Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 21 listopada 2008 r., sygn. akt I SA/Ke 189/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odmówił J. G. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 16 października 2008 r. w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 18 marca 2008 r. w przedmiocie wznowienia postępowania w podatku od towarów i usług za kwiecień, maj i czerwiec 2002 r.
W uzasadnieniu ww. postanowienia Sąd wskazał, że w dniu 13 października 2008 r. wpłynął do WSA wniosek sporządzony przez skarżącego w dniu 7 października 2008 r. o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku z dnia 2 października 2008 r. Postanowieniem z dnia 15 października 2008 r. WSA odmówił sporządzenia uzasadnienia, powołując się na przepis art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej "p.p.s.a."), podnosząc że po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 2 października 2008 r. Sąd postanowił odroczyć ogłoszenie wyroku do dnia 16 października 2008 r. Skoro zatem wyrok nie został ogłoszony, termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie rozpoczął biegu. Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 5 listopada 2008 r.
W dniu 12 listopada 2008 r. do WSA wpłynął sporządzony w dniu 7 listopada 2008 r. (data nadania - 9 listopada 2008 r.) wniosek skarżącego o doręczenie odpisu wyroku wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że działał w przeświadczeniu, że wyrok został ogłoszony dnia 2 października 2008 r., bowiem z telefonicznej informacji uzyskanej w sekretariacie sądu dowiedział się, że rozprawa się odbyła w tym dniu. O tym, że wyrok został wydany w innym terminie dowiedział się dopiero z otrzymanego w dniu 5 listopada 2008 r. postanowienia.
Po rozpoznaniu wniosku skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uznał, że przytoczona w nim argumentacja nie może stanowić okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności. Skarżący był bowiem prawidłowo poinformowany o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 2 października 2008 r. Zawiadomienie to zawierało pouczenie, że uzasadnienie wyroku oddalającego skargę jest doręczane na wniosek złożony w terminie 7 dni od daty ogłoszenia wyroku. Skarżący, skoro nie uczestniczył w rozprawie, o terminie której był prawidłowo powiadomiony, jako osoba dbająca należycie o własne interesy, powinien był podjąć takie działania, które pozwoliłyby na zapoznanie się ze stanem sprawy i zachowanie terminów procesowych.
Sąd podkreślił, że skarżący nie wykazał okoliczności wskazujących na brak winy w niedochowaniu terminu. Zdaniem Sądu nie istniała dla niego żadna przeszkoda do ustalenia, czy wyrok został w dniu 2 października 2008 r. ogłoszony.
Ponadto z adnotacji na potwierdzeniu doręczenia postanowienia z dnia 15 października 2008 r. wynika, że z uwagi na nieobecność adresata, który został powiadomiony o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym, przesyłka nie została doręczona skarżącemu w dniu 21 października 2008 r. Jak zauważył Sąd pierwszej instancji dbałość o własne interesy, w sytuacji toczącego się postępowania sądowego, nakazuje takie zorganizowanie odbioru korespondencji, by uniknąć ewentualnych ujemnych skutków procesowych.
Na powyższe postanowienie zostało przez J. G. wniesione zażalenie, którym postanowienie WSA zostało zaskarżone w całości. Zdaniem skarżącego WSA naruszył art. 86 p.p.s.a., w związku z czym wniósł o zmianę tego postanowienia oraz o przywrócenie terminu do żądania doręczenia odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem.
Skarżący ponownie podniósł, że działał w przekonaniu, że na rozprawie w dniu 2 października 2008 r. został ogłoszony wyrok. Ponadto nie został on pouczony o możliwości wydania wyroku w innym terminie niż na rozprawie. Jako że złożył on wniosek o doręczenie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem w terminie 7 dni od daty rozprawy, nie może ponosić skutków nieprawidłowego pouczenia.
Autor zażalenia zauważył również, że z zaskarżonego postanowienia dowiedział się, "że wyrok został wydany na posiedzeniu", a zatem zgodnie z pouczeniem Sąd powinien doręczyć go z urzędu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Należy zauważyć, że strona i podejmowane przez nią czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym są ograniczone terminami procesowymi, które służyć mają zdyscyplinowaniu postępowania, potrzebie rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym czasie oraz stabilizacji już podjętego rozstrzygnięcia. Z treści art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") wynika, że czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Aby uniknąć negatywnych następstw uchybienia terminowi strona może skorzystać z przewidzianej w art. 86 p.p.s.a. instytucji przywrócenia terminu. W myśl § 1 ww. przepisu, jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Jak wynika z kolejnych przepisów omawianej ustawy, wniosek o przywrócenie terminu składa się w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). We wniosku strona powinna uprawdopodobnić, iż niedokonanie czynności w ustawowo zakreślonym terminie nie wynikało z jej winy (art. 87 § 2 p.p.s.a.).
