Uzasadnienie
1. Przedmiot zażalenia oraz podmiot je wnoszący
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: Dyrektor KIS) wniósł zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Wr 1120/16. Orzeczeniem tym Sąd odrzucił jego skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Wr 1120/16.
- 2. Relacja ze stanu sprawy przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji
- 2.1. Wymienionym wyżej wyrokiem Sąd, po rozpoznaniu skargi Gminy Bielawa, uchylił interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 11 maja 2016 r. Odpis tego wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony w dniu 2 lutego 2017 r. pełnomocnikowi organu (wówczas już Ministrowi Rozwoju i Finansów jako ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych: organ upoważniony Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu - przyp. NSA) 2.2 W dniu 3 marca 2017 r. skargę kasacyjną od tego wyroku wywiódł w imieniu Dyrektora KIS radca prawny Rafał Janikowski, który wraz ze skargą kasacyjną przedłożył pełnomocnictwo udzielone mu w dniu 1 marca 2017 r. przez Dyrektora KIS.
- 2.3. Na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 czerwca 2017 r. akta sprawy zostały zwrócone do Sądu pierwszej instancji celem zweryfikowania uprawnienia Dyrektora KIS do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 5 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Wr 1120/16.
- 3. Motywy orzeczenia Sądu pierwszej instancji
- 3.1. Sąd odrzucił skargę kasacyjną na podstawie art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.), jako wniesioną przez nieuprawniony organ. 3.2. Dokonując takiej oceny Sąd wskazał, że: - w niniejszej sprawie (tj. to jest sprawie ze skargi na interpretację indywidualną - przyp. NSA) postępowanie sądowe zostało wszczęte przed dniem 1 marca 2017 r.; - natomiast według art. 206 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1948; dalej: ustawa z dnia 16 listopada 2016 r.), w postępowaniach sądowych w sprawach związanych z wydawaniem interpretacji indywidualnych, w których stroną jest lub mógłby być na podstawie przepisów dotychczasowych minister właściwy do spraw finansów publicznych prawa i obowiązki strony przejmuje Szef Krajowej Administracji Skarbowej, jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej; - z tych przyczyn prawa i obowiązki Ministra Finansów, jako strony postępowania sądowego w sprawie związanej z wydaniem interpretacji indywidualnej przejął Szef Krajowej Administracji Skarbowej (dalej: Szef KAS), a nie Dyrektor KIS; - skarga kasacyjna wniesiona przez tego ostatniego podlegała zatem odrzuceniu.
- 4. Zażalenie
Dyrektor KIS w zażaleniu wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Sądowi pierwszej instancji zarzucił naruszenie art. 178 w związku z art. 178a oraz art. 49 § 1 i art. 193 P.p.s.a. przez przedwczesne odrzucenie skargi kasacyjnej, bez uprzedniego wezwania do usunięcia jej braków formalnych w postaci prawidłowego określenia organu oraz przedłożenia pełnomocnictwa od Szefa KAS do sporządzenia w jego imieniu skargi kasacyjnej.
- 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
- 5.1. Zażalenie jako usprawiedliwione podlegało uwzględnieniu.
- 5.2. Rację miał Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w tej części motywów, w których wskazał, że w świetle art. 206 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r., to Szef KAS, a nie Dyrektor KIS przejął prawa i obowiązki ministra właściwego do spraw finansów publicznych (a nie Ministra Finansów) jako strony postępowania sądowego wszczętego przed dniem 1 marca 2017 r., w sprawie związanej z wydaniem interpretacji indywidualnej. Oznaczało to, że po reorganizacji służb celno-skarbowych właściwym do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu pierwszej instancji, którym oddalono skargę na interpretację indywidualną wydaną przez Ministra Finansów, z którego upoważnienia działał Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu (w dniu zaś wyrokowania występujący już jako Minister Rozwoju i Finansów) był właśnie ten pierwszy z wymienionych organów, czyli Szef KAS.
