Uzasadnienie
Postanowieniem z 23 marca 2011 r., sygn. akt I SA/Łd 1428/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił D. P. przywrócenia terminu do złożenia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. Sąd podał, że skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi, wskazując przy tym, że uchybił temu terminowi z uwagi na omyłkowe nadanie skargi bezpośrednio na adres Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zamiast na adres organu, który wydał kwestionowaną decyzję. Sąd pierwszej instancji nie zgodził się ze skarżącym, że w sytuacji, gdy to omyłkowe nadanie skargi przez domownika skarżącego, który w danym dniu przebywał w podróży służbowej, należy uznać za okoliczność uprawdopodabniającą brak winy tegoż skarżącego w nieterminowym złożeniu środka zaskarżenia.
Sąd podniósł, że skarżący został prawidłowo pouczony o trybie i terminie zaskarżenia decyzji organu podatkowego i błąd w tym zakresie, w okolicznościach tej sprawy, należy uznać za zaniedbanie, którego nie można kwalifikować jako przesłanki przywrócenia terminu.
W zażaleniu skarżący wniósł o zmianę postanowienia Sądu pierwszej instancji i orzeczenie o przywróceniu terminu do złożenia skargi, ewentualnie uchylenie tego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Dodatkowo skarżący wniósł o zasądzenie kosztów postępowania. WSA w Łodzi zarzucono przy tym naruszenie art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej "P.p.s.a."), przez przyjęcie, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi.
Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem Sądu, że strona ponosi odpowiedzialność za uchybienie terminu w każdym przypadku, poza wyjątkami wynikającymi ze zdarzeń losowych, gdyż prowadzi to do przyjęcia, że odpowiedzialność ta jest na zasadzie ryzyka, a nie na zasadzie winy, jak to wynika z art. 86 § 1 P.p.s.a. Ponadto skarżący podkreślił, że mylne nadanie skargi na adres Sądu, a nie organu odwoławczego, było wynikiem błędu, ludzkiej niedoskonałości, a nie zawinionego zachowania skarżącego. W ocenie skarżącego, uchybienie terminu może być poczytane stronie za zawinione jedynie wtedy gdy w przeciętnych warunkach nie dochowała należytej staranności. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżący z uwagi na wyjazd służbowy powierzył nadanie skargi domownikowi, który mylnie ją zaadresował na WSA w Łodzi – w normalnym toku czynności taką sytuację trudno przewidzieć i jej zapobiec.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. We wniosku strona powinna uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest zatem brak winy strony w jego uchybieniu. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być przy tym oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy, biorąc pod uwagę także uchybienia spowodowane nawet niewielkim niedbalstwem.
Analizując zażalenie skarżącego na tle powyższych uwag, należy stwierdzić, że nie zasługuje ono na uwzględnienie, a kwestionowane postanowienie jest trafne i odpowiada przepisom prawa. Trzeba bowiem podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, co do tego, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminowi do złożenia skargi. Skarżący, z uwagi na to, że przebywał w podróży służbowej, wyręczył się osobą trzecią (domownikiem) i jej powierzył czynność nadania skargi w placówce pocztowej. W tym miejscu należy podkreślić, że pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności (vide wyrok NSA z 12 kwietnia 2002 r., sygn. akt I SA/Gd 1676/99, POP 2002, z. 12, poz. 148).
Wobec powyższego, to na stronie skarżącej w okolicznościach tej sprawy spoczywa odpowiedzialność za nieterminowe złożenie skargi przez jej domownika. Z akt sprawy wynika, że stronie doręczono będącą przedmiotem skargi decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z prawidłowym pouczeniem co do trybu i terminu jej zaskarżenia. Niezapoznanie się lub nienależyte zapoznanie się z tym pouczeniem przez skarżącego i niezadbanie o to aby osoba, której powierzył czynność nadania skargi w placówce pocztowej, prawidłowo ją zaadresowała, nie może być uznane za okoliczność uprawdopodabniającą brak winy w uchybieniu terminu do dokonania tej czynności. Wręcz przeciwnie – należy potraktować to jako brak należytej staranności skarżącego, który – pouczony o sposobie wniesienia środka zaskarżenia – nie poinstruował osoby, którą się wyręczył, jak prawidłowo zaadresować przesyłkę, czy też nie dopilnował, aby ta osoba uczyniła to w sposób właściwy.
W tym miejscu podkreślenia wymaga, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i jest stosowana w sytuacjach gdy strona, z przyczyn niezależnych od niej, którym w żaden sposób nie mogła zaradzić, nie dopełniła czynności procesowej w stosownym terminie. Nie może być natomiast wykorzystywana przez stronę do przeciwdziałania negatywnym skutkom procesowym wynikającym z jej zaniedbań i braku należytej staranności w prowadzeniu spraw przed sądem. W tym kontekście za bezzasadne należy uznać wywody skarżącego w kwestii braku zawinienia, jako przesłanki przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej z art. 86 § 1 P.p.s.a.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Odnośnie wniosku skarżącego o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, należy wskazać, że w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma podstawy prawnej do orzekania o kosztach postępowania w przypadkach innych niż wskazane w art. 209 P.p.s.a., a przepis ten nie obejmuje kosztów postępowania zażaleniowego.