Uzasadnienie
Postanowieniem z 5 sierpnia 2026 r., sygn. akt I SA/Po 949/26, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: Sąd pierwszej instancji) odmówił D.K. (dalej: Skarżący) wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu (dalej: Organ) z 31 marca 2026 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące marzec, maj-grudzień 2020 r.
Sąd pierwszej instancji uznał, że Skarżący nie wykazał, aby w sprawie ziściły się przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: p.p.s.a.), uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że Skarżący w samym wniosku lakonicznie stwierdził, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest konieczne z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków w płynności finansowej jego przedsiębiorstwa. W ocenie Sądu pierwszej instancji, twierdzenie Skarżącego nie może jednak stanowić wystarczającego uzasadnienia dla wstrzymania wykonania decyzji, gdyż Skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów wskazujących m.in. na jego aktualną sytuację finansową.
Od powyższego postanowienia zażalenie wywiódł Skarżący, zarzucając naruszenie:
- 1) art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w sprawie nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia Skarżącemu znacznej szkody ani spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, podczas gdy zajęcie wierzytelności przedsiębiorstwa faktycznie pozbawiło je środków obrotowych, doprowadziło do utraty płynności, wypowiedzenia umów leasingowych, przestojów pojazdów, ograniczenia współpracy z kontrahentami i utraty możliwości pozyskania finansowania;
- 2) art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez ocenę skutków wykonania decyzji jako typowej dolegliwości świadczenia pieniężnego, mimo że w realiach działalności transportowej zajęcie należności od kontrahentów uruchomiło ciąg następstw organizacyjnych i finansowych, których późniejszy zwrot wyegzekwowanych kwot nie usunie;
- 3) art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez niewłaściwą ocenę okoliczności istotnych dla zastosowania ochrony tymczasowej i niedostrzeżenie, że wszczęcie egzekucji oraz ingerencja w bieżące wierzytelności przedsiębiorstwa, oceniane łącznie z charakterem prowadzonej działalności transportowej i strukturą majątku Skarżącego, stwarzają realne niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków;
- 4) błąd w ocenie okoliczności sprawy, polegający na przyjęciu, że zagrożenie ma charakter jedynie hipotetyczny, podczas gdy wskazywane skutki już wystąpiły i obejmują wypowiedzenie umów leasingowych, naliczenie kar, wstrzymanie dostaw części i urządzeń do opłat drogowych, przestoje aut, ograniczenie kredytu kupieckiego oraz spadek przychodów.
W rezultacie powyższych zarzutów wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz uwzględnienie informacji wynikających z akt sprawy podatkowej i egzekucyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. W myśl natomiast § 3 tego przepisu, po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.
Z treści przytoczonego przepisu wynika, że sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, zatem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy.
Ustawodawca w art. 61 § 3 p.p.s.a. posługuje się pojęciem "znacznej szkody", co oznacza, że dla wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie wystarcza samo jej wystąpienie, lecz jeszcze jej rozmiar dla zobowiązanego musi być co najmniej znaczny. Sama wysokość określonego zobowiązania nie świadczy zatem o wystąpieniu przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Kwota ta musi być bowiem odniesiona do całokształtu aktualnej sytuacji majątkowej skarżącego, w tym jej płynności finansowej (zob. postanowienia NSA: z 21 lutego 2017 r., sygn. akt II GZ 106/17 oraz z 24 stycznia 2017 r., sygn. akt II GZ 1360/16).
Naczelny Sąd Administracyjny, oceniając zażalenie Skarżącego uznał, że postanowienie Sądu pierwszej instancji jest prawidłowe, bowiem to w gestii Skarżącego, jako znającego dokładnie okoliczności z zakresu jego sytuacji finansowej, leżało podanie ich we wniosku celem uprawdopodobnienia wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., jak również poprzez poparcie tychże twierdzeń stosownymi dokumentami. Powyższej oceny nie mogły zmienić argumenty podnoszone w zażaleniu.
W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji, opierając się na braku przedłożonej przez Skarżącego stosownej dokumentacji potwierdzającej twierdzenia Skarżącego oraz braku uzasadnienia tego wniosku, przedstawił w sposób precyzyjny argumentację i okoliczności stanowiące podstawę do odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący na poparcie wskazywanych zagrożeń nie przedstawił stosownych dokumentów czy też wyjaśnień, które byłyby istotne z punktu widzenia oceny jego sytuacji ekonomicznej. Brak powyższego uniemożliwił kompleksową analizę sytuacji finansowej Skarżącego, a tym samym również odpowiedź na pytanie, w jaki sposób ewentualne wykonanie zaskarżonej decyzji wpłynie na jego kondycję finansową.
Skarżący nie wskazał, ani nie udokumentował okoliczności, które mogłyby spowodować możliwość wyrządzenia po jego stronie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W konsekwencji, Sąd pierwszej instancji nie miał możliwości ustalenia w sposób niebudzący wątpliwości, czy w sprawie zaistniały przesłanki zastosowania względem Skarżącego środka ochrony tymczasowej.
Zatem w okolicznościach niniejszej sprawy należało uznać, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i nie ma podstaw do jego uchylenia. W judykaturze dominuje stanowisko akceptowane przez skład orzekający w niniejszej sprawie, które kładzie nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (por. postanowienia NSA: z 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11, z 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11, z 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11 czy z 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07). Za zasadne uznać należy przyjęcie, że skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Ciężar uprawdopodobnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu spoczywa przy tym na wnioskodawcy.
Podkreślić należy, że zadaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest ponowna ocena wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, uzupełnionego ewentualnie o okoliczności podniesione w zażaleniu, lecz kontrola postanowienia wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Wobec tego nie było podstaw, aby odnieść się do okoliczności powołanych w zażaleniu i uwzględnić je przy wydawaniu rozstrzygnięcia w przedmiocie postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Podnieść należy również, że brak uwzględnienia żądania strony odnośnie do wstrzymania wykonania decyzji nie sprzeciwia się ponownemu wystąpieniu z wnioskiem o udzielenie ochrony tymczasowej, o ile zaktualizują się przesłanki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżąca może złożyć ponowny wniosek o wstrzymanie zaskarżonej decyzji, w którym przedstawi nowe okoliczności i dokumentację, które jej zdaniem uzasadniają pozytywne rozpatrzenie takiego wniosku.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.