Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 31 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Rz 244/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, po ponownym rozpoznaniu sprawy oddalił wniosek M. W. o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia 30 stycznia 2006 r. w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności podatkowej wspólnika spółki cywilnej jako osoby trzeciej z tytułu zaległości w podatku od towarów i usług za grudzień 2001 r.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, iż w sprawie dwukrotnie już przeprowadzono postępowanie w celu ustalenia, czy spełniona została dyspozycja art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) Skarżący w formularzach zadeklarował, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i oboje małżonkowie utrzymują się z zasiłku chorobowego w kwocie ok. 210 zł każde. Jako majątek wskazał dom o powierzchni ok. 60 m2 i nieruchomość rolną (1,57 ha). W odpowiedzi na wezwanie (pismo z dnia 17 czerwca 2008 r.) w uzupełnieniu informacji o swojej sytuacji majątkowej i życiowej wyjaśnił, że pobiera płatności do gruntów rolnych (w 2007 r. było to ok. 700 zł), nie posiada żadnych zobowiązań kredytowych, prowadzi działalność gospodarczą i opłaca ryczałt od przychodów ewidencjonowanych (handel obwoźny), jest także współwłaścicielem samochodu marki Mercedes z 1991 r. Codzienne koszty utrzymania rodziny określił na ok. 20 zł. Skarżący przedłożył decyzje przyznające jemu i jego żonie w miesiącach styczeń-kwiecień 2008 r. zasiłek chorobowy z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w kwotach po ok. 240 zł miesięcznie.
Pismem z dnia 15 grudnia 2008 r. skarżący ponownie został wezwany do złożenia szczegółowych wyjaśnień oraz dokumentów dla pełnego zobrazowania jego aktualnej sytuacji finansowej, w tym m.in. do wskazania zdarzeń powodujących zmianę sytuacji i jej zakres, wysokości źródeł dochodów wszystkich domowników prowadzących wspólnie gospodarstwo domowe i kosztów jego utrzymania, ewentualnych dokumentów potwierdzających trudną sytuację materialną rodziny udokumentowania przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej, przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący podał, że zwiększyło się jego zadłużenie wobec KRUS z tytułu nieopłaconych w terminie składek, co potwierdza zmianę sytuacji.
Skarżący zadeklarował spłatę tego długu "w miarę możliwości". Wnioskodawca nie posiada konta bankowego. Z załączonych kserokopii rachunków za energię elektryczną wynika, że opłaty oscylują między 200 a 300 zł za poszczególne okresy rozliczeniowe.
Sąd I instancji zwrócił uwagę, iż skarżący akcentuje swoją złą sytuację materialną, nie wskazuje jednak na konkrety. Pomimo precyzyjnego wezwania skarżący nie podał aktualnych źródeł wysokości dochodów wszystkich domowników, w tym przychodów z działalności gospodarczej, nie określił aktualnych wydatków związanych z kosztami codziennego utrzymania, nie odniósł się do wydatków związanych z chorobą żony, o których nadmieniał w piśmie z dnia 31 sierpnia 2008 r. W ocenie Sądu I instancji skoro sytuacja skarżącego jest tak trudna, jak twierdzi, to powinien wskazać i udokumentować konieczność korzystania ze świadczeń społecznych czy pomocy osób trzecich.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący nazbyt ogólnikowo określił swoją sytuację jako wyjątkowo złą, nie podając żądanych informacji, które pozwoliłyby na ocenę jego sytuacji i podjęcie rozstrzygnięcia. O prawo pomocy skarżący zwraca się nie po raz pierwszy i winien mieć na względzie, że pełne, wiarygodne i aktualne informacje o sytuacji materialnej mają w tym postępowaniu wpadkowym decydujące znaczenie dla uwzględnienia wniosku strony. Z tych przyczyn w ocenie Sadu I instancji skarżący nie wykazał, że nie ma realnych możliwości finansowych poniesienia kosztów sądowych i kosztów działania pełnomocnika.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wskazał, iż obecnie ani on ani jego żona nie otrzymują żadnych zasiłków, nie otrzymują też dopłaty do posiadanej ziemi. Jedynym źródłem utrzymania jest dochód z handlu obwoźnego na co przedstawił dokumenty na żądanie sądu. Dochód w tym roku z rolnictwa będzie praktycznie zerowy, gdyż z 44 rodzin pszczelich przeżyło tylko 8. Skarżący wskazał, że przedstawił w terminie wszystkie żądane dokumenty. Jego zadłużenie w KRUS wynosi obecnie 5.000 zł, w związku z czym nie stać go na koszty sądowe i prawnicze. Zadłużenie to powoduje, że jego sytuacja stała się o wiele gorsza niż w latach poprzednich, kiedy to Wojewódzki Sąd Administracyjny przyznawał mu prawo pomocy. Z pomocy społecznej nie korzysta, gdyż dalej poszukuje wyjścia z tej trudnej sytuacji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W zaskarżonym postanowieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny położył nacisk na zbytnią ogólnikowość twierdzeń skarżącego, niewypełnienie skierowanego do niego wezwania oraz brak udokumentowania powoływanych okoliczności.
Mimo znanych skarżącemu powodów oddalenia jego wniosku, dane zawarte w zażaleniu również są ogólnikowe i nie zostały potwierdzone żadnymi dokumentami. Podkreślając brak dochodów z tytułu zasiłków czy dopłat do ziemi skarżący wskazał, iż jedynym źródłem utrzymania jest dochód z handlu obwoźnego, co do którego dokumenty zostały Sądowi przedstawione. Odnosząc się do tego twierdzenia wskazać należy, iż co prawda skarżący przedstawił zeznanie o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za rok 2007 (PIT-28) - k. 164, jednakże zważywszy na zasadniczo niestałą wysokość dochodów z tego źródła, jak i na fakt, iż w wezwaniu z dnia 15 grudnia 2008 r. strona została wezwana do przedstawienia danych i dokumentów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą (k. 195), którego to wezwania nie spełniła, nie można uznać danych będących w dyspozycji Sądu za wystarczające w tym zakresie.
Strona w dalszym ciągu przedstawia informacje zbyt lakoniczne, by można je było ocenić jako uzasadniające przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie - dotyczy to zwłaszcza twierdzeń o "praktycznie zerowym" dochodzie z rolnictwa. Nie zostały potwierdzone stosownymi dokumentami nie tylko okoliczności związane z prowadzoną przez skarżącego działalnością gospodarczą, ale i fakt nieotrzymywania żadnych zasiłków czy dopłat oraz wysokość zadłużenia w KRUS (zwłaszcza że wysokość tego zadłużenia została wskazana dopiero w zażaleniu, a zatem okoliczność ta nie mogła zostać w sposób prawidłowy oceniona przez Sąd I instancji). Twierdzenia o "o wiele gorszej sytuacji" strony są zbyt mało konkretne, by było możliwe zanalizowanie na ich podstawie rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego. Nie jest znana ani dokładna wysokość dochodów skarżącego, ani wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie (z wyj. udokumentowanych wydatków na energię elektryczną).
W takiej sytuacji zgodzić się należy z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, iż brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, gdyż skarżący nie podał pełnych, wiarygodnych i aktualnych informacji o swojej sytuacji materialnej, co jest warunkiem koniecznym wykazania, że nie ma on realnych możliwości finansowych poniesienia kosztów sądowych i kosztów działania pełnomocnika. Tym samym, skoro skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym słusznie został oddalony, a zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób uzasadniający jego uchylenie.
Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.