Uzasadnienie
- 1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 4 marca 2011 r., sygn. akt I SA/Rz 29/11, oddalił wniosek S. W. o zwolnienie od kosztów sądowych.
Sąd pierwszej instancji przywołując art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) (dalej: u.p.p.s.a.) stwierdził, że skarżący nie wykazał, iż spełnia przesłanki o których mowa w tym przepisie, ponieważ złożone przez niego oświadczenia są niekompletne, wybiórcze oraz ze sobą sprzeczne, a okoliczności z nich wynikające budzą szereg wątpliwości, co do ich prawdziwości.
Według Sądu, skarżący nie przedłożył wskazanych w wezwaniu dokumentów, tj. zeznania podatkowego oraz rachunków i faktur dokumentujących wysokość wydatków w jego gospodarstwie domowym, (za wyjątkiem potwierdzeń przelewów, dokonanych na rzecz dystrybutora energii elektrycznej, na podstawie których nie sposób jednak ustalić wysokości tych opłat za poszczególne okresy rozliczeniowe). Nie skorzystał on tym samym z własnej woli z szansy wykazania spełnienia przez niego ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Oprócz tego w oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu PPF, w poz. 6 tego formularza, podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem i córką, która pobiera stypendium socjalne w wysokości 400 zł miesięcznie, po czym w dodatkowym oświadczeniu stwierdził, że nie pozostaje z nią we wspólnym gospodarstwie domowym i nie wie w jakiej wysokości pobiera ona stypendium.
Sąd podkreślił, że deklarowana przez wnioskodawcę wysokość dochodów uzyskiwanych z gospodarstwa rolnego, w kwocie 700 zł miesięcznie, jest na tyle niska, iż trudno przyjąć, aby z tej kwoty możliwe było utrzymanie domu, mieszkania, pokrycie kosztów ogrzewania i wyżywienia co najmniej dwóch osób, a przy tym sfinansowanie kosztów ustanowienia pełnomocnika procesowego w przedmiotowej sprawie, nie mówiąc już o zabezpieczeniu środków na pokrycie kosztów inwestycji, mających na celu przystosowanie gospodarstwa do prowadzenia działalności agroturystycznej.
2. W zażaleniu na powyższe postawienie strona wskazała na wydatki związane z prowadzeniem domu: - podatek rolny w wys. 128 zł; - opłaty za wodę (raz na kwartał ok. 200zł); - opłaty za energię elektryczną, które reguluję przesyłając środki na konto dystrybutora energii i odbierając kod do mojego licznika przedpłatowego, co umożliwia mi korzystanie z energii do momentu wyczerpania zapasu zgromadzonego w pamięci tego urządzenia elektronicznego. Stąd wynika brak rozliczeń okresowych za energię, - ogrzewanie domu realizuję poprzez korzystanie z systemu ogrzewania kominkowego, do którego opał pozyskuję z własnego lasu.
Strona wyjaśniła, że zeznanie podatkowe złożyła w wersji elektronicznej i w takiej formie otrzymała potwierdzenie z Urzędu skarbowego. Wysokość stypendium córki podała w przybliżeniu, bo faktycznej wysokości nie zna.
Wyraziła zdanie, że kwota 700 zł miesięcznie na utrzymanie rodziny jest możliwa tylko w warunkach wiejskich. Prowadzenie zaś działalności agroturystycznej nie wymaga od wnioskującego żadnych nakładów, gdyż posiadany przeze mnie dom posiada wszystkie niezbędne urządzenia i wyposażenie konieczne do prowadzenia tego rodzaju działalności. Dodała, że specyfiką prowadzonej działalności jest jeszcze to, że opiera się na zaliczkach wpłacanych przez gości, a wiele produktów niezbędnych do przygotowywania posiłków pochodzi z gospodarstwa.
- 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie podlega uwzględnieniu.
W postępowaniu przed sądami administracyjnymi występuje zasada odpłatności, w świetle bowiem art. 199 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Człon drugi przepisu art. 199 u.p.p.s.a., tj. "chyba że przepis stanowi inaczej" jest wskazaniem na możliwe odstępstwa od tej zasady. Instytucja prawa pomocy jest realizacją takiego odstępstwa. Instytucja ta znana również pod nazwą "prawo ubogich" zapewnia osobie znajdującej się w trudnych warunkach materialnych możliwość dochodzenia swoich praw przed sądem mimo braku środków finansowych koniecznych do poniesienia kosztów sądowych.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, żalący nie znajduje się w na tyle trudnych warunkach materialnych aby zasługiwać na przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Zwrócić należy uwagę, że skarżący, jak wynika z akt sprawy, jest właścicielem domu o powierzchni 126m2, nieruchomości rolnej o powierzchni 1.3 ha, właścicielem lasu o powierzchni ok. 2 ha, samochodu marki Rover rok produkcji 1992 r. Utrzymuje się z gospodarstwa rolnego, dodatkowo rozpoczyna działalność agroturystyczną. W obliczu wskazanych okoliczności nie sposób uznać wnioskującego o przyznanie prawa pomocy za osobę ubogą. Ocenę taką wzmacnia fakt, że skarżący, jak to wyjaśnił w zażaleniu, jest w stanie utrzymać rodzinę z uzyskiwanego dochodu z gospodarstwa. W tej sytuacji, według tut. Sądu, strona posiada wystarczającą zdolność majątkową by pokryć koszty postępowania sądowego, pomimo tego, że jej deklarowany dochód miesięczny nie jest znaczny.
Tym samym zgodzić się należało z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, że wnioskujący nie wykazał, w myśl art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny
Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 u.p.p.s.a.