne okoliczności sprawy, niemające wpływu na ocenę ustawowych przesłanek rozstrzygnięcia w tym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził też, że ze względu na informację podaną w piśmie z 1 marca 2011 r. o ustanowieniu hipoteki przymusowej na nieruchomości spółki należy domniemywać, że Naczelnik Urzędu Skarbowego postąpił zgodnie z dyspozycją art. 239f § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej O.p.), a w takim przypadku nie istnieje potrzeba udzielenia tymczasowej ochrony w postępowaniu sądowym.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o jego zmianę poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, bądź jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:
- a) naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.) poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że w okolicznościach sprawy nie została spełniona żadna z przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a w szczególności przesłanka w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody w następstwie wykonania zaskarżonej decyzji administracyjnej, a tym samym, iż nie ma potrzeby udzielenia tymczasowej ochrony w postępowaniu sądowym w niniejszej sprawie;
- b) naruszenie art. 133 § 1 in principio w zw. z art. 166 P.p.s.a. przez nieuprawnione przyjęcie przez Sąd I instancji, nieznajdujące umocowania w zgromadzonym materiale dowodowym, z naruszeniem zasady, iż orzeczenie wydawane jest na podstawie akt sprawy, że Naczelnik Urzędu Skarbowego postąpił zgodnie z art. 239f § 1 pkt 2 O.p., a tym samym, iż nie ma potrzeby udzielenia tymczasowej ochrony w postępowaniu sądowym w sprawie;
- c) niezbadanie i nieodniesienie się przez Sąd I instancji do całości argumentów podnoszonych przez stronę w zakresie przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonych decyzji administracyjnych, w szczególności przedstawionych w piśmie z 1 marca 2011 r. w sprawie uzupełnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji w całości, które odnosiły się do okoliczności wynikających z postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z 2 lutego 2011 r. o odmowie wstrzymania zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu pisma jego autor podtrzymał argumentację o zagrożeniu płynności finansowej spółki w przypadku egzekucji – wskazał, że obecnie skarżąca znajduje się w stanie chwiejnej równowagi, która jednak pozwala na nieprzerwane prowadzenie działalności. W 2009 r. spółka wykazała stratę w wysokości 421.730,21 zł, a w 2010 r. strata wyniosła 324.454,62 zł. Prowadzenie efektywnej egzekucji ze składników majątkowych spółki zdaniem autora zażalenia w sposób nieunikniony doprowadziłoby do upadku spółki i zaprzestania prowadzenia działalności. Wskazano też, że Naczelnik Urzędu Skarbowego przystąpił do egzekucji zobowiązań wynikających z zaskarżonych decyzji, m.in. kierując egzekucję do ruchomości służących codziennej działalności spółki. Egzekucja ta została skierowana do jedynego specjalistycznego samochodu ciężarowego, jakim dysponuje skarżąca – 26 stycznia 2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego dokonał zajęcia samochodu ciężarowego Iveco Trakker.
W toku bieżącej działalności spółki samochód ten jest konieczny dla czynienia należytego użytku z pozostałych środków trwałych stanowiących maszyny. Prowadzenie egzekucji z tej ruchomości doprowadziłoby do konieczności zaprzestania prowadzenia przez skarżącą zasadniczej części jej działalności, stąd też istnieje realne niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącej znacznej szkody w sytuacji odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Strona wskazała również, że domniemanie Sądu I instancji o zastosowaniu w okolicznościach sprawy art. 239f § 1 pkt 2 O.p. jest nieuprawnione i nie znajduje oparcia w aktach sprawy. Zwrócono uwagę, że do okoliczności tej w żaden sposób nie odniósł się Dyrektor Izby Skarbowej w postanowieniu z 2 lutego 2011 r. o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a przecież stanowiłaby ona bardzo istotny argument na poparcie rozstrzygnięcia organu. Stało się tak pomimo tego, że postanowienie zostało wydane już po wpisaniu hipoteki do księgi wieczystej, co nastąpiło 28 stycznia 2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego nie wydał postanowienia o wstrzymaniu z urzędu wykonania decyzji, o którym mowa w art. 239f § 4 O.p., a które byłoby znane Sądowi bądź skarżącej.
