Uzasadnienie
1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 110/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił A. Z. (dalej: Skarżący lub Strona) przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 23 listopada 2021 r.
Z uzasadnienia postanowienia wynika, że Skarżący wystąpił o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu pismem nadanym w dniu 18 maja 2022 r., wskazując, że nie otrzymał wezwania do uiszczenia opłaty sądowej, a o wezwaniu dowiedział się z doręczonego mu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 kwietnia 2022 r. o odrzuceniu skargi.
Sąd pierwszej instancji, odwołując się do art. 86 i art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej: P.p.s.a.), uznał, że przedstawiona we wniosku argumentacja nie uprawdopodobniała braku winy Skarżącego w uchybieniu terminu. Sąd przyjął, że przesyłka zawierająca odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, po dwukrotnym jej awizowaniu 11 marca i 21 marca 2022 r. została zwrócona Sądowi z powodu niepodjęcia jej w terminie przez adresata, w konsekwencji została skutecznie doręczona w trybie art. 73 § 4 P.p.s.a. w dniu 25 marca 2022 r. Skarżący zaś nie obalił domniemania doręczenia rzeczonej przesyłki przez uprawdopodobnienie, że pracownik operatora pocztowego nie pozostawił w skrzynce pocztowej awiza (nie podjął próby zareklamowania wadliwego wykonania usługi pocztowej, a uzyskane na poczcie ustne wyjaśnienia o tym, że jest nowy listonosz w rejonie obejmujący adres Skarżącego, nie były w tej mierze wystarczające).
Uznając zatem, że Skarżący nie podał obiektywnych okoliczności świadczących o tym, że istniały niezależne od strony przeszkody uniemożliwiające uiszczenie wpisu sądowego od skargi w terminie, Sąd odmówił przywrócenia uchybionego terminu.
- 2. W zażaleniu Skarżący wniósł o uchylenie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: - art. 87 § 1 P.p.s.a. przez nieprzywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego; - art. 87 § 2 P.p.s.a. przez pominięcie okoliczności wskazujących na brak winy Strony; - art. 73 § 4 P.p.s.a. przez błędne uznanie, że wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego zostało skutecznie doręczone 25 marca 2022 r., w sytuacji gdy operator pocztowy nie umieścił żadnego zawiadomienia o złożeniu przesyłki poleconej we właściwej dla adresu korespondencyjnego placówce pocztowej wraz z informacją o możliwości odbioru w sposób prawidłowy i spełniający warunki określone w art. 44 § 2 K.p.a.; - art. 220 § 3 P.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i odrzucenie skargi; - art. 141 § 4 w zw. z art. 266 P.p.s.a. przez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
- 3. Dyrektor IAS w Łodzi pismem z dnia 11 lipca 2022 r. złożył odpowiedź na zażalenie Strony, w którym wniósł o jego oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.
- 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
- 4.1. Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
- 4.2. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Ponadto - w myśl art. 87 P.p.s.a. - pismo z takim wnioskiem należy wnieść w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodabniając okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z takim wnioskiem należy dokonać czynności sądowej, której niedokonano w terminie.
Z przywołanych regulacji wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i skorzystanie z niej nie jest możliwe, gdy strona postępowania dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Innymi słowy, przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego i możliwego zarazem w danych warunkach wysiłku.
Przywołane regulacje formułują podstawowe warunki zastosowania instytucji przywrócenia terminu. Podkreślenia jednak wymaga, że aby termin mógł zostać przywrócony musi dojść do jego uchybienia. Stan taki wymaga zatem jednoznacznego i niewątpliwego stwierdzenia, czy i kiedy termin rozpoczął swój bieg. W rozpoznanej sprawie spór koncentrował się wokół terminu do uiszczenia wpisu od skargi, który to termin determinowany był datą skutecznego doręczenia Stronie wezwania do uiszczenia wpisu.
4.3. W zaskarżonym postanowieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przyjął, że wprowadzenie do obrotu prawnego rzeczonego wezwania nastąpiło w ramach art. 73 P.p.s.a. Przepis ten przewiduje fikcję prawną doręczenia pisma, która ziszcza się na skutek jego nieodebrania w terminie czternastu dni, po uprzednim dwukrotnym tzw. awizowaniu (tj. poinformowaniu o nadejściu przesyłki i możliwości jej odbioru w określonym miejscu i czasie).
Ocena Sądu pierwszej instancji wyrażona na tym polu była prawidłowa. Z akt sądowych wynika, że przesyłka zawierająca "wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie I SA/Łd 110/22" wysłana została droga pocztową na adres Skarżącego, tj. "[...]". Zgodnie z adnotacjami na kopercie, przesyłkę awizowano po raz pierwszy w dniu 11 marca 2022 r. (o czym świadczy umieszczona na kopercie pieczątka o przyczynie nie doręczenia przesyłki adresatowi i o adresie placówki pocztowej, tj.: "[...]"), natomiast w dniu 25 marca 2019 r., po uprzednim powtórnym awizowaniu, przesyłkę zwrócono do nadawcy jako niepodjętą w terminie. Obie z wymienionych informacji opatrzone zostały podpisem doręczającego. Na przekazanym do sądu dokumencie - "Potwierdzenie odbioru" dołączonym do koperty, w której przesłano odpis ww. wezwania, pracownik poczty umieścił informację, że przesyłki nie doręczono, pozostawiono ją w placówce pocztowej, o czym w dniu 11 marca 2022 r. umieszczono zawiadomienie w drzwiach adresata.
4.4. Skarżący we wniosku o przywrócenie terminu podnosił, że nie otrzymał obu awiz ("takich zawiadomień nie pozostawiono ani w oddawczej skrzynce pocztowej, ani na drzwiach mieszkania"), a o nieprawidłowościach związanych z doręczaniem przesyłki świadczyć miało to, że dostarczano jemu inną korespondencję, którą odbierał. Motywy Skarżącego miały na celu wykazanie, że wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego nie zostało jej doręczone; tkwiło w nich bowiem stwierdzenie o "braku skutecznego doręczenia korespondencji". Z drugiej zaś strony, zawarto w nich odniesienia do braku wiedzy Skarżącego o przesyłce ("albowiem nie wiedział on, iż zostały skierowane do niego awiza"). Motywy te Skarżący postrzegał jako okoliczności świadczące o niezawinieniu w uchybieniu terminowi.
Motywy Skarżącego nie mogły odnieść zamierzonego skutku, gdyż nie obalały tego, że procesowi zawiadamiania adresata o nadejściu przesyłki nie towarzyszyły nieprawidłowości. Odnotować należało, że Skarżącemu doręczono skutecznie wezwanie do uiszczenie wpis od skargi i tym samym otworzył się bieg terminu do dokonania tej czynności. Wskazane przez Skarżącego okoliczności, czyli odbiór przez niego innej korespondencji z placówki pocztowej i "dotychczasowa postawa procesowa Skarżącego", nie stanowiły o braku winy Skarżącego w nieterminowym opłaceniu skargi. Nie zachodził między nimi a uchybioną czynnością związek przyczynowo-skutkowy, w sytuacji gdy skuteczne było doręczenie Skarżącemu wezwania do uiszczenia wpisu.
W konsekwencji stwierdzić należało, że słuszna była ocena Sądu pierwszej instancji co do nieuprawdopodobnienia przez Skarżącego braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu. Sąd ten w sposób nienaruszający wymogów określonych w art. 141 § 4 P.p.s.a. podał motywy w obszarze procesu awizacji przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia opłaty sądowej. Finalnie, w odniesieniu do argumentacji wniosku Strony o przywrócenie terminu, zasadnie przyjął, że Skarżący nie podał obiektywnych okoliczności świadczących o tym, iż istniały niezależne przeszkody uniemożliwiające uiszczenie wpisu sądowego od skargi w terminie.
- 4.5. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
- 4.6. Wniosek organu podatkowego o zasądzenie kosztów postępowania nie znalazł w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienia prawnego.