Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 3090/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: sąd pierwszej instancji) odmówił przyznania R. spółka jawna (dalej: skarżąca lub spółka) prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi tej spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 13 sierpnia 2014 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za maj i lipiec 2012 r.
W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżąca, mimo wezwania, nie przedłożyła żadnych dowodów na ryzyko utraty płynności finansowej, natomiast dokumenty dotyczące 2014 r. świadczyły o dobrej kondycji finansowej spółki. Z nadesłanych przez spółkę dokumentów, tj. bilansu oraz rachunku zysków i strat, wynikało bowiem, że na dzień 31 grudnia 2014 r. przychód netto spółki ze sprzedaży wyniósł 8 320 110,15 zł, ostateczny wynik finansowy za ten rok to zysk netto w wysokości 222 886,37 zł, aktywa trwałe spółki wynoszą 566 880,38 zł, aktywa obrotowe (w tym należności krótkoterminowe) 1 572 112,03 zł, natomiast środki pieniężne na rachunku bankowym spółki wynoszą, zgodnie z bilansem, 43 329,85 zł. W takiej sytuacji sąd uznał, że skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, tj. by spełniła przesłanki do przyznania jej prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.).
W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka wniosła o jego zmianę i zwolnienie jej od opłaty sądowej od skargi kasacyjnej, zarzucając naruszenie art. 243 § 1 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. przez stwierdzenie, że skarżąca nie przytoczyła w uzasadnieniu wniosku okoliczności uzasadniających zwolnienie jej od opłaty sądowej od skargi kasacyjnej. Zdaniem spółki sąd pierwszej instancji nie dołożył należytej staranności w ustaleniu, czy istotnie nie miała ona dostępnych środków, które mogłaby przeznaczyć na uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej. Wskazano, że skarżąca do wniosku o zwolnienie od opłaty załączyła sprawozdanie finansowe za ostatni rok obrotowy, a mając na uwadze, że sprawozdanie było sporządzone na dzień 31 grudnia 2014 r., w dacie składania skargi kasacyjnej mogło zawierać dane już częściowo nieaktualne
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Skarżąca w przedmiotowej sprawie nie wykazała – jak wymaga tego art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Nie można zgodzić się z autorem zażalenia, że sąd pierwszej instancji nie dołożył należytej staranności w ustaleniu sytuacji finansowej skarżącej. Żalący wskazując, że dane co do posiadanych przez spółkę na dzień 31 grudnia 2014 r. środków na koncie bankowym są nieaktualne, pomija pozostałe świadczące o sytuacji majątkowej spółki informacje. W zaskarżonym postanowieniu sąd pierwszej instancji odnotował, co nie jest kwestionowane, że na dzień 31 grudnia 2014 r. przychód netto spółki ze sprzedaży wyniósł 8 320 110,15 zł, ostateczny wynik finansowy za ten rok to zysk netto w wysokości 222 886,37 zł, aktywa trwałe spółki wynoszą 566 880,38 zł, natomiast aktywa obrotowe (w tym należności krótkoterminowe) 1 572 112,03 zł. Kwoty te wielokrotnie przewyższają wymaganą na obecnym etapie postępowania kwotę 735 zł z tytułu wpisu od skargi kasacyjnej. W tej sytuacji nie jest bezpodstawne stwierdzenie, że skarżąca była w stanie wygospodarować środki na zabezpieczanie kosztów wpisu sądowego od skargi kasacyjnej.
Powoływana przez skarżąca okoliczność wyzbycia się środków dostępnych na rachunku bankowym nie zmienia oceny możliwości płatniczych spółki, wynikającej przede wszystkim z wysokości osiąganych przychodów.
Dokonując powyższej oceny Naczelny Sąd Administracyjny miał na względzie, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Jak wskazuje się w doktrynie oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku.
Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. (por. Hanna Knysiak - Molczyk, (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s.628).
Analogiczne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w innej ze spraw spółki (por. postanowienie z dnia 3 lipca 2015 r., I FZ 235/15), które to stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający przedmiotowe zażalenie podziela w pełni.
Ze wskazanych przyczyn, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.