Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 20 kwietnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek Skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Skarżący w uzasadnieniu wniosku wskazał, iż prowadzi gospodarstwo domowe wraz z synem ur. w 1998 r. i z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej osiąga dochód w wysokości 1220 zł miesięcznie. Posiada ponadto "zobowiązania w wysokości 10.000 zł". Skarżący jest współwłaścicielem dwóch działek, w tym jednej z budynkiem gospodarczym oraz samochodu osobowego, który został zajęty w postępowaniu egzekucyjnym.
Z uwagi na to, że dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych Skarżącego, Strona została wezwana do przedłożenia: spisu miesięcznych wydatków rodziny związanych z bieżącymi potrzebami popartego odpowiednimi rachunkami, wyciągów z kont bankowych (zarówno osobistych jak i firmowych) obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy, wyciągów z lokat bankowych, zeznania podatkowego za 2008 i 2009 rok, oświadczenia określającego gdzie mieszka i czyją własnością jest przedmiotowy lokal, spisu posiadanych nieruchomości z podaniem ich położenia i wielkości, oraz kserokopii dowodu rejestracyjnego posiadanego pojazdu i dowodu jego zajęcia przez komornika. Z nałożonego obowiązku Strona nie wywiązała się.
Sąd I instancji uznał, że Skarżący powinien w sposób rzetelny, stosownymi dokumentami, o których przedłożenie został wezwany potwierdzić podnoszone przez siebie okoliczności. Także do sprzeciwu nie dołączono stosownych dokumentów na potwierdzenie złożonych oświadczeń. Fakt pobytu za granicą – wobec ustanowienia w sprawie profesjonalnego pełnomocnika w kraju – także nie może, w ocenie Sądu, samoistnie przemawiać za przyznaniem prawa pomocy. Pełnomocnik Skarżącego nie wnosił o przedłużenie terminu do przedłożenia dokumentów, uznając, że wyłącznie złożenie oświadczenia na urzędowym formularzu wyczerpuje przesłankę wykazania przez skarżącego, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z powyższym Sąd oddalił wniosek Strony.
Pismem z dnia 27 kwietnia 2010 r. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie sądu I instancji, w którym zarzucił naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej – P.p.s.a.) poprzez bezzasadne uznanie, że Strona nie spełniła przesłanek do zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając zażalenie Strona podniosła, że w sposób wyczerpujący przedstawiła swój stan majątkowy i finansowy, a opisane okoliczności wyraźnie wskazują, że Strona nie może uiścić kosztów sądowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W świetle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jak podkreśla się w orzecznictwie, zawarty w przepisie art. 246 § 1 P.p.s.a. zwrot "gdy wykaże" oznacza, że na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu o przyznaniu prawa pomocy osobom prawnym. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu. Uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie należy do Sądu, przy czym ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych.
W świetle powyższego należy uznać, że Strona miała obowiązek nie tylko na urzędowym wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazać okoliczności uzasadniające uwzględnienie wniosku, ale również miała obowiązek – na wezwanie sądu – przedstawić wymagane dokumenty obrazujące jej sytuację majątkową. Jak słusznie wskazał sam Skarżący, udzielenie prawa pomocy jest obligatoryjne, gdy Strona udowodni brak środków na poniesienie kosztów postępowania. Wskazanie natomiast pewnych okoliczności na urzędowym wniosku o przyznanie prawa pomocy nie oznacza udowodnienia tych okoliczności. Poza tym, Sąd I instancji miał prawo domagać się szerszego zobrazowania sytuacji majątkowej Skarżącego, wykraczającego poza okoliczności wskazane we wniosku. Pozwoliłoby to na pełniejszą ocenę zasadności wniosku.
Nie zasługuje również na uwzględnienie argument, że Strona przebywała poza terytorium kraju i w związku z tym nie miała możliwości zgromadzenia wymaganych dokumentów. Kwestia ta bowiem mogła być ewentualnie przedmiotem rozważań sądu w sytuacji, gdyby Strona wniosła o przedłużenie terminu do przedłożenia dokumentów. Strona jednak tego nie uczyniła.
Mając na względzie powyższe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.