Uzasadnienie
Postanowieniem z 29 marca 2019 r., III SA/Wa 170/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił zażalenie R. G. reprezentowanego przez opiekuna prawnego M. G. na postanowienie tego Sądu z 27 lutego 2019 r. odrzucające skargę Strony na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 12 grudnia 2018 r. w przedmiocie pozostawienia zażalenia bez rozpoznania.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowieniem z 27 lutego 2019 r. WSA w Warszawie odrzucił na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: P.p.s.a.) skargę wniesioną w niniejszej sprawie przez R. G. Skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, w dniu 12 marca 2019 r. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, stosując się do błędnego pouczenia przesłanego przez Sąd, wskazującego, że na postanowienie z 27 lutego 2019 r. przysługuje środek zaskarżenia w postaci zażalenia, a nie - jak wynika z art. 173 § 1 P.p.s.a. - skarga kasacyjna.
W zażaleniu na powyższe postanowienie z 29 marca 2019 r. sformułowano zarzuty naruszenia:
- - art. 173 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., poprzez jego błędne niezastosowanie i uznanie, że zażalenie podlega odrzuceniu jako niedopuszczalne, gdyż wniesiono zażalenie zamiast skargi kasacyjnej, w sytuacji, w której mylne oznaczenie lub zatytułowanie pisma nie może stanowić powodu jego odrzucenia, nawet jeśli pismo to wnosi radca prawny lub adwokat, w związku z czym odrzucenie pisma Strony jako niedopuszczalnego zażalenia, bez zbadania, czy spełnia ono wymogi konieczne dla skargi kasacyjnej, nie zasługuje na aprobatę;
- - art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. przez błędne przyjęcie, że pismo zatytułowane zażalenie podlega odrzuceniu, w sytuacji, w której w istocie zażalenie powinno być potraktowane jako skarga kasacyjna, mimo jego błędnego nazwania, a ponadto w zażaleniu zostały jednoznacznie wskazane przepisy, których naruszenie Skarżący zarzuca, a ponadto w zażaleniu wskazano uchybienia, które były przedmiotem formułowania zarzutów, a które to zarzuty były podstawą skargi kasacyjnej pod adresem postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego;
- - art. 178 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., poprzez odrzucenie pisma, które zawierało jedynie błędne jego oznaczenie w sytuacji, gdy w orzecznictwie oraz doktrynie podnosi się, że o charakterze pisma decyduje jego treść, a nie nazwa;
- - art. 178 P.p.s.a., przez brak wezwania Strony o sprostowanie lub uzupełnienie braków, mimo że sam tytuł środka odwoławczego nie decyduje jeszcze o jego treści;
- - art. 197 § 2 P.p.s.a. przez błędne przyjęcie, że należy stosować do zażalenia ze wszystkimi wymogami formalnymi wprost przepisy o skardze kasacyjnej, podczas gdy przepis ten mówi o stosowaniu odpowiednim.
Ponadto wskazano, że zażalenie na postanowienie odrzucające skargę zostało wniesiono w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy zgodzić się ze Stroną skarżącą, że samo mylne oznaczenie pisma procesowego nie powinno prowadzić do jego odrzucenia.
Kluczowe znaczenie ma tutaj - zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego - art. 46 § 1 P.p.s.a., który stanowi, iż każde pismo strony powinno zawierać, m.in., oznaczenie rodzaju pisma (art. 46 § 1 pkt 2 ustawy) i osnowę wniosku lub oświadczenia (art. 46 § 1 pkt 3 ustawy). Oznaczenie rodzaju pisma polega na wskazaniu określenia zgodnego z treścią pisma i nazwą, jaką takiemu pismu nadają przepisy ustawy (np. zażalenie bądź skarga). Z kolei osnowa wniosku lub oświadczenia to merytoryczna treść, jaką wniosek lub oświadczenie zawiera. Winno z niej wynikać, jaki jest faktyczny zamiar wnoszącego pismo. W zasadzie oba omawiane elementy pisma strony powinny ze sobą korelować. Trudności interpretacyjne stwarza sytuacja, gdy treść pisma i wynikający z niej zamiar wnoszącego pismo nie są zgodne z oznaczeniem pisma. W takich sytuacjach priorytet należy przyznać treści pisma, bowiem z niej wynika intencja strony (por. postanowienie NSA z 28 września 2010 r., I FZ 227/10 - dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych CBOSA).
