Uzasadnienie
Postanowieniem z 2 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Po 155/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek N. sp. z o.o. z siedzibą w K. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 28 grudnia 2021 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień 2015 r.
Sąd wskazał, że na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału wezwano pełnomocnika spółki do usunięcia - w terminie 7 dni - braków formalnych skargi poprzez nadesłanie dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej, tj. wyciągu z KRS. W zakreślonym przez Sąd terminie brak ten nie został uzupełniony.
Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku skargi pełnomocnik spółki wskazał, że wykonuje zawód radcy prawnego jako osoba całkowicie niewidoma. Okoliczność ta wymusza posługiwanie się specjalistycznym oprogramowaniem służącym do dźwiękowej obsługi komputera. Opisując okoliczności związane z prowadzeniem korespondencji w sprawie, pełnomocnik wyjaśnił, że odpowiadając na wezwanie do uzupełnienia braków skarg w sprawach o sygn. akt I SA/Po 154/22 - I SA/Po 157/22 przyjął opcję stworzenia najpierw jednego folderu zip, zawierającego dokumenty wspólne dla wszystkich postępowań, powielenie tego pliku dla każdego z nich oraz dołączenie do poszczególnych plików dokumentów specyficznych dla danego postępowania. Odpis z KRS należał do grupy dokumentów wspólnych. Wykonując archiwum zip umieszczono pliki wspólne w folderze roboczym. Zaznaczając pojedynczo pliki system oznajmił nazwę pliku z odpisem z KRS, co sugerowało objęcie go oznaczeniem, a więc ujęcie w pliku zip. Jednak mimo oznajmienia jego nazwy, plik nie został oznaczony, a więc i nie został dodany do archiwum. Stworzony plik zip nie zawierał pliku z odpisem z KRS wyłącznie na skutek błędu informatycznego.
W ocenie Sądu nie uprawdopodobniono okoliczności świadczących o niezawinionym uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Nie przedstawiono jakichkolwiek dokumentów uprawdopodabniających, że do uchybienia terminu doszło na skutek błędu informatycznego, polegającego na niedołączeniu do archiwum zip pliku zawierającego odpis z KRS, mimo oznajmienia nazwy pliku z tym odpisem przez specjalistyczne oprogramowanie służące do dźwiękowej obsługi komputera. Nadesłanie tego rodzaju informacji wygenerowanej przed nadesłaniem pisma mającego na celu uzupełnienie braków formalnych skargi, uprawdopodabniałoby, że informacja ta w istocie nie została dołączona do archiwum zip na skutek błędu informatycznego, mimo jej uprzedniego wygenerowania celem uzupełnienia braków formalnych skargi.
W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik spółki wniósł o jego uchylenie, ewentualnie o jego zmianę i przywrócenie terminu do uzupełnienia braku skargi. Wniesiono także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.
W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik podkreślił, że nie ma jego winy w zaistniałej sytuacji, która miała miejsce po raz pierwszy. Stan zdrowia oraz posługiwanie się specjalistycznym oprogramowaniem, to jedyne okoliczności obiektywne, które uniemożliwiły stwierdzenie zaistniałego błędu informatycznego. Pełnomocnik podniósł również, że dopiero po prawomocnym rozpoznaniu przez NSA zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi, Sąd pierwszej instancji winien był rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest instytucja przywrócenia terminu.
W świetle art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. przywrócenie terminu następuje na wniosek uprawnionego złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W składanym wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu oraz wykonać czynność, której termin został uchybiony.
Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się rygorystyczne kryteria ocen postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. Wiążą się one z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W konsekwencji brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceniając merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał brak podstaw do jego uwzględnienia.
Samo oświadczenie pełnomocnika strony, nawet będącego radcą prawnym, który wykonuje zawód zaufania publicznego, nie stanowi uprawdopodobnienia opisanych przez niego okoliczności. Racje ma Sąd pierwszej instancji, że nadesłanie informacji, wygenerowanej przed nadesłaniem pisma mającego na celu uzupełnienie braków formalnych skargi, uprawdopodabniałoby, że informacja ta w istocie nie została dołączona do archiwum zip na skutek błędu informatycznego.
Odnosząc się do kwestii rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu przez Sąd pierwszej instancji przed wydaniem przez NSA prawomocnego postanowienia w sprawie odrzucenia skargi należy wskazać, że w świetle przepisów ustawy p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie miał bezwzględnego obowiązku wstrzymania się z rozpoznaniem wniosku do czasu rozpoznania przez NSA zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie tu orzekającym, pomimo konkurencyjności zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi oraz wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia wskazanych braków, w niniejszej sprawie rozpoznanie przedmiotowego wniosku przed prawomocnym zakończeniem postępowania wywołanego zażaleniem na postanowienie o odrzuceniu skargi, pozostało bez wpływu na uprawnienia procesowe strony.
Ponadto usprawiedliwieniem dla takiego działania Sądu są również względy ekonomiki procesowej. W rezultacie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przekazane zostały jednocześnie zażalenia na oba rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji, co pozwoliło na ich rozpoznanie w kolejności uwzględniającej istotę zaskarżonych postanowień.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że brak było przesłanki z art. 87 § 2 p.p.s.a. by wniosek o przywrócenie terminu Sąd pierwszej instancji mógł uwzględnić. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, iż nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, albowiem art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji.