Uzasadnienie
Postanowieniem z 27 marca 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 330/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.), dalej: p.p.s.a., odrzucił skargę E. [...] Sp. k. (dalej: spółka lub skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z 11 grudnia 2017 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec i kwiecień 2014 r. Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym stanie faktycznym:
Pismem z 4 stycznia 2018 r. spółka - reprezentowana przez pełnomocnika - wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na wymienioną na wstępie decyzję organu podatkowego. Do skargi załączono uwierzytelnioną kopię pełnomocnictwa procesowego z 22 grudnia 2015 r. udzielonego przez skarżącą (w imieniu której działał L. B. - prezes zarządu komplementariusza spółki, tj. E. [...] Sp. z o.o.) doradcy podatkowemu D. K. do jej reprezentowania m. in. przed Sądem pierwszej instancji oraz wydruki z Informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego (dalej: KRS), dotyczące spółki oraz jej komplementariusza, wg stanu na 8 stycznia 2018 r.
W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej: Przewodnicząca Wydziału) z 6 lutego 2018 r. skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi poprzez złożenie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu dokumentu, z którego wynikałoby umocowanie osób, które udzieliły pełnomocnictwa, do reprezentacji spółki w dacie jego udzielenia. W wezwaniu zawarto pouczenie o trybie i terminie dokonania tej czynności oraz wskazano skutki jej niedopełnienia (odrzucenie skargi). Ww. wezwanie zostało doręczone skarżącej 15 lutego 2018 r., a w odpowiedzi spółka przy piśmie z 23 lutego 2018 r. przesłała do Sądu pierwszej instancji odpis pełny z KRS, dotyczący jej komplementariusza, wg stanu na 23 lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że dokonanie przez spółkę powyższej czynności procesowej nastąpiło z uchybieniem terminowi wyznaczonemu przez Sąd (który to termin upłynął 22 lutego 2018 r.), w konsekwencji czego postanowieniem z 27 marca 2018 r. odrzucił skargę.
Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie, w którym zarzuciła rażące naruszenie prawa procesowego w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- – art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 57 § 1 pkt 1 - 3, w zw. z art. 45, art. 46 § 1, § 2 i § 3, art. 37 § 1, art. 39 oraz 40 p.p.s.a., poprzez uznanie przez Przewodniczącą Wydziału oraz przez przewodniczącą składu sędziowskiego, iż skarga cechuje się brakiem formalnym, wymagającym usunięcia w trybie przewidzianym ustawą Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podczas gdy okoliczność nazywana brakiem formalnym nie stanowiła braku formalnego skargi i tym samym nie mogła wywołać skutków w postaci żądania usunięcia braku formalnego skargi;
- – art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 w zw. z art. 49 § 1 i § 2 w zw. z art. 16 § 1 - 3, art. 62 pkt 1 - 3 p.p.s.a., poprzez ogłoszenie zarządzenia zawierającego wezwanie strony skarżącej do usunięcia rzekomego braku formalnego przez Przewodniczącą Wydziału, tj. poprzez czynność prawną zastrzeżoną ustawą dla przewodniczącego składu sędziowskiego;
- – art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 w zw. z art. 49 § 1 i w zw. z art. 82 p.p.s.a., poprzez brak rozpoczęcia biegu terminu procesowego do usunięcia rzekomego braku formalnego skargi z uwagi na bezprawne i niewywołujące skutków prawnych ogłoszenie zarządzenia zawierającego wezwanie strony skarżącej do usunięcia rzekomego braku formalnego przez Przewodniczącą Wydziału, tj. poprzez czynność prawną zastrzeżoną ustawą dla przewodniczącego składu sędziowskiego.
W konsekwencji powyższego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie na jej rzecz niezbędnych kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm prawem przewidzianych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, przez co nie zasługuje na uwzględnienie.
Odnosząc się do pierwszego z podniesionych w zażaleniu zarzutów Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że skarżąca jest osobą prawną mającą formę organizacyjną spółki prawa handlowego (spółki komandytowej, której jedynym udziałowcem jest inna osoba prawna - spółka z ograniczoną odpowiedzialnością). Zgodnie z art. 28 § 1 p.p.s.a. osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. W świetle natomiast art. 29 p.p.s.a. przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Z brzmienia powołanego przepisu wynika, że wykazanie umocowania w postępowaniu przed sądem należy do obowiązków osób wymienionych w art. 29 cytowanej ustawy i nie mogą one być zastępowane w realizacji tego obowiązku przez sąd (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 stycznia 2015 r., I FSK 2007/14 oraz z 28 maja 2015 r., I FSK 823/15 r., CBOSA).
Dodatkowo zgodnie z art. 34 p.p.s.a, strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Jeżeli strona decyduje się uczestniczyć w postępowaniu sądowoadministracyjnym za pośrednictwem pełnomocnika, pełnomocnik ten jest obowiązany przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa (art. 37 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a.). Wykładnia systemowa przywołanych przepisów prowadzi ponadto do wniosku, że w sytuacji, gdy za pośrednictwem pełnomocnika w postępowaniu sądowym działa strona będąca podmiotem innym, niż osoba fizyczna (tj. osobą prawną lub jednostką organizacyjną niemającą osobowości prawnej), wraz z dokumentem pełnomocnictwa należy wykazać umocowanie osób, które go udzieliły, do reprezentowania strony skarżącej.
