Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie III SA/GL 1330/08 - w sprawie ze skargi Elektrociepłowni T. S.A. w T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 26 września 2008 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego -zawiesił postępowanie.
Zaskarżonym postanowieniem Sąd I instancji, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - powołana dalej jako P.p.s.a.) wskazując, że rozstrzygniecie w przedmiotowej sprawie zależy od rozstrzygnięcia przez skład (7) sędziów NSA, przedstawionego postanowieniem NSA z dnia 18 lutego 2009 r., sygn. akt I FSK 1722/08 zagadnienia prawnego: "Czy w świetle art. 72 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.) powstaje nadpłata w podatku akcyzowym, podlegająca zwrotowi w sytuacji, gdy ciężar podatku poniósł nabywca opodatkowanego towaru ?" - zwiesił postępowanie w sprawie.
Sąd wskazał, że pełnomocnik spółki w skardze zarzucił w szczególności naruszenie art. 72 § 1 O.p. w zw. z art. 249 ust. 3 TWE poprzez odmowę stwierdzenia nadpłaty, naruszenie art. 72 § 1 O.p. poprzez błędną wykładnię.
Na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości, zażalenie w imieniu strony wniósł reprezentujący ją pełnomocnik. Zarzucając naruszenie przepisu postępowania - art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. oraz błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego postępowania sądowoadministracyjnego, wniósł o uchylenie tegoż postanowienia w całości.
W uzasadnieniu zażalenia, jego autor wskazał przede wszystkim, iż skarżąca nie zgadza się z oceną dokonaną przez WSA w zaskarżonym postanowieniu, iż rozstrzygnięcie w sprawie zależy od wyniku innego toczącego się postępowania. Bowiem zagadnienie prawne, które ma rozstrzygnąć NSA pozostaje bez jakiegokolwiek związku z ustaleniami faktycznymi w niniejszej sprawie - z których wynika jednoznacznie, iż skarżąca "nie przerzuciła" na nabywcę ciężaru podatku i "zgodziła się sama ponosić koszty podatku akcyzowego", tym samym, nie poniósł go nabywca. Skarżąca zauważyła również, iż stan faktyczny sprawy w której przedstawiono zagadnienie jest inny od stanu ustalonego w niniejszej sprawie, bowiem działając na rynku konkurencyjnym - sprzedając energię wyłącznie dystrybutorowi, spółka została w myśl przepisów prawa energetycznego zwolniona z obowiązku przedkładania do zatwierdzenia i stosowania taryf dla energii elektrycznej.
W odpowiedzi na powyższe zażalenie Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o jego oddalenie z uwagi na zasadność postanowienia o zawieszeniu postępowania w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, iż przepis art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. reguluje kwestię fakultatywnego zawieszenia przez Sąd z urzędu postępowania sądowoadministracyjnego. Stanowi on, że Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, "jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym".
Jednocześnie należy podnieść, że praktyka sądowa opowiada się za szerokim rozumieniem pojęcia "rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania" wychodząc poza tradycyjne rozumienie prejudycjalności postępowania. W szczególności zauważa się, że chodzi o te przypadki, gdy zawieszenie postępowania następuje z uwagi na skierowanie, na tle innej sprawy zawisłej przed sądem lub rozbieżności występujących w orzecznictwie, zagadnienia prawnego w celu podjęcia stosownej uchwały przez skład rozszerzony NSA stosownie do art. 15 § 1 pkt 2 i 3, art. 187 i art. 269 P.p.s.a. Uznaje się, że ten kierunek celowościowej wykładni tego przepisu, mimo że odbiega od jego literalnego brzmienia, odpowiada istocie sądownictwa administracyjnego, w którym jednolitość orzecznictwa ma dużo większe znaczenie niż w sądownictwie powszechnym. Zadaniem sądu administracyjnego jest bowiem kontrola zgodności z prawem działalności administracji publicznej.
Wobec tego zjawiskiem wysoce niepożądanym i utrudniającym praworządne działanie administracji jest odmienne stanowisko sądu, co do wykładni i stosowania prawa w sprawach o analogicznym lub zbliżonym stanie prawnym i faktycznym, które mają być rozstrzygnięte w sposób wiążący dla innych składów orzekających (zob. M. Niezgódka-Medek w uwadze 4 w komentarzu do art. 125 P.p.s.a. [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006).
Przedmiotem postępowania w badanej sprawie jest decyzja, w której organ podatkowy odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym. Skoro zatem, w skardze na tę decyzję strona sformułowała m.in. zarzut naruszenia art. 72 § 1 O.p., przez jego błędną wykładnię poprzez przyjęcie, że znaczenie dla prawa otrzymania zwrotu nadpłaty podatku nie ma fakt zapłacenia tego podatku nienależnie, ani nawet fakt rzeczywistego poniesienia ekonomicznego ciężaru tego podatku przez podatnika, lecz fakt istnienia hipotetycznej, choć niezrealizowanej możliwości przeniesienia tego ciężaru na inny podmiot, to rozstrzygnięcie przez NSA w kwestii, czy powstanie nadpłata w sytuacji poniesienia ekonomicznego ciężaru podatku przez inny niż podatnik podmiot, na tle omawianej sprawy miało, jeśli nie rzeczywiste to co najmniej potencjalne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. Zasadne było bowiem przekonanie Sądu, że dla interpretacji wskazanego przepisu i oceny zarzutów skargi, istotne może być zaakceptowanie bądź wykluczenie istnienia przeszkody w stwierdzeniu nadpłaty w postaci nie poniesienia rzeczywistego ciężaru podatku przez podatnika.
Ocena dokonanej przez organy wykładni przepisów mających zastosowanie w sprawie, może mieć miejsce dopiero na tle zaakceptowanego przez Sąd I instancji ustalonego przez nie stanu faktycznego sprawy. Przy czym wskazać należy, że Sąd zaskarżonym postanowieniem nie przesądził odnośnie elementów należących do stanu faktycznego sprawy w zakresie poniesienia, czy też nie przez podatnika ekonomicznego ciężaru podatku. Wyraził jedynie przekonanie, że rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego przez NSA może mieć wpływ na kontrolę legalności wydanej w sprawie decyzji.
Dodatkowo należy wskazać, że w sprawie tegoż zagadnienia skład (7) sędziów NSA podjął w dniu 13 lipca 2009 r. uchwałę (sygn. akt I FPS 4/09) uznając, że przepis art. 72 § 1 pkt 1 O.p. nie sprzeciwia się zwrotowi nadpłaty w podatku akcyzowym także wtedy, gdy ciężar podatku poniósł nabywca opodatkowanego towaru.
Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. - postanowił jak w sentencji.