- 5.3. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w okolicznościach tego konkretnego przypadku, Sąd pierwszej instancji przedwcześnie jednak odrzucił skargę kasacyjną. Nie podjął bowiem uprzednio czynności wyjaśniających w zakresie wykluczenia zaistnienia usprawiedliwionej stanem faktycznym i prawnym pomyłki co do prawidłowego określenia podmiotu ją wnoszącego.
Trzeba było mieć na względzie czasowy zbieg daleko idących zmian w stanie prawnym, polegających na wprowadzeniu od dnia 1 marca 2017 r. zupełnie nowej struktury organizacyjnej aparatu skarbowego, z momentem sporządzania i finalnie wniesienia skargi kasacyjnej tuż po tych zmianach, tj. w dniu 3 marca 2017 r. Bieg przy tym terminu na dokonanie tej czynności procesowej rozpoczął się w dniu 3 lutego 2017 r., a więc w znacznej mierze (bo przez 26 dni) przypadł na czas, w którym obowiązywał stary stan prawny.
Temu wszystkiemu towarzyszyły liczne przepisy przejściowe, które akurat na tle spraw związanych z wydawaniem interpretacji indywidualnych i identyfikowania organu dotychczas właściwego w takich sprawach (niekiedy również poprzez organ faktycznie wydający interpretację indywidualną, tudzież mając na uwadze jeszcze wcześniejsze przekształcenia tej instytucji prawnej z dwuinstancyjnej na jednoinstancyjną wraz ze zmianą organów) mogły w swoim całokształcie wywołać ich niezrozumienie i mylne odczytanie, zwłaszcza w obrębie norm pomieszczonych nie tylko w ust. 1, ale i w pozostałych jednostkach redakcyjnych art. 206 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. (zob. art. 206 ust. 3 i ust. 6), a także w kontekście art. 223 tej ustawy.
Nadto, z akt sprawy wynikało, że rzeczona skarga kasacyjna była już przedmiotem wstępnej (formalnej) weryfikacji w Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Nie stwierdzono wtedy, aby w świetle przekazanych akt i istoty sprawy okoliczność takiego a nie innego oznaczenia podmiotu wnoszącego skargę kasacyjną (Dyrektora KIS), kwalifikowała ją automatycznie do odrzucenia. Gdyby kwestia ta była na tyle oczywista i nie wymagająca dodatkowego wyjaśnienia, to dano by temu od razu wyraz orzeczeniem przewidzianym w art. 180 P.p.s.a. W myśl tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny odrzuca skargę kasacyjną, jeżeli ulegała ona odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny.
Natomiast według wydanego przez Przewodniczącego Wydziału I Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego zarządzenia z dnia 1 czerwca 2017 r., sygn. akt I FSK 637/17, akta sprawy zwrócono Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu "celem zweryfikowania uprawnienia Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Wr 1120/16". Tymczasem Sąd pierwszej instancji nie podjął jakichkolwiek działań w tym kierunku, jak choćby wystąpienia do Dyrektora KIS z zapytaniem, czy skarga kasacyjna została wniesiona przez organ zgodnie z informacją zawartą w piśmie ją wyrażającą i tak należy ją postrzegać, czy jednak nastąpiło w tym zakresie pomyłkowe odczytanie uprawnień do działania w charakterze strony postępowania sądowego.
Trafnie zatem podniesiono w zażaleniu - uwzględniając z jednej strony wspomniane wyżej zmiany stanu prawnego, a z drugiej powołane zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I - że Sąd pierwszej instancji powinien wezwać organ do opowiedzenia się w tej kwestii. Usunęłoby to wątpliwości związane z podmiotem składającym skargę kasacyjną, w tym niewykluczone towarzyszącymi tej sprawie okolicznościami, pomyłkowe uznanie się za możliwego jej autora.
5.4. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a., uchylił postanowienie Sądu pierwszej instancji odrzucające skargę kasacyjną.