W stanie faktycznym sprawy skargę w imieniu spółki, datowaną na 4 stycznia 2018 r., wniósł pełnomocnik, powołując - jako podstawę swojego umocowania - dokument pełnomocnictwa udzielonego 22 grudnia 2015 r. przez skarżącą, w imieniu której występował J. B. - prezes zarządu komplementariusza. W celu wykazania umocowania ww. osoby do reprezentowania spółki przedstawiono zaś wydruki odpowiadające odpisom aktualnym z KRS obu spółek (tj. skarżącej i jej komplementariusza) wg stanu na 8 stycznia 2018 r. (dzień wniesienia skargi).
Zgodzić się zatem z Sądem pierwszej instancji należy, że w przedstawionych okolicznościach faktycznych nie został należycie wykazany fakt umocowania J. B. do udzielenia pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącej w postępowaniu sądowoadministracyjnym w dacie jego udzielenia. Przedstawiona dokumentacja pozwalała bowiem na stwierdzenie, że J. B. był uprawniony do reprezentowania spółki w dacie wniesienia skargi, ale już nie na stwierdzenie, że był on uprawniony do działania w jej imieniu w dacie udzielenia pełnomocnictwa. Zasadnie zatem Sąd pierwszej instancji uznał powyższą okoliczność za brak formalny skargi (nienależyte udokumentowanie stosunku pełnomocnictwa) i wezwał skarżącą do jego usunięcia w trybie i terminie określonym w art. 49 § 1 p.p.s.a.
Nie można przy tym zgodzić się ze skarżącą, iż: "(...) badanie okoliczności: <> stanowi rozpoznawanie zdolności sądowej i procesowej Skarżącej(...)" i stanowi ewentualnie element rozprawy sądowej. Jak już bowiem zauważono powyżej, w spornej w sprawie sytuacji chodzi bowiem o należyte wykazanie (udokumentowanie) istnienia stosunku pełnomocnictwa. To zaś jest elementem, który sąd administracyjny bada na etapie wstępnej kontroli formalnoprawnej skargi, przed nadaniem jej dalszego biegu (rozpoznaniem).
Podsumowując Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga wniesiona przez spółkę dotknięta była wadą formalnoprawną, polegającą na niewystarczającym udokumentowaniu stosunku pełnomocnictwa, w związku z czym skarżąca zasadnie została wezwania do usunięcia powyższej wady w trybie określonym w przepisach Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Przechodząc zaś w tym miejscu do kolejnych zarzutów zażalenia, związanych z wadliwym zdaniem skarżącej ogłoszeniem zarządzenia zawierającego wezwanie do usunięcia braku formalnego, a polegającym na ogłoszeniu go przez Przewodniczącą Wydziału, podczas gdy jest to czynność prawna zastrzeżona dla przewodniczącego składu sędziowskiego, w pierwszej kolejności przypomnieć należy, że - jak wskazano we wcześniejszej części uzasadnienia niniejszego postanowienia - badanie, czy wnoszący skargę pełnomocnik należycie wykazał swoje umocowanie do działania w imieniu strony skarżącej jest elementem wstępnej kontroli formalnej poprawności skargi. Zgodnie zaś z § 33 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 sierpnia 2015 r.- Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1177), dalej: rozporządzenie, po wniesieniu skargi do sądu przewodniczący wydziału orzeczniczego niezwłocznie bada, czy skarga czyni zadość wymaganiom formalnym i czy został uiszczony wpis, a w razie potrzeby wzywa do usunięcia braków formalnych oraz do uiszczenia wpisu, chyba że został złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy.
Wbrew zatem twierdzeniom skarżącej, w świetle obowiązujących przepisów prawa czynności wstępne w postępowaniu sądowoadministracyjnym, poprzedzające nadanie skardze dalszego biegu, a w efekcie jej rozpoznanie, należą do kompetencji przewodniczącego wydziału orzeczniczego. Przewodniczący składu orzekającego - jeśli nie jest w konkretnej sprawie sędzią sprawozdawcą - nie ma zaś szczególnych kompetencji.
Zatem działanie Przewodniczącej Wydziału w rozpoznawanej sprawie, polegające na wydaniu zarządzenia o wezwaniu skarżącej do usunięcia braku formalnego wniesionej skargi, było w pełni uprawnione.
W rezultacie uznać należy, że termin do uzupełnienia braków formalnych skargi, wymienionych w wezwaniu Sądu z 12 lutego 2018 r. rozpoczął bieg od dnia następującego po dniu jego doręczenia, tj. od 16 lutego 2018 r. i upłynął 22 lutego 2018 r. Spółka zaś nadesłała żądane przez Sąd dokumenty przy piśmie z 23 lutego 2018 r. (data nadania przesyłki: 23 lutego 2018 r. - k. 29), czyniąc to zatem z uchybieniem wyznaczonego w wezwaniu terminu. Dodatkowo zauważyć należy, że w powyższy sposób spółka usunęła braki skargi jedynie częściowo. Przedstawiła bowiem wyłącznie odpis pełny z KRS dotyczący jej komplementariusza (E. [...] Sp. z o.o.), nie przedkładając równocześnie analogicznego dokumentu w zakresie dotyczącym jej samej. Okoliczność ta nie ma jednakże znaczenia w sprawie, gdyż opisane działanie spółki i tak było spóźnione.
Odnośnie zaś okoliczności powołanych w zażaleniu, jak też w piśmie pełnomocnika skarżącej z 28 czerwca 2018 r., a dotyczących stricte powodów nieuzupełnienia w terminie braków formalnych skargi, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że pozostają one bez znaczenia dla kwestii badanej w niniejszym postępowaniu (zasadność odrzucenia skargi). Mogłyby natomiast podlegać ocenie Sądu w postępowaniu wywołanym wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu, co jednakże nie jest przedmiotem niniejszego postępowania.
Z wyjaśnionych powyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.
Odnosząc się zaś do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego stwierdzić należało, iż nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny albowiem przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji.