Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 15 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Ol 401/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił P.G. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 23 marca 2016 r., sygn. akt I SA/Ol 401/15, w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z 22 maja 2015 r. w przedmiocie zobowiązania w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do czerwca 2012 r.
W uzasadnieniu postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wskazał, że powyższy wyrok stał się prawomocny od 23 kwietnia 2016 r. W dniu 3 czerwca 2016 r. do Sądu wpłynął wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku, do którego załączono wniosek o uzasadnienie wyroku. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący 31 maja 2016 r. w Urzędzie Skarbowym dowiedział się, iż wyrok z 23 marca 2016 r. stał się prawomocny na skutek niezaskarżenia go przez jego pełnomocnika. Wskazał, że niezachowanie terminu nastąpiło na skutek okoliczności, na które nie miał żadnego wpływu. Prowadzenie swoich spraw zlecił profesjonalnej kancelarii, która od kilku lat zajmowała się nimi w należyty sposób. Pomimo jego monitów dotyczących zaskarżenia przedmiotowego orzeczenia wniosek o uzasadnienie wyroku nie został złożony z powodu przegapienia terminu przez kancelarię.
Odmawiając przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sąd stwierdził, że skarżący w toku postępowania reprezentowany był przez profesjonalnego pełnomocnika. Zatem to ten pełnomocnik był zobowiązany do terminowego wnoszenia pism, dlatego też to jego działanie bądź zaniechanie podlega ocenie pod kątem stwierdzenia braku winy. Sąd podkreślił, że zaniedbanie osoby, której powierzono wykonanie czynności do której zobowiązany był skarżący, tym bardziej że był to zawodowy pełnomocnik, nie uzasadnia przywrócenia uchybionego terminu.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zaskarżył je w całości i zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj. art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej "P.p.s.a.") poprzez nieprzywrócenie terminu do złożenia wniosku, pomimo zaistnienia ustawowych przesłanek. Wniósł o zmianę postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
W uzasadnieniu skarżący wskazał m.in., że nie miał realnej możliwości przewidzenia, że czynność ta nie została dokonana, zwłaszcza, że monitował tok sprawy i był w ciągłym kontakcie z kancelarią. Niedochowanie terminu stanowiło skutek czynności, na które nie miał wpływu, tym bardziej, że w pozostałych sprawach dotyczących zobowiązań w podatku od towarów i usług za 2011 r. stosowne wnioski zostały złożone w terminie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest instytucja przywrócenia terminu.
W świetle art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a. przywrócenie terminu następuje na wniosek uprawnionego złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W składanym wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu oraz wykonać czynność, której termin został uchybiony.
Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się rygorystyczne kryteria ocen postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. Wiążą się one z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W konsekwencji brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceniając merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał brak podstaw do jego uwzględnienia.
W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że skoro skarżący w toku postępowania reprezentowany był przez profesjonalnego pełnomocnika to ten pełnomocnik był zobowiązany do terminowego wnoszenia wszelkich pism, dlatego też to jego działanie bądź zaniechanie podlega ocenie pod kątem stwierdzenia braku winy. W sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem podwyższonego miernika staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego.
W niniejszej sprawie skarżący wskazuje na okoliczności wyłączające jego winę - że nie miał wpływu no to czy pełnomocnik złożył stosowny wniosek we właściwym terminie, mimo że kontrolował pracę kancelarii. Natomiast w sytuacji kiedy wykonywanie czynności zostało powierzone pełnomocnikowi (w niniejszej sprawie podmiotowi profesjonalnemu) to zaniedbanie tej osoby, której powierzono wykonanie czynności, do której zobowiązany był skarżący, nie uzasadnia przywrócenia uchybionego terminu. Mocodawca ponosi wszelkie konsekwencje działania swego pełnomocnika. Skarżącego obciąża odpowiedzialność związana z wyborem jednostki, której zlecił pomoc prawną, a skutki podejmowanych przez pełnomocnika działań i zaniechań obciążają mocodawcę.
Skarżący w uzasadnieniu zażalenia powoływał się na orzecznictwo, w których sądy uznały, że błędne działanie pełnomocnika stanowi przesłankę do przywrócenia terminu. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wskazane przez skarżącego orzeczenia zapadły w odmiennym stanie faktycznym. W powołanych postanowieniach sąd wskazał, że "(...) niedopełnienie przez profesjonalnego pełnomocnika strony skarżącej ustawowego obowiązku uiszczenia wpisu (...), któremu strona z tego właśnie powodu cofnęła pełnomocnictwo procesowe i następnie złożyła wniosek w trybie art. 86 P.p.s.a. – nie pozbawia strony skarżącej możliwości podniesienia braku swej winy w uchybieniu terminu (...)". W tej sytuacji na uwagę zasługują dwie okoliczności.
Po pierwsze skarżący nie cofnął udzielonego pełnomocnictwa z uwagi na niestaranne prowadzenie jego sprawy, a po drugie, na co sam wskazał, w pozostałych sprawach zawisłych przed sądem, w których skarżący jest stroną, a które prowadzi wybrana przez niego kancelaria, wszelkie czynności dokonywane były w terminie. Nie można zatem przyjąć, że należy oceniać staranność i brak winy skarżącego, a nie działającego w jego imieniu pełnomocnika. Instytucja przywrócenia terminu nie może działać w taki sposób, że jeżeli pełnomocnik nie dokonał czynności w terminie, to za każdym razem badaniu podlegają wina i staranność strony. W niniejszej sprawie błąd pełnomocnika i jego nieprawidłowe działanie nie stanowią podstawy wyłączenia winy mocodawcy i nie dają podstaw do oceny jego staranności przy prowadzeniu swoich spraw.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie, którym odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o sporządzenia uzasadnienia wyroku jest prawidłowe. Zatem brak było przesłanki z art. 87 § 2 P.p.s.a. by wniosek ten Sąd pierwszej instancji mógł uwzględnić.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.