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę podziela opinię Sądu Najwyższego wyrażoną w postanowieniu z 8 grudnia 1997 r., III CKN 289/97, iż niewłaściwe oznaczenie rodzaju pisma nie może wywoływać dla strony ujemnych skutków, jeżeli z treści pisma wynika, jaki jest jego rodzaj, a każde pismo, niezależnie od tego, jakie oznaczenie nada mu strona, winno być rozpoznane zgodnie z intencją strony zawartą w treści pisma (analogiczny pogląd wypowiedział NSA w postanowieniu z 19 stycznia 2007 r., II FZ 793/06 - dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych CBOSA). Stąd też, jeśli z pisma wynika dostatecznie wyraźnie - jak w niniejszej sprawie - zamiar zaskarżenia postanowienia odrzucającego skargę, należy, niezależnie od oznaczenia takiego pisma, potraktować je jako skargę kasacyjną, bowiem taki środek zaskarżenia przysługuje od postanowienia o odrzuceniu skargi. W konsekwencji należy zbadać, czy pismo strony spełnia wymogi formalne przewidziane w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dla skargi kasacyjnej.
Analizując w kontekście powyższego złożony w niniejszej sprawie środek zaskarżenia należy przede wszystkim wskazać, że:
- 1. został on wniesiony w terminie przewidzianym dla zażalenia (7 dni od doręczenia skarżonego postanowienia), który to termin mieści się w ustawowym terminie 30-dniowym do wniesienia skargi kasacyjnej (por. art. 177 § 1 P.p.s.a.),
- 2. spełnia ono wymogi z art. 176 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., tj. zawiera: oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części; przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie - sam brak powołania się na art. 174 P.p.s.a., czy literalnego wskazania, czy strona zarzuca naruszenie przepisów prawa materialnego czy przepisów postępowania, nie powinno prowadzić - zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego - do stwierdzenia, iż pismo zawiera wady konstrukcyjne uniemożliwiające jego rozpoznanie jako skargę kasacyjną,
- 3. zawiera wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia (brak wskazania zakresu żądania nie stanowi wady konstrukcyjnej uniemożliwiającej rozpoznanie pisma procesowego jako skargi kasacyjnej),
- 4. został od niego opłacony wpis sądowy w kwocie 100 zł, odpowiadający kwocie wpisu sądowego należnego, zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 w związku z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) od skargi kasacyjnej na postanowienie w przedmiocie odrzucenia skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie,
- 5. został sporządzony przez radcę prawnego (por. art. 175 P.p.s.a.).
Wprawdzie brak jest w przedmiotowym piśmie procesowym Strony wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy, o którym mowa w art. 176 § 2 P.p.s.a., jednakże wskazany brak formalny (podobnie jak ewentualne braki w zakresie elementów skargi kasacyjnej opisanych w pkt 3-5) - w świetle art. 177a i art. 178 P.p.s.a. - nie może być podstawą odrzucenia skargi kasacyjnej bez uprzedniego wezwania strony do jego usunięcia.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zaskarżone postanowienie WSA narusza przepisy prawa w zakresie, w jakim odrzucenie pisma strony jako niedopuszczalnego zażalenia nastąpiło bez zbadania, czy spełnia ono wymogi konieczne dla skargi kasacyjnej. Tym samym - na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. - zasadne było uchylenie kwestionowanego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny za uzasadnione - w świetle okoliczności tej sprawy - uznał również uchylenie w ramach niniejszego postępowania, na podstawie art. 135 w związku z art. 197 § 1 i 2 i art. 193 P.p.s.a., postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 kwietnia 2019 r. w przedmiocie przywrócenia Stronie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.