Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 marca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił M. S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 10 sierpnia 2011r. w przedmiocie podatku od towarów i usług od stycznia 2008r. do lipca 2009r.
Sąd I instancji podkreślił, że z przedłożonego przez skarżącego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i z pozostałych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że obecnie nie uzyskuje on żadnego dochodu. Strona oświadczyła, że nie posiada także oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Skarżący podniósł, że w stosunku do niego prowadzone są liczne postępowania egzekucyjne, sądowe i administracyjne jak również zabezpieczające, a łączna wysokość dochodzonych wierzytelności wynosi bez odsetek 1.943.465 zł.
Sąd wskazał, że skarżący (reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika) nie wykonał w całości wezwania referendarza sądowego z dnia 5 stycznia 2012 r., co do przedłożenia dodatkowych dokumentów potwierdzających jego sytuację materialną. Nie przedstawił zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, emerytury, honorariów i innych należności oraz otrzymywanych świadczeń, nie załączył ewentualnego zaświadczenia o posiadaniu statusu bezrobotnego, nie udokumentował wysokości ponoszonych miesięcznie wydatków związanych z utrzymaniem, nie przedstawił również tytułu prawnego przysługującego do obecnie zajmowanego lokalu, a także nie przedstawił zaświadczeń stosownych organów np o sytuacji rodziny wnioskodawcy.
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd stwierdził, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem dane przedstawione przez stronę nie zostały potwierdzone dowodami, ponadto nie przedłożono żądanych dokumentów wymienionych w wezwaniu, co uniemożliwia pełną ocenę jego sytuacji majątkowej.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył pełnomocnik skarżącego zaskarżając orzeczenie w całości poprzez naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej: P.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w sprawie bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny, co miało wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Wnosił o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu od skargi.
W ocenie pełnomocnika skarżącego w sprawie zostały przedstawione niezbędne dokumenty do stwierdzenia niezdolności poniesienia przez stronę kosztów wpisu od skargi w wysokości 11.040 zł. Wezwanie do złożenia dodatkowych dokumentów ma tylko uzupełnić wniosek oraz określić w sposób klarowny stan majątkowy skarżącego, przy czym nie jest niezbędne przedłożenie przez stronę wszystkich dokumentów, do których strona jest wzywana.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty sądowe jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z tego rodzaju opłat stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli.
Słusznie Sąd I instancji - po obszernym przedstawieniu podstaw prawnych związanych z instytucją prawa pomocy i przeanalizowaniu dostępnych w niniejszej sprawie danych - przyjął, że skarżący nie spełnił warunków przyznania tego prawa określonych w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) dalej: P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z przepisu tego wynika zatem (pogląd taki ugruntowany jest w orzecznictwie sądów administracyjnych), że to na stronie spoczywa ciężar wykazania, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinna ona zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania jej prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien wykazać, należycie udowodnić oraz udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie informacji przekazanych przez stronę Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2010r., sygn. akt II GZ 409/10, niepubl.).
Należy mieć również na uwadze, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 P.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji materialnej wnioskodawcy. W razie pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych w formularzu danych Sąd, na mocy art. 255 P.p.s.a., może wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 § 2 P.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości.
Sąd I instancji skorzystał z możliwości z art. 255 P.p.s.a. i wezwał skarżącego m.in. do przedłożenia dodatkowych dokumentów, tj. zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, emerytury, honorariów i innych należności oraz otrzymywanych świadczeń, udokumentowania wysokości ponoszonych miesięcznie wydatków związanych z utrzymaniem, oświadczenia o tytule prawnym przysługującym do obecnie zamieszkiwanego lokalu, oświadczenia o posiadanych oszczędnościach. Dokumenty takie nie zostały przedłożone do Sądu I instancji. Skarżący unika zatem wskazania źródeł swojego utrzymania.
Skoro korzystanie z prawa pomocy musi być, jak już podkreślono na wstępie uzasadnienia, związane z wystąpieniem szczególnych okoliczności, to w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji trafnie uznał, że przedstawione oświadczenia strony z wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i przedłożone dokumenty nie obrazują w wystarczającym stopniu sytuacji materialnej strony, a niewykonanie wezwania Sądu do złożenia wskazanych dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy jej sytuacji finansowej.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji