Uzasadnienie
Postanowieniem z 15 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Po 150/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zwolnił S. sp. z o.o. w P. od wpisu od skargi powyżej 1.000 zł i oddalił wniosek spółki w pozostałym zakresie.
Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wskazał, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy spółka podała, że aktualnie nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów związanych z wniesieniem skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2005r. Prowadzona przez spółkę działalność gospodarcza uległa zawieszeniu, a powodem takiego stanu rzeczy są prowadzone wobec niej liczne postępowania kontrolne, w wyniku których (w szczególności w wyniku dokonanego w toku postępowań zajęcia dokumentacji księgowej i projektowej związanej z prowadzoną działalnością) podjęcie i wykonywanie działalności gospodarczej jest niemożliwe. Skarżąca wskazała, że rachunki bankowe, wierzytelności i ruchomości zostały zajęte na poczet zabezpieczenia i egzekucji zobowiązań wobec Skarbu Państwa. Skarżąca oświadczyła, że wysokość kapitału zakładowego wynosi 300.000,- zł. Podała, że nie sporządziła bilansu za ostatni rok, ponieważ dokumentacja księgowa została zajęta przez organ kontroli skarbowej.
Na wezwanie do uzupełnienia wniosku spółka przedłożyła jedynie wykaz środków trwałych i podniosła, że nie jest w stanie w wyznaczonym terminie podać wszystkich informacji i przedłożyć pozostałych dokumentów z uwagi na trudną sytuację organizacyjną spółki. W odpowiedzi na kolejne wezwanie spółka oświadczyła, że nie posiada środków trwałych, zaś posiadane przez nią ruchomości uległy zajęciu na poczet zabezpieczenia egzekucji należności podatkowych. Podała również, że w 2010 r. odnotowała stratę w wysokości 147.458,13 zł. Wskazała, że nie sporządziła bilansu za 2010 r., gdyż z uwagi na zakwestionowanie prawidłowości dokumentacji księgowej i podatkowej spółki przez organy kontroli skarbowej, sporządzenie bilansu nie było możliwe, nie sposób było bowiem ustalić prawidłowej wartości otwarcia bilansu za 2010 r. Skarżąca podała ponadto, że ponosi miesięczne koszty w wysokości ok. 9.000 zł z tytułu czynszu i opłat za media.
Zatrudnia 1 pracownika, którego wynagrodzenie wynosi ok. 2.500 zł miesięcznie. Do pisma załączyła kserokopie deklaracji VAT-7 za ostatnie sześć miesięcy oraz kserokopię zeznania podatkowego za 2010 r., z którego wynika, że przychody spółki wyniosły 943.153,25 zł, koszty uzyskania przychodów 1.090.611,38 zł i strata 147.458,13 zł.
Sąd pierwszej instancji uwzględnił wniosek spółki częściowo, przyznając zwolnienie od wpisu od skargi powyżej 1000 zł, a w pozostałym zakresie wniosek ten oddalił. Sąd uznał, że spółka nie wykazała w sposób dostateczny, że zachodzą przesłanki wskazane w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), mimo skierowania do niej kolejnych wezwań w trybie przewidzianym w art. 255 ustawy. Sąd zauważył, że skarżąca, mimo trudnej sytuacji, nadal ponosi miesięczne koszty w wysokości ok. 9.000 zł związane z utrzymaniem siedziby, nie wyjaśniła natomiast skąd pochodzą środki na pokrycie tych wydatków.
Odnosząc się do wykazanej straty Sąd podniósł, że strata w prowadzonej działalności gospodarczej jest wynikiem bilansowym kosztów nad przychodami, co prowadzi do braku dochodu, jako podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym. Strata nie uzasadnia jednak potrzeby kredytowania skarżącej należnych opłat sądowych, związanych z wniesioną przez nią skargą, które są rodzajem daniny publicznej i zasadą jest obowiązek ich ponoszenia.
W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka ponownie wskazała na swoją trudną sytuację finansową. Podniosła również, że braki w dokumentacji nie wynikają z chęci nieujawnienia Sądowi informacji, ale są rezultatem ograniczonego dostępu do dokumentacji finansowej, spowodowanego czynnościami kontrolnymi organów skarbowych. Wniosła przy tym o zmianę kwestionowanego postanowienia i przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie jest bezzasadne.
Na wstępie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. W przypadku osób prawnych lub innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy strona wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Innymi słowy, sąd może przyznać takiej jednostce prawo pomocy, jeżeli wedle jego uznania będzie to konieczne dla zapewnienia jej dostępu do sądu.
W pierwszej kolejności zauważyć należy, że deklarowana przez spółkę wartość przedmiotu zaskarżenia w sprawie wynosi 915.034,67 zł, a zatem należny wpis od skargi wynosi 9.150,35 zł stosownie do § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu (Dz. U. N4 221, poz. 2193 ze zm.). Tymczasem skarżąca spółka, na mocy kwestionowanego postanowienia WSA w Poznaniu, została zwolniona z obowiązku jego uiszczenia ponad kwotę 1000 zł, a zatem wniosek skarżącej został w znacznej części rozpatrzony pozytywnie.
Jednocześnie podkreślić trzeba, że Sąd pierwszej instancji, bez względu na przyczyny niemożności przedłożenia dokumentacji obrazującej kondycję finansową spółki, mógł wydać rozstrzygnięcie bazując jedynie na tych danych, które wynikały z wniosku oraz tych dokumentów, które spółka przedłożyła, i na podstawie całokształtu okoliczności ocenić, czy zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji trafnie przyjął, że skarżąca nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie częściowych kosztów postępowania. Bez wątpienia, kondycja finansowa spółki nie jest dobra, jednakże – jak zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji – skarżąca dysponuje środkami na opłatę bieżących opłat czynszowych i mediów, jak również jest w stanie wygospodarować środki na wypłatę wynagrodzenia pracownikowi. Jednocześnie strona nie podała, skąd pochodzą środki na powyższe opłaty. W takiej sytuacji przyjąć należało, że przesłanka z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. nie została przez stronę wykazana w stopniu uzasadniającym całkowite zwolnienie z obowiązku poniesienia kosztów sądowych.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.