Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 11 czerwca 2013 r., sygn. akt I FZ 147/13

Uzasadnienie

UZASADNEIENIE

1. 1. Postanowieniem z dnia 18 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Rz 195/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił wniosek Z.T. (dalej: "skarżący") o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze jego skarg na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia 11 stycznia 2012 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec 2006 r. oraz czerwiec 2007 r.
2. 2.1. Sąd I instancji w zaskarżonym orzeczeniu, po pierwsze, opisał stan faktyczny sprawy wskazując, że składając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, skarżący złożył oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym, zgodnie z którym prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie uzyskując żadnych dochodów oraz nie posiada jakiegokolwiek majątku. Nadmienił jednak, że mieszka u matki, która go utrzymuje. Matka skarżącego jest 87 letnią emerytką, pobierającą emeryturę w wysokości 2 400 zł miesięcznie. Wypowiadając się odnośnie ponoszonych przez jego matkę wydatków skarżący podał, że opłaty związane z utrzymaniem domu wynoszą 1 100 zł miesięcznie, koszty zakupu żywności wahają się od 1 000 do 1 500 zł, natomiast na zakup leków przeznacza ona od 300-400 zł miesięcznie. Skarżący wezwany do złożenia dodatkowego oświadczenia o stanie majątkowym podał, że jest osobą bezrobotną, pozostającą jednocześnie na zwolnieniu lekarskim. Dodał, że w dalszym ciągu jest prezesem sp. z o.o. oraz zasiada w radzie fundacji, które to podmioty nie prowadzą działalności gospodarczej. Do dodatkowego oświadczenia skarżący dołączył kserokopie rachunków za media, które uprawdopodabniają podaną przez niego wysokość wydatków, przeznaczanych na utrzymanie domu, a także wyciąg z rachunku bankowego jego matki, z którego wynika, że z tytułu emerytury wpływa co miesiąc na ten rachunek kwota 1 643,89 zł, natomiast skarżący widnieje jako nadawca zleceń przelewu, dokonywanych z tego rachunków.
3. 2.2. Sąd I instancji w swoich rozważaniach wskazał, że wpis od skargi kasacyjnej w sprawach, zgodnie z zarządzeniami przewodniczącego wydziału wynosi łącznie 200 zł (po 100 zł od każdej ze spraw).

Mając na uwadze art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., dalej: "P.p.s.a."), w kontekście informacji wynikających ze złożonych przez skarżącego oświadczeń, sąd I instancji stwierdził, że skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy. Wiąże się to głównie z tym, że złożone przez niego oświadczenia są wewnętrznie sprzeczne, a przez to niewiarygodne. Skarżący twierdzi bowiem, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, podczas gdy faktycznie jest na utrzymaniu matki, zamieszkuje w jej mieszkaniu, dokonuje także przelewów z jej rachunku bankowego. Wszystko to, w ocenie sądu I instancji świadczy o tym, że wbrew twierdzeniom skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, dlatego też rozpoznając jego wniosek o przyznanie prawa pomocy należy wziąć pod uwagę sytuację materialną wszystkich osób wspólnie z nim gospodarujących.

Niezależnie od powyższego sąd I instancji podkreślił, że przyjmując nawet najniższe wartości podawanych we wniosku wysokości miesięcznych wydatków, ich suma wynosi 2 400 zł miesięczne, tymczasem matka skarżącego uzyskuje miesięcznie 1 643,89 zł (taka kwota wpływa na jej rachunek bankowy). Różnica ta powoduje uzasadnione wątpliwości, co do prawdziwości podawanych przez niego informacji, nie sposób bowiem przyjąć za rzetelne wyjaśnienia, że brakujące środki pochodzą z okazjonalnych pożyczek, tym bardziej, że nie podano od kogo konkretnie miałyby być one uzyskiwane, ani też ich wysokości.

Sąd I instancji zaznaczył, że nie można było pominąć tego, że skarżący leczy się poza miejscem stałego zamieszkania, co musi pociągać za sobą dodatkowe koszty, których nie uwzględniono w miesięcznym zestawieniu. Okoliczność ta potwierdza wątpliwości, co do wiarygodności złożonych przez niego oświadczeń, co do rzeczywistej wysokości dochodów w jego gospodarstwie domowym.

Mając na uwadze powyższe sąd I instancji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., nie uwzględnił wniosku skarżącego.

3. W zażaleniu na powyższe postanowienie, działający w imieniu skarżącego pełnomocnik z wyboru radca prawny, zaskarżył w całości przedmiotowe postanowienie w przedmiocie oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

Sądowi I instancji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które polegało na niezastosowaniu przepisu art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., pomimo przesłanek do jego zastosowania.

Jednocześnie pełnomocnik wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie wniosku skarżącego w całości i zwolnienia skarżącego z opłat sądowych od wniesionej skargi.

