Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 30 listopada 2017 r., sygn. akt I SA/Go 429/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), odmówił wstrzymania, na wiosek V. Sp. z o.o. z siedzibą w W., wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Z. z dnia 6 września 2017 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do czerwca 2014 r.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji podniósł, że spółka w skardze do WSA w Gorzowie Wielkopolskim zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Podała, że wykonanie decyzji naraziłoby ją na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przystąpienie do egzekucji kwoty w wysokości 3.099.571 zł, albo nawet dobrowolna wpłata byłyby dla niej wysoce dotkliwa i narażała na konieczność skorzystania z zewnętrznych źródeł finansowania. Zapłata całości zobowiązania podatkowego pozbawiłoby spółkę środków niezbędnych do funkcjonowania w obrocie, czego konsekwencją mogłaby być jej upadłość. W celu zabezpieczenia należności wynikających z decyzji wymiarowych dokonano zabezpieczenia na majątku, poprzez wpis hipoteki przymusowej na nieruchomości oraz blokady rachunków bankowych.
Tym samym istnieje prawdopodobieństwo zaspokojenia Skarbu Państwa z majątku spółki w razie wszczęcia egzekucji z nieruchomości. Do wniosku dołączyła dokumentację mającą potwierdzić okoliczności zawarte we wniosku.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że spółka nie wykazała, że wykonanie zaskarżonej decyzji wiąże się z niebezpieczeństwem znacznej szkody lub że powstałe po jej wykonaniu skutki byłyby trudne do odwrócenia. Wprawdzie spółka wyraziła obawę, że dalsza egzekucja należności podatkowych spowoduje niemożność kontynuowania prowadzenia działalności gospodarczej, jednakże samo wskazanie hipotetycznych skutków nie spełnia przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Sąd wskazał, że argumentację przemawiającą za zasadnością wniosku skarżąca oparła na wybiórczo przytoczonych faktach – wysokości zobowiązań podatkowych, fakcie ustanowienia zabezpieczenia tych zobowiązań hipotekami na nieruchomościach spółki oraz konieczności regulowania należności na rzecz swoich kontrahentów. W ocenie Sądu, powyższe okoliczności, wbrew stanowisku skarżącej, nie przemawiają za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji, gdyż sama skarżąca w piśmie z 27 listopada 2017 r. wskazała, że kontynuuje działalność korzystając z instytucji przekazu i kompensaty poprzez konta bankowe spółki P., a tytuły wykonawcze zostały wystawione przez organ skarbowy, gdyż zabezpieczenie hipoteczne należności podatkowych nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia. Spółka nie wykazała zatem istnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia jej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji pomimo istnienia przesłanek wstrzymania jej wykonania, które to naruszenie miało istotny wpływ na treść zaskarżonego postanowienia.
W uzasadnieniu spółka podniosła, że brak wstrzymania zaskarżonej decyzji będzie wiązało się z utratą kontrahentów, zawartych kontraktów, a także utratą pracowników i wysokimi roszczeniami odszkodowawczymi skierowanymi wobec spółki przez jej kontrahentów, dostawców, którym spółka nie zapłaci należności, a także pracowników, którym nie zapłaci wynagrodzeń. W jej ocenie zagrożenie wystąpienia nieodwracalnej szkody jest zatem realne i bezsporne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.
Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wskazania we wniosku takich okoliczności, aby przekonać sąd o konieczności zastosowania ochrony tymczasowej. Inaczej mówiąc, uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Twierdzenia wnioskodawcy w tym zakresie powinny ponadto być poparte dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (por. np. postanowienie NSA z dnia 26 listopada 2007 r., II FZ 338/07).
Sąd zauważa ponadto, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Obowiązek o charakterze pieniężnym, a takiego dotyczy niniejsza sprawa, ma z natury odwracalny charakter. Oznacza to, że w razie jego zrealizowania, a następnie uwzględnienia skargi, objęta zaskarżoną decyzją kwota pieniężna będzie podlegała zwrotowi (por. postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 23 sierpnia 2011 r., sygn. akt II GSK 1562/11).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sąd pierwszej instancji prawidłowo odmówił skarżącej wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, gdyż skarżąca nie wykazała, że w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Zdaniem Sądu, argumentacja zawarta we wniosku oraz dołączone dokumenty nie dają uzasadnionych podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Okoliczność, wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie świadczy o wystąpieniu realnego niebezpieczeństwa zakończenia prowadzonej działalności gospodarczej. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego zmierzającego do wyegzekwowania kwoty wynikające z zaskarżonej decyzji wprawdzie może mieć wpływ na osiągane przez spółkę przychody, jednak twierdzenie jakoby mogło ono spowodować znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki nie zostało przez spółkę uprawdopodobnione.
Sąd podejmując rozstrzygnięcie powinien mieć możliwość odniesienia się do pełnego materiału, pozwalającego zająć mu stanowisko odnośnie do wystąpienia w sprawie przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Spółka zaś w niniejszej sprawie nie złożyła jakichkolwiek dokumentów, z których wynikałaby jej aktualna sytuacja finansowa czy zdolność do pokrywania obciążeń np. deklaracje podatkowe, wyciągi z rachunków bankowych. W konsekwencji, ocena sytuacji finansowej skarżącej, wobec nieprzedstawienia wymaganych dokumentów, musiałaby nastąpić tylko na podstawie oświadczeń skarżącej.
Tym samym skarżąca nie wykazała w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości, nie tylko że w sprawie zachodzi realna możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, ale nawet swojej sytuacji finansowej. W związku z powyższym nie można również obiektywnie stwierdzić czy spółce grozi upadłość w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest prawidłowa. Jak trafnie stwierdził Sąd, nie można podzielić stanowiska skarżącej, że uiszczenie zobowiązań podatkowych przez spółkę, w sposób znaczący przekraczają jej możliwości finansowe. Z przedstawionych przez spółkę dokumentów wynika, że ta w dalszym ciągu prowadzi działalność korzystając z instytucji przekazu i kompensaty poprzez konta bankowe klienta spółki a zabezpieczenie hipoteczne nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia. W świetle powyższego nie można przyjąć, by uiszczenie wszystkich należności doprowadziło do utraty płynności finansowej i w konsekwencji do ogłoszenia jej upadłości.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skoro spółka w złożonym wniosku nie wykazała w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, że w sprawie zachodzi realna możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, brak było podstaw do udzielenia ochrony tymczasowej i wydania orzeczenia zgodnego z jej oczekiwaniami.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.