Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 marca 2015 r., sygn. akt: I SA/Bk 619/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odmówił Z.K. (dalej: "strona", "skarżący", "wnioskodawca") przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych.
W pisemnych motywach orzeczenia Sąd pierwszej instancji podał, że skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz trójką dzieci. Podniósł, że nie posiada oszczędności ani majątku ruchomego, który mógłby spieniężyć w celu zaspokojenia wierzyciela i wniesienia opłaty sądowej. Dodał, że w ramach prowadzonej działalności gospodarczej za okres od 1 stycznia 2014 r. do października 2014 r. nie uzyskał żadnego przychodu. Wnioskodawca posiada zadłużenie wobec organów podatkowych na kwotę 113.000 zł, a jego rachunek bankowy prowadzony w związku z działalnością gospodarczą został zajęty. Majątek wnioskodawcy stanowi dom o powierzchni ok. 250 m2, nieruchomość rolna o powierzchni 20,5 ha, budynek inwentarsko–składowy, 5 ha gruntów leśnych, samochód Audi A2, ciągnik rolniczy oraz koparka.
Aktualnie jedynym dochodem rodziny są dopłaty unijne do gruntów rolnych w wysokości 1.200 zł. Za 2014 rok skarżący nie uzyskał żadnego dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej, a rok ten zamknął się stratą w kwocie 13.379 zł. Z zeznania podatkowego za 2013 r. wynika, że skarżący uzyskał przychód w kwocie 396.585 zł, a dochód za ten okres wynosił 138.147,76 zł. Do akt sprawy skarżący przedłożył dodatkowo wyciągi z rachunków bankowych żony i swojego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku nie uznał wniosku za zasadny. Wskazał, że zgodnie z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm. - dalej: "P.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Analiza znajdujących się w aktach dokumentów nie pozwala, zdaniem Sądu, na uwzględnienie żądania skarżącego, gdyż na ich podstawie nie jest możliwe sporządzenie wiarygodnego obrazu jego stanu majątkowego. Wnioskodawca w złożonym wniosku wykazał, iż źródłem miesięcznego utrzymania pięcioosobowej rodziny pozostaje dochód z dopłat unijnych w kwocie 1.200 zł, dochód ze sprzedaży traw (w bliżej nieokreślonej wysokości) oraz dochód z działalności rolniczej i pozarolniczej wnioskodawcy w nieznanej wysokości, bowiem aktualnie skarżący wskazał, iż w tym zakresie faktycznie nie uzyskuje żadnych dochodów. W 2014 r. skarżący poniósł stratę z działalności gospodarczej w wysokości 13.379 zł. Z zeznania PIT-36L za 2013 r. wynika natomiast, że przychód skarżącego wynosił 396.585 zł, a dochód 138.147,76 zł. Wykazane wydatki miesięczne wynoszą łącznie ponad 3.000 zł, bez kosztów zakupu żywności, środków czystości i ubrań.
W skład majątku rodziny wnioskodawcy wchodzi dom o powierzchni 250 m2, nieruchomość rolna o powierzchni 20,5 ha, budynek inwentarsko – składowy, 5 ha gruntów leśnych, samochód Audi A2, ciągnik rolniczy oraz koparka.
W ocenie Sądu treść złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia dotyczącego sytuacji majątkowej jego rodziny, w szczególności w zakresie wysokości uzyskiwanego dochodu miesięcznego, budzi uzasadnione wątpliwości co do jego zgodności ze stanem rzeczywistym. W tym zakresie Sąd wskazał na rozbieżności między deklarowanym dochodem miesięcznym (obecnie 1.200 zł z dopłat, choć w decyzji przyznana jest kwota ponad 2.000 zł na cały rok), a wykazanymi wydatkami, które wynoszą ponad 3.000 zł. Zwrócił również uwagę, że z oświadczenia złożonego przez stronę wynika, iż działalność gospodarcza od 2014 r. nie przynosi żadnego dochodu, ale jednocześnie stanowi podstawę utrzymania rodziny. Zestawiając zatem deklarowany we wniosku dochód w wysokości 1.200 zł z wykazanymi miesięcznymi wydatkami Sąd doszedł do wniosku, iż wydatki przekraczają znacznie deklarowane dochody.