W uzasadnieniu pełnomocnik przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania zaznaczając jeszcze raz, że skarżący jest osobą pozostającą bez pracy, nie uzyskuje żadnego dochodu oraz że obecnie przebywa na zwolnieniu lekarskim, jak również, że został wpisany do rejestru dłużników niewypłacalnych.

Jako podstawy zarzut skarżący wskazał, na fakt, że sąd I instancji w żaden sposób nie odniósł się do argumentów sprzeciwu oraz do wyjaśnień złożonych tam przez skarżącego. W ten sposób treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia w żaden sposób nie koreluje z argumentami sprzeciwu. W jego cenie sąd I instancji przed wydanie kwestionowanego orzeczenia nie zapoznał się z argumentami sprzeciwu. W dalszej części uzasadnienia skarżący wyjaśnia kwestię wysokości emerytury otrzymywanej przez jego matkę i podaje, że zgodnie z decyzją organu wynosi ona 2400 zł, a na rachunek bankowy wpływa jedynie kwota 1 643,89 zł, co jest wynikiem potrąceń dokonywanych na skutek egzekucji.

Skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem sądu I instancji, że nie wyjaśnił skąd pochodzą środki konieczne na pokrycie zdeklarowanych wydatków skoro ich wysokość kształtuje się miesięcznie na poziomie 2400 zł, a rzeczywiście na rachunek wpływa 1643,89 zł. Pełnomocnik zaznaczył, że też tę kwestię skarżący wyjaśnił w piśmie z dnia 20 lutego 2011 r., iż matka skarżącego aby pokryć tę różnicę posiłkuje się zaciąganiem drobnych okazjonalnych pożyczek o sąsiadów i znajomych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

1. 4. Zażalenie strony skarżącej nie jest zasadne, dlatego podlega oddaleniu.
2. 5. Na wstępie należy wskazać, że prawo pomocy przyznawane jest jedynie na wniosek. Należy również podnieść, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, sąd nie może wyjść poza jego zakres skonkretyzowany w rubryce nr 4 urzędowego formularza. Oznaczałoby to bowiem przyznanie prawa pomocy z urzędu, a taka pomoc przyznawana jest tylko na wniosek. Także zarzut postawiony sądowi I instancji naruszenia przepisów postępowania, polegający na niezastosowaniu art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a jest w powyższej sytuacji bezpodstawny, gdyż skarżący w swoim wniosku zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych, jak stanowi art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Taki zakres żądania był przedmiotem oceny sądu I instancji zatem sąd I instancji nie mógł naruszyć wskazanego przepisu art. 246 § 1pkt 1 P.p.s.a.
3. 6. Biorąc powyższe pod uwagę oraz sytuację finansową skarżącego, należy uznać, że w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do zwolnienia strony w całości z kosztów sądowych. Bowiem przedstawione przez skarżącego dokumenty i oświadczenia wobec stwierdzonych wyżej nieścisłości nie pozwalały na ustalenie jego rzeczywistej sytuacji majątkowej.

Oceny tej w żaden sposób nie zmienia powoływana w zażaleniu argumentacja, że sąd I instancji nie odniósł się do argumentów zawartych w złożonym sprzeciwie na postanowienia referendarza, jak również powtórzone w zażaleniu tych samych zarzutów, które już był przedmiotem rozstrzygnięcia.

W tym zakresie należy zauważyć, iż sąd I instancji nie mógł zaakceptować argumentacji skarżącego, zmierzającej do wyjaśnienia zasadności przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

7. Dalej w ocenie Sądu odwoławczego, mimo wypunktowania tych braków przez sąd I instancji, skarżący nie wykazał, skąd pochodzą środki finansowe na pokrycie comiesięcznych obciążeń, które znacznie przewyższają uzyskiwane dochody, a lakoniczne stwierdzenie, że matka skarżącego korzysta z okazjonalnych pożyczek od sąsiadów i znajomych, jednak przeczy zasadom logiki i doświadczenia życiowego.

8. Uwzględniając powyższe Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że powołana przez skarżącego w zażaleniu argumentacja nie wypełnia przesłanki z art. 165 P.p.s.a. dotyczącej zmiany okoliczności sprawy, gdyż stanowi jedynie powtórzenie dotychczas prezentowanej przez skarżącego jego sytuacji majątkowej i rodzinnej.

Poza tym należy zwrócić uwagę, że Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2012 r. I FZ 242/12 oddalił zażalenia skarżącego na postanowienie WSA w Rzeszowie z dnia 29 maja 2012 r., odmawiające skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

Natomiast skarżący nawet nie twierdzi, że od tego czasu jego sytuacja uległa istotnym zmianom.

1. 9. W związku z powyższymi wywodami Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 P.p.s.a w związku z art. 197 § 1 § 2 P.p.s.a., postanowił orzec jak w sentencji.