Analizując zarzuty zażalenia pod kątem powyższych uwag Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że strona nie uprawdopodobniła, że nieterminowe złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nastąpiło bez jej winy.
Kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiążę się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Zakamycze 2005, str. 214).
Słusznie uznał Sąd pierwszej instancji, że fakt, iż skarżący działał w przeświadczeniu, że wyrok został ogłoszony w dniu 2 października 2008 r. nie może być uznany za okoliczność świadczącą o braku winy w uchybieniu terminu. Skarżący został prawidłowo powiadomiony o terminie rozprawy, o tym, że nieobecność stron na rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy, że uzasadnienie wyroku oddalającego skargę jest doręczane na wniosek złożony w terminie 7 dni od daty ogłoszenia wyroku, wreszcie o tym, że złożenie wniosku po upływie tego terminu jest czynnością bezskuteczną (zawiadomienie o rozprawie wraz z pouczeniem - k. 37 akt WSA, potwierdzenie odbioru zawiadomienia - k. 39 akt WSA).
Jeżeli zatem skarżący nie uczestniczył w rozprawie, o której terminie był prawidłowo poinformowany, to, dbając należycie o swoje interesy, powinien był podjąć kroki w celu zapoznania się ze stanem sprawy (na co wskazał WSA w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia).
Skarżący w zażaleniu nie podniósł okoliczności, które wskazywałyby, iż po jego stronie zaistniały takie przeszkody nie do przezwyciężenia, które uniemożliwiły mu uzyskanie informacji o odroczeniu ogłoszenia wyroku. W sytuacji, gdy skarżący, co sam przyznaje, dzwonił do sekretariatu Sądu w celu ustalenia, czy rozprawa się odbyła, trudno uznać, że nie mógł zdobyć wiedzy o tym, czy w tym samym dniu zapadł wyrok, czy też Sąd postanowił odroczyć termin ogłoszenia orzeczenia, w związku z czym termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie rozpoczął biegu.
W tym miejscu zauważyć również należy, że w razie wątpliwości co do terminu publikacji wyroku, strona miała możliwość sięgnięcia do akt sprawy, zawierających protokół z rozprawy z dnia 2 października 2008 r., w którym odnotowano nowy termin ogłoszenia orzeczenia (16 października 2008 r. - k. 45 akt WSA).
Przede wszystkim zaś podkreślenia wymaga, że, wbrew twierdzeniom zawartym w zażaleniu, przedłużenie terminu publikacyjnego na posiedzeniu wyznaczonym do ogłoszenia orzeczenia, o którym strony były zawiadomione, nie wymaga innego zawiadomienia prócz ogłoszenia (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2005 r., II FSK 25/05, LEX nr 190352). Wobec powyższego nie jest okolicznością usprawiedliwiającą przekroczenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia brak wiedzy strony o ogłoszeniu wyroku na posiedzeniu wyznaczonym w późniejszym terminie. Fakt, iż skarżący zaniechał zasięgnięcia informacji o stanie sprawy stanowi bez wątpienia zaniedbanie strony.
Na uwzględnienie nie zasługuje też argument, iż Sąd powinien doręczyć skarżącemu wyrok z urzędu, ze względu na to, że "został wydany na posiedzeniu". Z pouczenia zawartego w zawiadomieniu o rozprawie wyraźnie wynika, że z urzędu doręczane jest uzasadnienie wyroku uwzględniającego skargę.
Art. 141 p.p.s.a. zerwał z zasadą obligatoryjnego sporządzania przez sądy administracyjne z urzędu wszystkich wyroków. Zgodnie z § 1 p.p.s.a. tego artykułu uzasadnienie wyroku sporządza się z urzędu w terminie czternastu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo podpisania sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym, z zastrzeżeniem § 2. Natomiast zgodnie z § 2 w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Uzasadnienie wyroku sporządza się w terminie czternastu dni od dnia zgłoszenia wniosku.
Z przyczyn wyżej wskazanych Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.