Strona stwierdziła nadto, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie zbadał i nie odniósł się do argumentacji zaprezentowanej w piśmie z 1 marca 2011 r., mimo że wskazano w nim na okoliczności niezwykle istotne przy rozpoznawaniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
W uzupełnieniu zażalenia z 15 kwietnia 2011 r. pełnomocnik spółki wskazał, że skarżącej doręczono obwieszczenie o wyznaczonej na dzień 19 kwietnia 2011 r. licytacji zajętego samochodu ciężarowego Iveco Trakker w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego w związku z tytułem wykonawczym wystawionym na podstawie zaskarżonej decyzji.
W wykonaniu zarządzenia z 16 maja 2011 r. ustalono, że wyznaczona na 19 kwietnia 2011 r. sprzedaż licytacyjna była bezskuteczna, a drugi termin licytacji nie został jeszcze wyznaczony.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zauważyć należy, że art. 61 § 3 P.p.s.a. przewiduje możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności na wniosek strony, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Należy przy tym mieć na uwadze, że skoro ustawa przyznaje stronie prawo do wystąpienia do sądu z takim wnioskiem, uzależniając możliwość udzielenia tej stronie ochrony tymczasowej od wystąpienia choć jednej z dwóch wskazanych w powołanym przepisie przesłanek, to obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tychże przesłanek. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania, jednakże powinna ona mieć świadomość, że uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku, poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (por. postanowienie NSA z 26 listopada 2007 r., II FZ 338-339/07).
Analizując pod tym względem argumentację zaprezentowaną przez stronę w toku niniejszego postępowania wpadkowego uznać w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy, że skarżąca wykazała, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Strona podniosła, że składnik majątku konieczny do efektywnego prowadzenia działalności gospodarczej – samochód ciężarowy Iveco Trakker – został zajęty i przeznaczony do sprzedaży licytacyjnej. Przedstawiono w tym zakresie odpowiednie dokumenty (protokół zajęcia i odbioru ruchomości z 26 stycznia 2011 r., obwieszczenie o licytacji wyznaczonej na 19 kwietnia 2011 r.).
W konsekwencji uznać należy, że uzasadnione są twierdzenia skarżącej o zagrożeniu prowadzonej przez spółkę działalności gospodarczej w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji. W takich okolicznościach brak wstrzymania zaskarżonej decyzji, ze względu na istotne utrudnienie w ten sposób kontynuacji działalności gospodarczej, skutkowałby wyrządzeniem stronie znacznej szkody. Nie bez znaczenia dla sprawy jest też to, że interes Skarbu Państwa został zabezpieczony (m.in. hipoteka przymusowa) – również Dyrektor Izby Skarbowej w swym postanowieniu z 2 lutego 2011 r. wskazywał, że w istocie kwoty pozwalające na pokrycie zaległości podatkowej znajdują się w dyspozycji organów podatkowych (Dyrektor stwierdził mianowicie, że skarżąca może złożyć korektę wykazując wyższą niż zadeklarowaną pierwotnie kwotę podatku do zwrotu za inne - niż sporne w sprawie – okresy rozliczeniowe).
Zasadnie również strona wskazała na to, iż Sąd I instancji rozstrzygnął jej wniosek na podstawie nieznajdującego potwierdzenia w aktach sprawy domniemania o zastosowaniu w sprawie art. 239f § 1 pkt 2 O.p. Choć niewątpliwie przepis ten znajduje zastosowanie w przypadku prawomocnego wpisu hipoteki przymusowej, oparcie rozstrzygnięcia o odmowie wstrzymania wykonania decyzji w zasadzie wyłącznie na podstawie domniemania o jego zastosowaniu w stanie faktycznym sprawy narusza powinność Sądu do dokonania wszechstronnej i rzetelnej oceny wskazanych we wniosku okoliczności, z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Stąd też zasadny jest zarzut naruszenia art. 133 § 1 i art. 166 P.p.s.a., gdyż Sąd I instancji orzekł w oderwaniu od akt sprawy i opierając się na niepotwierdzonej okoliczności, bezpodstawnie nie odniósł się wystarczająco do innych argumentów podnoszonych przez stronę.
Zważywszy na powyższe uznać w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy, że strona w wystarczającym stopniu wykazała istnienie okoliczności uzasadniających obawę wyrządzenia znacznej szkody bądź spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 zd. 1 w zw. z art. 61 § 3 i art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Nie orzeczono o zwrocie kosztów postępowania zażaleniowego, bowiem przedmiotowe rozstrzygnięcie nie mieści się w zawartym w art. 209 P.p.s.a. katalogu orzeczeń, w których sąd rozstrzyga wniosek strony w tym zakresie.