Uzasadnienie
S. w W. (dalej: "Stowarzyszenie"), wniosło skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z 25 lipca 2014 r. w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług wysokości zobowiązań podatkowych za miesiące od marca do listopada 2007 r. oraz kwot różnicy podatku do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za styczeń, luty i grudzień 2007 r.
Kwestionując prawidłowość rozliczeń Stowarzyszenia z tytułu powyższych zobowiązań podatkowych, organy podatkowe między innymi uznały, że świadczy ono usługi pośrednictwa, związane z poborem opłat od tzw. "czystych nośników", określonych w art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. z 2006r. Nr 90, poz. 631 ze zm.). Tryb poboru tych opłat reguluje rozporządzenie Ministra Kultury z dnia 2 czerwca 2003 r. w sprawie określania kategorii urządzeń i nośników służących do utrwalania utworów oraz opłat od tych urządzeń i nośników z tytułu ich sprzedaży przez producentów i importerów (Dz.U. Nr 105 poz. 991). Zdaniem organów podatkowych, pobór powyższych opłat przez Stowarzyszenie stanowi świadczenie usług w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług. W przypadku pobierania kosztów inkasa od tzw. "czystych nośników" Stowarzyszenie występuje jako ustawowy reprezentant (powiernik) na rzecz reprezentowanych przez siebie twórców w ich interesie i na ich rachunek. Stowarzyszenie nie działa jak właściciel praw, ale w ramach pośrednictwa na rzecz autorsko uprawnionych – świadczy zatem usługi pośrednictwa.
Stowarzyszenie zarówno w odwołaniu, jak i w skardze podważało prawidłowość stanowiska organów podatkowych, zarzucając naruszenie art. 5 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 177, poz. 1054 ze zm., dalej: "u.p.t.u."), przez błędne uznanie, iż pobór przedmiotowych opłat, do którego jest zobowiązana na podstawie § 3 rozporządzenia Ministra Kultury stanowi odpłatne świadczenie usług i w związku z tym podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u.
Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2015 r. zawiesił postępowanie sądowe. Wskazał treść art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm., dalej "P.p.s.a.") i wyjaśnił, że Sądowi z urzędu wiadomym jest, że postanowieniem z dnia 11 grudnia 2014 r. sygn. akt I FSK 1718/13 Naczelny Sąd Administracyjny postanowił przedstawić do rozpoznania składowi siedmiu sędziów tego Sądu następujące zagadnienie prawne: "czy w świetle art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust. 1 i ust. 2a oraz art. 30 ust. 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r., nr 177, poz. 1054 ze zm.) pobierane opłaty przez organizacje zbiorowego zarządzania w rozumieniu art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 1994 r., nr 24, poz. 83 ze zm.) od producentów i importerów magnetofonów, magnetowidów i innych podobnych urządzeń oraz czystych nośników stanowią wynagrodzenie za świadczone usługi i tym samym podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług ?"
Zaznaczył, że wprawdzie pytanie powyższe zostało zadane na tle stanu prawnego obowiązującego po dniu 1 kwietnia 2011 r., jednakże z jego treści wynika, że przedmiotem rozstrzygnięcia składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego będzie kwestia, czy z poborem opłat z tytułu tzw. "czystych nośników" wiąże się świadczenie przez organizację zbiorowego zrządzania usług opodatkowanych podatkiem od towarów i usług. Kwestia ta ma istotne znaczenie w niniejszej sprawie i stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym zakresie będzie miało wpływ na jej wynik. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., Sąd postanowił zawiesić postępowanie do czasu podjęcia przez Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnięcia w przedmiocie zagadnienia przedstawionego w powyższym postanowieniu.
Stowarzyszenie wniosło zażalenie na powyższe postanowienie zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
- - art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. poprzez zastosowanie tego przepisu w sprawie i uznanie, że istnieją przesłanki do fakultatywnego zawieszenia postępowania z urzędu z uwagi na przedłożenie składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego do rozpoznania zagadnienia prawnego w innym toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym o sygn. akt I FSK 1718/13 a także uznanie, że rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie zależy od rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt I FSK 1718/13 pomimo, że rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego w sprawie o sygn. akt I FSK 1718/13 nie ma wpływu na rozstrzygnięcie Sądu w przedmiotowym postępowaniu, co mogło mieć istotny wpływ na wydanie zaskarżonego postanowienia o zawieszeniu postępowania,
- - art. 187 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 190 P.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego wydana w innej sprawie będzie wiążąca bezpośrednio w niniejszym postępowaniu, gdy ww. przepisy wyraźnie wskazują, że uchwały składu siedmiu sędziów wiążą w sprawie, w której były wydane, a nie w innych sprawach i nie są powszechnie obowiązującym prawem, co mogło mieć istotny wpływ na zastosowanie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. i wydanie zaskarżonego postanowienia o zawieszeniu postępowania,
- - art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 166 P.p.s.a. polegające na nieprawidłowym uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i niewyjaśnieniu w sposób jednoznaczny konieczności zawieszenia z urzędu postępowania sądowego a w szczególności niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia w tym słów "zależy od wyniku innego toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego" w rozumieniu art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. co mogło mieć istotny wpływ na zastosowanie art. 151 § 1 pkt 1 P.p.s.a. i wydanie zaskarżonego postanowienia,
- - art. 7 P.p.s.a. poprzez brak rozważenia zasadności zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, co mogło mieć wpływ na wydanie zaskarżonego postanowienia o zawieszeniu postępowania,
Na podstawie art. 197 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie tj.:
- - art. 46 ust. 1 i art. 176 ust. 1 Konstytucji RP poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, a tym samym pozbawienie Stowarzyszenia prawa do sądu i dwuinstancyjnego postępowania, w skutek uzależnienia rozstrzygnięcia od poglądu wyrażonego przez NSA w innej sprawie,
- - art. 45 ust. 1 Konstytucji poprzez ich nie właściwe zastosowanie, a tym samym brak rozważenia zasadności zawieszenia postępowania sądowego z urzędu w kontekście konstytucyjnego prawa Stowarzyszenia do rozpoznania sprawy przez Sąd bez zbędnej zwłoki.
Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości jako naruszającego porządek prawny i zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd pierwszej instancji zawiesił postępowanie sądowe z uwagi na uznanie, że rozstrzygnięcie tej sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania. Stanowisko takie należy uznać za wpisujące się w przepis, tj. art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a, zgodnie z którym Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym.
Wbrew twierdzeniom żalącego rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zależy od innego toczącego się postępowania. Należy podkreślić i zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że praktyka sądowa opowiada się za szerokim rozumieniem sformułowania "rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania" wychodząc poza tradycyjne rozumienie prejudycjalności postępowania. W szczególności chodzi o te przypadki, gdy zawieszenie postępowania następuje z uwagi na skierowanie, na tle innej sprawy zawisłej przed sądem lub rozbieżności występujących w orzecznictwie, zagadnienia prawnego w celu podjęcia stosownej uchwały przez skład rozszerzony NSA stosownie do art. 15 § 1 pkt 2 i 3, art. 187 i art. 269 P.p.s.a. Taki kierunek celowościowej wykładni tego przepisu odpowiada istocie sądownictwa administracyjnego, w którym jednolitość orzecznictwa ma dużo większe znaczenie niż w sądownictwie powszechnym.
Zadaniem sądu administracyjnego jest bowiem kontrola zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Wobec tego zjawiskiem wysoce niepożądanym i utrudniającym praworządne działanie administracji jest odmienne stanowisko sądu, co do wykładni i stosowania prawa w sprawach o analogicznym lub zbliżonym stanie prawnym i faktycznym, które mają być rozstrzygnięte w sposób wiążący dla innych składów orzekających (zob. M. Niezgódka-Medek w uwadze 4 w komentarzu do art. 125 P.p.s.a. [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006).
Wbrew zarzutom podniesionym w zażaleniu, Sąd w zaskarżonym postanowieniu wyjaśnił konieczność zawieszenia postępowania oraz podstawę prawną rozstrzygnięcia, a jednolitość orzecznictwa - dająca stan stałości, pewności i bezpieczeństwa prawnego - służy respektowaniu zasady równości wobec prawa. Równe traktowanie stron znajdujących się w takiej samej sytuacji faktycznej i prawnej oznacza, że wobec nich musi zapaść takie samo rozstrzygniecie. Biorąc dodatkowo pod uwagę, że przeciwdziałanie rozbieżnościom w orzecznictwie ma szczególne znaczenie właśnie w sferze prawa publicznego, odwoływanie się przez sądy administracyjne do uchwał NSA - podejmowanie i moc wiążąca których znajduje oparcie w ustawie - nie tylko nie uchybia prawu ale zasługuje na aprobatę. W szczególności uwaga ta odnosi się do zarzutu naruszenia art. 180 § 2 w zw. z art. 190 P.p.s.a., co powoduje, bezzasadność podniesionego zarzutu.
Także pozostałe zarzuty podniesione w zażaleniu nie zasługują na uwzględnienie. Uzasadnienie postanowienia w sposób klarowny wyjaśnia przyczyny zawieszenia postępowania, które – wbrew opinii Stowarzyszenia – nie pozbawia Stowarzyszenia prawa do sądu i dwuinstancyjnego postępowania i nie powoduje naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.
Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji
Odnosząc się do wniosku w zakresie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, należy stwierdzić, że brak jest podstaw prawnych do orzekania o zwrocie kosztów postępowania między stronami w innych orzeczeniach, kończących postępowanie w danej instancji, niż wymienione w art. 209 P.p.s.a. Zgodnie z art. 197 § 2 P.p.s.a., do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, tj. przepisy rozdziału 1 działu IV. Brak natomiast odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami (dział V, rozdział 1), które dawałoby podstawę do ich odpowiedniego stosowania w postępowaniu toczącym się na skutek zażalenia.