Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 18 grudnia 2008 r. sygn. akt I SA/Wr 1083/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę J. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia 3 września 2008 r. w przedmiocie podatku akcyzowego.
Na powyższe orzeczenie, skarżący jako notariusz osobiście sporządził i złożył skargę kasacyjną, w której wskazał jego sygnaturę i datę, postawił zarzuty naruszenia prawa materialnego tj. art. 3 i art. 8 w zw. z art. 9 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. (Dz. U. Nr 118 poz. 745) oraz przepisów postępowania tj. art. 75, art. 77 i art. 78 kpa wraz z uzasadnieniem.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 9 marca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę kasacyjną J. S. odrzucił. W motywach swojego orzeczenia Sąd pierwszej instancji podniósł, że autor skargi kasacyjnej nie wskazał czy orzeczenie zaskarżone jest w całości czy też w części oraz nie zawarł wniosku o jego uchylenie lub zmianę. Tym samym nie zawarł w niej niezbędnych elementów konstrukcyjnych, o których mowa w art. 176 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Czyniło to skargę kasacyjna niedopuszczalną i skutkowało jej odrzuceniem na podstawie art. 178 p.p.s.a.
Na powyższe postanowienie strona wniosła zażalenie w którym podniosła, iż wobec treści art. 176 p.p.s.a. stanowisko Sądu pierwszej instancji jest nie do przyjęcia. Strona wywiodła, iż skoro w nagłówku wskazała sygn. akt i Sąd oraz napisała, że skarga kasacyjna jest od wyroku, to nie było wątpliwości, że przedmiotem zaskarżenia był cały wyrok, a nie tylko jego część. Skarżący podzielił natomiast stanowisko Sądu pierwszej instancji w kwestii braku wniosku o uchylenie bądź zmianę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Stwierdził jednak, że nie był to brak czyniący skargę kasacyjną niemożliwą do rozpoznania bowiem do istotnych wymogów zaliczono dotychczas w orzecznictwie jedynie podstawy skargi kasacyjnej.
Ponadto podniósł, że wniosek w tym zakresie nie jest w jakikolwiek sposób wiążący dla NSA. Po drugie samo wniesienie skargi zmierza do unicestwienia zaskarżonego orzeczenia. Wobec tego ma on życzeniowy i formalny charakter. Na zakończenie skarżący podniósł, że odrzucenie skargi kasacyjnej, niezależnie od powołanych przez Sąd pierwszej instancji przyczyn, było przedwczesne. W sprawie bowiem wystąpiły przesłanki przemawiające za stwierdzeniem nieważności postępowania, co Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany był zbadać z urzędu, stosownie do art. 183 p.p.s.a., niezależnie od złożonego bądź niezłożonego wniosku wskazującego na kierunek zaskarżenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie jest niezasadne i tym samym musi podlegać oddaleniu.
Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Skarga kasacyjna jest zatem środkiem prawnym dalece sformalizowanym, a wymogi formalne i materialne, jakimi jest obarczona, służą ustaleniu ponad wszelką wątpliwość zakresu rozpoznania sprawy przez NSA, który jest związany jej podstawami. Nie jest zatem dopuszczalne ani konkretyzowanie, uściślanie, korygowanie skargi kasacyjnej, ani wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków (wyrok NSA z 14 listopada 2006 r., sygn. akt II FSK 1401/05, LEX nr 262797). Pogląd ten został zaakceptowany w literaturze z zakresu postępowania sądowoadministracyjnego - B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Kraków 2006, s. 400; J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. LewisNexis Warszawa 2006, s. 384,
Tym samym aby skarga kasacyjna mogła być przedmiotem merytorycznej oceny musi spełniać szereg wymogów, które można podzielić na te, którym odpowiadać musi każde pismo procesowe oraz charakteryzujące konkretnie omawiany środek zaskarżenia. Przyjęta oraz powszechnie stosowana przez sądy administracyjne wykładnia art. 176 p.p.s.a. wskazuje, że o ile niespełnienie wymagań przepisanych dla pisma w postępowaniu sądowym stanowi brak, który może zostać uzupełniony w trybie art. 49 w zw. z art. 193 p.p.s.a. to braki w zakresie wymogów, które ustawodawca wymienił w art. 176 p.p.s.a. po słowie "oraz" skutkują odrzuceniem skargi kasacyjnej jako niedopuszczalnej. Skarga kasacyjna powinna być zatem tak sformułowana, aby nie stwarzała wątpliwości interpretacyjnych. Dlatego też ustawodawca, mając na względzie ochronę strony przed ryzykiem niewłaściwego jej sporządzenia wprowadził tzw. przymus adwokacko-radcowski, którego przejaw stanowi katalog osób uprawnionych do dokonania tej czynności procesowej wskazany w art. 175 p.p.s.a., wśród których wymienił także notariuszy.
Zauważyć trzeba, iż w rozpoznawanej sprawie autor skargi kasacyjnej nie dopełnił wymogów wynikających z art. 176 p.p.s.a.. Nie określił bowiem w jakim zakresie zaskarża wyrok ani nie zawarł wniosku o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Jak już wspomniano w orzecznictwie sądowo-administracyjnym utrwalony jest pogląd, iż brak jednoznacznego wniosku o uchylenie lub zmianę orzeczenia powoduje, że skarga kasacyjna – jako pozbawiona jednego z koniecznych elementów materialnych – jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu (postanowienie NSA z dnia 16 marca 2004 r., FSK 209/04, ONSA WSA 2004, nr 1, poz. 13). Nie jest więc prawdą, iż jedynie brak wskazania podstaw kasacyjnych stanowi w orzecznictwie sądowo-administracyjnym podstawę do uznania skargi kasacyjnej za niedopuszczalną. Tym samym Wojewódzki Sąd Administracyjny był w pełni uprawniony by na podstawie art. 178 § 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną odrzucić.
Niezasadnym jest również twierdzenie strony, że rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji było przedwczesne, a to z uwagi na zaistniałą w sprawie zakończonej zaskarżonym wyrokiem nieważność postępowania. Aby Naczelny Sad Administracyjny mógł z urzędu ocenić czy w sprawie nie wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. musi zostać prawidłowo sporządzony środek odwoławczy, jakim jest skarga kasacyjna, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Jeśli skarga kasacyjna z uwagi na braki konstrukcyjne jest niedopuszczalna wówczas brak jest podstaw do badania zaskarżonego nią orzeczenia.
Wziąwszy pod uwagę powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji