Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (dalej: Sąd pierwszej instancji/WSA) postanowieniem z 4 czerwca 2024 r., sygn. akt I SA/Ol 114/23, odrzucił wniosek J. A. (dalej: Skarżąca/Strona) o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej od wyroku tego Sądu z 30 sierpnia 2023 r. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z 12 stycznia 2023 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za III kwartał 2013 r., listopad 2013 r. i grudzień 2013 r.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że pełnomocnik Skarżącej został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 500 zł, w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia. Przesyłka pocztowa zawierająca wezwanie została doręczona pełnomocnikowi 5 marca 2024 r. Termin do wykonania nałożonego wezwaniem obowiązku upłynął 12 marca 2024 r. Pomimo to w wyznaczonym terminie nie wniesiono należnej opłaty sądowej. Tym samym postanowieniem Sądu z 22 kwietnia 2024 r., odrzucono skargę kasacyjną Skarżącej. Odpis tego postanowienia Sądu został doręczony pełnomocnikowi Skarżącej 25 kwietnia 2024 r.
Pismem z 13 maja 2024 r. pełnomocnik Skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wskazał, że z uwagi na wiek Skarżącej wszelkie decyzje i najważniejsze czynności w jej imieniu wykonuje syn D. A., który jest pośrednikiem w kontakcie pomiędzy pełnomocnikiem a Skarżącą i to na jego skrzynkę e-mail jest przesyłana wszelka korespondencja związania z prowadzeniem spraw Skarżącej. Po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej pełnomocnik przekazał Skarżącej informację o szczegółach płatności. Wiadomość została zwyczajowo wysłana na adres e-mail należący do D. A.. Pełnomocnik nie miał wiedzy, że syn Skarżącej przebywał na długotrwałym zwolnieniu lekarskim w okresie od 2 lutego do 26 kwietnia 2024 r., który to okres obejmował również pobyt w szpitalu. Po powrocie do zdrowia D. A. sukcesywnie odbierał korespondencję przychodzącą znajdującą się w skrzynce e-mail, z uwagi na czas pozostawania na zwolnieniu lekarskim i dużą liczbę otrzymanych w tym czasie wiadomość e-mail wiadomość przesłana przez pełnomocnika nie trafiła do skrzynki głównej i z tego względu dopiero 7 maja 2024 r. w trakcie rozmowy z pełnomocnikiem D. A. dowiedział się o konieczności uiszczenia wpisu sądowego, co niezwłocznie uczynił.
Sąd pierwszej instancji podał, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą, termin o którym mowa w art. 87 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. dalej: P.p.s.a.) liczony jest od chwili ustania przyczyny uchybienia terminu, a nie od daty, w której strona postępowania dowiedziała się o uchybieniu terminu. Sąd pierwszej instancji odrzucając wniosek stwierdził, że z datą doręczenia postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej, tj. 25 kwietnia 2024 r., pełnomocnik profesjonalny powziął wiedzę o uchybieniu terminu, a zatem uznać należy, że od tej daty biegł termin dla pełnomocnika do złożenia wniosku o przywrócenie terminu.
W ocenie Sądu dla ustalenia, kiedy upłynął 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu nie mogła mieć znaczenia data, kiedy to D. A. dowiedział się od profesjonalnego pełnomocnika o odrzuceniu skargi kasacyjnej. W konsekwencji wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej należało uznać za spóźniony i podlegał odrzuceniu.
Pełnomocnik Skarżącej wniósł zażalenie na powyższe postanowienie zarzucając naruszenie art. 194 § 3 P.p.s.a. poprzez błąd w ustaleniach faktycznych skutkujący naruszeniem art. 87 § 2 P.p.s.a. i na tej podstawie wniósł o jego uchylenie i rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej poprzez jego uwzględnienie ewentualnie z ostrożności procesowej uchylenie w całości postanowienia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego na obecnym etapie postępowania jest kwestia zgodności z prawem postanowienia Sądu pierwszej instancji o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej.
W myśl art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Stosownie do treści art. 87 § 3 P.p.s.a. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym (art. 88 P.p.s.a.). Termin siedmiodniowy do złożenia wniosku o przywrócenie terminu biegnie od daty ustania przyczyny uchybienia np. w przypadku choroby od jej zakończenia. Przywrócenia terminu może domagać się strona, która przyznaje, że nie dokonała czynności w terminie i jest w stanie uprawdopodobnić, że stało się to bez jej winy. Strona powinna wykazać, że wystąpiły okoliczności od niej niezależne, którym pomimo dołożenia należytej staranności nie była w stanie przeciwdziałać (por. postanowienie NSA z dnia 24 maja 2004 r. sygn. akt FZ 63/04).
Tak więc ciężar uprawdopodobnienia zdarzeń stanowiących przeszkodę w terminowym realizowaniu obowiązków procesowych spoczywa na stronie postępowania. Ponadto na uwadze należy mieć niejednokrotnie prezentowane w doktrynie oraz orzecznictwie sądowym stanowisko, że w sytuacji, gdy strona jest zastępowana przez pełnomocnika procesowego, termin siedmiodniowy liczy się od daty, gdy to pełnomocnik dowiedział się o uchybieniu terminowi i mógł dokonać zamierzonej czynności procesowej (zob. R. Hauser (red.), M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 8, C.H.Beck, Warszawa 2023, s. 640, a także przywołane tam orzecznictwo).
Jak wynika z akt sprawy, postanowienie Sądu pierwszej instancji z 22 kwietnia 2024 r. zostało doręczone na adres pełnomocniczki Skarżącej adw. M. O., którą Skarżąca umocowała do reprezentowania jej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Stosownie do art. 67 § 5 P.p.s.a. jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism, doręczenia należy dokonać tym osobom. Wspomniane postanowienie Sądu pierwszej instancji odebrała pełnomocniczka Skarżącej 25 kwietnia 2024 r., o czym świadczy potwierdzenie odbioru, na którym widnieje data i podpis (k. 194 akt sądowych). Od tego momentu, jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, tj. od chwili powzięcia wiadomości o negatywnym rozstrzygnięciu w sprawie Skarżącej, należało liczyć bieg siedmiu dni do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Z datą doręczenia wspomnianego postanowienia ustała, obiektywnie rzecz biorąc, przyczyna uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej. Bez znaczenia w sprawie należy uznać okoliczność powoływaną we wniosku o przywrócenie terminu, że syn Skarżącej D. A. przebywał na zwolnieniu lekarskim i dopiero 7 maja 2024 r. dowiedział się o odrzuceniu skargi kasacyjnej oraz konieczności uiszczenia wpisu.
Pełnomocniczka od chwili doręczenia postanowienia miała 7 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Termin ten upływał w dniu 2 maja 2024 r. Wniesienie wniosku dopiero 14 maja 2024 r. było więc spóźnione.
Z wymienionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, orzeczenie Sądu pierwszej instancji za prawidłowe i w oparciu o art. 184 P.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.