Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 27 grudnia 2007 r., sygn. akt I SA/Lu 722/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia 29 sierpnia 2007 r., nr [...], w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za miesiące maj, październik i listopad 2003 r. Sąd I instancji wskazał, iż w swym wniosku strona argumentowała, iż w sytuacji, gdy piekarnia stanowi jedyne źródło utrzymania skarżącego i jego rodziny, a także jest miejscem pracy dla kilku osób, przy uwzględnieniu, że dochody z tej działalności kształtują się za okres styczeń-listopad 2007 r. w kwocie 22.078,84 zł, a jak wynika z zestawienia przychodów i wydatków skarżącego, z działalności tej w ostatnich miesiącach roku podatnik wykazywał stratę - to sytuacja skarżącego jest szczególnie trudna, a czynności egzekucyjne podjęte w celu ściągnięcia zaległości mogą prowadzić do upadłości firmy.
W ocenie strony tylko dalsze prowadzenie działalności gospodarczej może umożliwić skarżącemu zapłatę ewentualnej zaległości w podatku wraz z odsetkami. Tym samym zaistniała przesłanka realnego niebezpieczeństwa spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o którym mowa w art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sąd I instancji, oddalając wniosek, wskazał, że nie jest przesłanką wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji trudna sytuacja materialna i obawa przed postępowaniem egzekucyjnym i jego skutkami. Sąd wskazał, że możliwość skutecznego wyegzekwowania należności wynikających z wykonalnej decyzji podlega ocenie organu, który prowadzi czynności dla jej wykonania, a strona ma możliwości obrony swoich praw na etapie postępowania egzekucyjnego. Stąd też, w ocenie Sądu I instancji, okoliczności wskazane przez stronę, jakkolwiek związane z uciążliwościami dla podmiotu zobowiązanego, nie wypełniają przesłanek z art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił mu naruszenie art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez przyjęcie, że skarżący nie wykazał ustawowych przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W ocenie strony w okolicznościach sprawy istnieje realne niebezpieczeństwo, że ze względu na udokumentowaną we wniosku sytuację finansową skarżącego wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Wysokość zobowiązań określonych zaskarżoną decyzją, konieczność spłaty zaległości w podatku akcyzowym i ewentualnie podjęte czynności egzekucyjne mogą doprowadzić do zaprzestania funkcjonowania piekarni, a tym samym do upadłości podmiotu gospodarczego i utraty źródła dochodu skarżącego i jego rodziny. Wysokość osiąganego dochodu nie pozwala na zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami, co w konsekwencji może spowodować egzekucję środków trwałych, w tym nieruchomości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu.
Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.p.p.s.a.", po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Wskazany przepis pozwala przyznać stronie na czas procesu ochronę tymczasową przed skutkami wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, względnie aktów podjętych lub wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji nie zbadał, czy w sprawie zachodzą przesłanki powołane w powyższym przepisie. Wojewódzki Sąd Administracyjny ograniczył się w zaskarżonym postanowieniu do stwierdzenia, iż strona nie spełnia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, nie uzasadniając jednakże swego stanowiska w tym zakresie. Nie można uznać za prawidłową oceny okoliczności faktycznych sprawy, która pozbawiona jest konkretnego odniesienia się do sytuacji przedstawionej przez stronę. Sąd I instancji wskazał, iż trudna sytuacja materialna nie jest przesłanką wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, bowiem "możliwość skutecznego wyegzekwowania należności wynikających z wykonalnej decyzji podlega ocenie organu, który prowadzi postępowanie egzekucyjne". O ile w zasadzie można się zgodzić z Sądem I instancji, iż ciężka sytuacja finansowa sama w sobie nie stanowi przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, to nie można zaaprobować braku odniesienia się w zaskarżonym postanowieniu do którejkolwiek z przywołanych przez stronę okoliczności, zwłaszcza twierdzeń o realnym niebezpieczeństwie spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (możliwość spowodowania upadłości firmy).
Negatywnie należy również ocenić uchylenie się Sądu I instancji od zbadania zasadności wniosku poprzez wskazanie, iż sytuacja materialna skarżącego jest badana w toku postępowania egzekucyjnego. Podkreślić należy, iż wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd administracyjny jest instytucją niezależną od postępowania egzekucyjnego i przewidzianych w ustawie tego postępowania dotyczącej gwarancji minimum egzystencji dla dłużnika. Podkreślić należy, iż zaskarżona w przedmiotowej sprawie decyzja nie dotyczy postępowania egzekucyjnego, lecz jest decyzją wymiarową, co oznacza, iż uchylenie się od zbadania okoliczności podniesionych we wniosku ze względu na przysługujące dłużnikowi środki prawne w postępowaniu egzekucyjnym nie jest zasadne i stanowi naruszenie zarówno art. 61 § 3, jak i art. 141 § 4 u.p.p.s.a. Istotą przedmiotowego postępowania wpadkowego jest zbadanie według określonych w art. 61 § 3 u.p.p.s.a. przesłanek, czy wniosek strony o udzielenie ochrony tymczasowej na czas trwania postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym zasługuje na uwzględnienie.
Za niewystarczające uznać należy w tym zakresie nieodnoszące się do konkretnie powołanych przez wnioskodawcę okoliczności faktycznych wskazanie na brak spełnienia ustawowych przesłanek, postanowienie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, niezależnie od pozytywnego czy też negatywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia, powinno bowiem zawierać analizę sytuacji wnioskodawcy. Zaskarżone postanowienie takiej analizy nie zawiera, a brak przedstawienia toku rozumowania Sądu I instancji uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu kontrolę instancyjną orzeczenia.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 u.p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.