Skarżący przy tym nie wykazał w sposób przekonujący, z jakich środków pokrywane jest bieżące utrzymanie rodziny i prowadzona działalność gospodarcza. Skarżący nie wykazał jednocześnie, aby zalegał ze spłatą jakichkolwiek bieżących rachunków.
Ponadto zestawienie przychodów i dochodów działalności skarżącego za rok 2013 r. wskazuje, iż skarżący obracał dość dużymi kwotami. Wprawdzie rok 2014 skarżący, jak oświadczył, zamknął startą w kwocie 13.379 zł, tym niemniej strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielania pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych.
Powyższe okoliczności prowadzą zdaniem Sądu do wniosku, iż skarżący w złożonym oświadczeniu przedstawił jedynie okoliczności mogące świadczyć o złej sytuacji materialnej rodziny, co w konsekwencji oznacza, iż dysponuje on nieujawnionymi środkami finansowymi, które mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych.
W ocenie sądu skoro niemożliwa jest pełna ocena sytuacji majątkowej wnioskodawcy, to w konsekwencji niemożliwe jest też pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wskazał, że w sprzeciwie od postanowienia referendarza wniósł o zwolnienie od opłat sądowych w części ponad kwotę 100 zł albo o rozłożenie opłaty sądowej na 6 miesięcznych rat. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika, by sąd do tego alternatywnego wniosku się odniósł. Ponadto sąd nie wziął pod uwagę okoliczności znanej mu z urzędu o istnieniu zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług oraz w podatku dochodowym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Rozstrzygnięcie takie wynika bowiem z faktu, że przyczyną oddalenia wniosku skarżącego były uzasadnione wątpliwości co do zgodności oświadczenia skarżącego o jego sytuacji finansowej ze stanem rzeczywistym. W takich okolicznościach modyfikacja zakresu żądania wniosku, co podnosi skarżący we wniesionym środku zaskarżenia, pozostawała bez wpływu na wynik niniejszej sprawy. Skoro bowiem sąd uznał, że nie może merytorycznie rozpoznać wniosku skarżącego, wysokość pomocy, o którą skarżący się ubiegał, nie była czynnikiem istotnym dla treści rozstrzygnięcia.
Nie ulega bowiem wątpliwości, że w zażaleniu skarżący nie kwestionował oceny Sądu pierwszej instancji co do niewiarygodności jego oświadczenia majątkowego. Zatem z uwagi na ten fakt Naczelny Sąd Administracyjny tylko na marginesie dodaje, że stanowisko sądu w tym zakresie jest prawidłowe. Sąd słusznie podkreślił, że wydatki, które ponosi rodzina skarżącego, znacząco przewyższają deklarowane przez niego dochody. Z tego wynika, że dysponuje nieujawnionymi w oświadczeniu środkami finansowymi, z których wydatki te pokrywa. Twierdzenie to znajduje zresztą potwierdzenie w wyciągach z rachunków bankowych skarżącego i jego żony. Wynika z nich bowiem, że na oba konta dokonywane były w krótkim czasie przez skarżącego oraz jego żonę wpłaty gotówki, znacznie przewyższające wysokość obecnie zaistniałych w niniejszej sprawie kosztów sądowych. Na kontro J. K. (BS w R.) odpowiednio: 20 października 2014 r. - 1150 zł; 24 października 2014 r. – 150 zł; 18 listopada 2014 r. – 1050 zł; 1 grudnia 2014 r. – 1350 zł; 23 grudnia 2014 r. - 2700 zł; 23 grudnia 2014 r. – 200 zł. Natomiast na konto skarżącego (B.) 13 listopada 2014 r. – 2500 zł i 9 grudnia 2014 r. – 2600 zł. Środki te były najczęściej tego samego dnia wydatkowane poprzez dokonywanie przelewów.
Nie może więc budzić wątpliwości, że skarżący nie tylko nie przedstawił rzetelnie swojej sytuacji finansowej, ale i to, że dysponuje środkami umożliwiającymi mu uiszczenie wpisu od skargi oraz poniesienie innych kosztów sądowych w tej sprawie. Pogląd taki, który Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela, został również wyrażony w postanowieniu tut. Sądu z dnia 21 maja 2015 r., sygn. akt: II FZ 371/15 (dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń NSA, www.orzeczenia.nsa.gov.pl), wydanym w tożsamej sprawie skarżącego.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie jako oczywiście bezzasadne oddalił na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.