Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 5 marca 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 2356/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił B. H. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku z dnia 31 stycznia 2007 r. w sprawie z jej skargi na decyzję Ministra Finansów z dnia 10 kwietnia 2006 r., Nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji określającej zobowiązanie w podatku od towarów i usług od lipca do grudnia 1993 r.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji wskazał, iż pismo z zawiadomieniem o terminie rozprawy zostało skarżącej wysłane na adres wskazany w skardze. Próba doręczenia pisma nie powiodła się, bowiem adresat wyprowadził się. Zarządzono pozostawienie przesyłki w aktach ze skutkiem doręczenia w trybie art. 70 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Wyrokiem z dnia 31 stycznia 2007 r., przy niestawiennictwie skarżącej, jej skarga została oddalona. Wyrok uprawomocnił się w dniu 3 marca 2007 r.
Pismem z dnia 28 listopada 2007 r. skarżąca zwróciła się o doręczenie odpisu wyroku zapadłego w sprawie oraz ustanowienie adwokata i przesłanie zwróconej korespondencji, zaś w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego z dnia 10 stycznia 2008 r. skarżąca wniosła o "przywrócenie terminu do złożenia kasacji".
Powyższy wniosek Sąd I instancji rozpoznał jako wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia, wskazując, iż jest on złożony w terminie, bowiem choć o fakcie wydania wyroku skarżąca dowiedziała się w dniu 27 listopada 2007 r., dopiero z uzasadnienia postanowienia referendarza uzyskała wiadomość o treści tego wyroku. Rozpoznając merytorycznie wniosek Sąd I instancji uznał, iż strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu, bowiem była ona pouczona o obowiązku zawiadamiania sądu o każdej zmianie adresu zamieszkania i adresu do doręczeń i o skutkach zaniedbania tego obowiązku. Skoro skarżąca nie zawiadomiła Sądu o zmianie swego adresu, to prawidłowo przyjęto, że zachodzą przesłanki do pozostawienia doręczanego wezwania w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Nie mają przy tym znaczenia czynione przez stronę starania o odbiór pism przesłanych na adres wskazany w aktach sprawy, należyta dbałość o własne interesy wymagała bowiem zastosowania się do obowiązku powiadomienia Sądu o zmianie adresu, co umożliwiłoby otrzymanie przez skarżącą powiadomienia o terminie rozprawy na aktualny adres, a zatem również jej uczestnictwo w rozprawie.
Skoro natomiast skarżąca liczyła, że będzie osobiście odbierała korespondencję z poczty, to powinna mieć świadomość wystąpienia negatywnych skutków w postaci zwrotu wysyłanych pism. Sąd I instancji wskazał, iż listonosz, stwierdzając nieaktualność adresu, na który kierowana jest przesyłka, zobowiązany jest umieścić o tym adnotację na formularzu potwierdzenia odbioru i niezwłocznie oddać przesyłkę pocztową placówce oddawczej, która po umieszczeniu na nim odcisku datownika zwraca pismo organowi wysyłającemu (§ 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 czerwca 1999 r. w sprawie szczegółowego trybu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym - Dz. U. Nr 62, poz. 697). W omawianym przypadku nie ma obowiązku awizowania korespondencji ani pozostawiania jej w placówce pocztowej w oczekiwaniu na odbiór adresata. Stąd też stwierdzić należało, iż skarżąca z własnej winy nie uzyskała informacji o terminie rozprawy i fakcie wydania wyroku.
Odnosząc się do wniosku strony o doręczenie jej kierowanej do niej korespondencji Sąd I instancji wskazał, iż jedyną taką korespondencją było zawiadomienie o terminie rozprawy, które zostało pozostawione w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Natomiast ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje doręczania z urzędu sentencji wydanego wyroku (z wyjątkiem, gdy stroną postępowania jest osoba pozbawiona wolności nie reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika), ani doręczenia z urzędu odpisu wyroku z uzasadnieniem w przypadku oddalenia skargi, a takie orzeczenie zapadło w sprawie. Skarżącej przysługuje natomiast prawo do wystąpienia o wydanie odpisów dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, co podlega opłacie kancelaryjnej.
W zażaleniu na powyższe postanowienie strona wskazała, iż jest osobą fizyczną prowadzącą działalność na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Z aktualnego zaświadczenia o rejestracji działalności gospodarczej wynika, iż skarżąca nie zmieniła adresu. Zatem nie ma wobec niej zastosowania art. 41 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a powinien znaleźć zastosowanie art. 67 § 1 ustawy. Skoro urząd pocztowy bezzwłocznie dokonywał zwrotu pism do nadawcy, to nie został zachowany termin z art. 73 ustawy. Skarżąca ponownie podniosła też na czynione przez siebie starania w celu uzyskania korespondencji na poczcie, wskazując, iż innych prawnych możliwości odbioru korespondencji nie miała, a zatem nie popełniła najmniejszego uchybienia w staranności odebrania korespondencji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela wyrażonego przez Sąd I instancji poglądu, iż wniosek strony został złożony w terminie, o którym mowa w art. 87 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Przepis ten stanowi, iż pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny za moment ustania przyczyny uchybienia terminu uznał powiadomienie strony w postanowieniu referendarza o treści orzeczenia z dnia 31 stycznia 2007 r. Tymczasem w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego za datę miarodajną w tym zakresie uznać należy datę dowiedzenia się przez skarżącą, że w jej sprawie zapadło orzeczenie. Niekwestionowany w sprawie jest fakt, że zawiadomienie strony o terminie rozprawy nie zostało jej faktycznie doręczone, stąd też rzeczywiście nie można założyć, iż strona miała świadomość, iż w jej sprawie zapadło orzeczenie. Niewiedza skarżącej co do okoliczności wydania w przedmiotowej sprawie orzeczenia jest przyczyną uchybienia terminu, o której mowa w art. 87 § 1 ustawy. Przyczyna ta ustała w dniu 27 listopada 2007 r., co wskazała sama strona w piśmie z dnia 28 listopada 2007 r. Stąd też termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku zaczął biec dnia 28 listopada 2007 r. i upłynął 5 grudnia 2007 r. Data faktycznego uzyskania przez skarżącą informacji o treści orzeczenia z dnia 31 stycznia 2007 r. nie ma przy tym znaczenia, bowiem od dnia 27 listopada 2007 r. brak było obiektywnych okoliczności stojących na przeszkodzie uzyskaniu takiej wiedzy.
Co więcej, wskazać można, iż w przypadku braku wiedzy strony o treści wyroku z 31 stycznia 2007 r. niezrozumiały jest zawarty w piśmie z dnia 28 listopada 2007 r. wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu. Podkreślić też należy, iż z treści sprzeciwu z dnia 3 lutego 2008 r. (w którym zawarty został wniosek o "przywrócenie terminu do złożenia kasacji") wynika, iż wniosek o "przesłanie wyroku zapadłego w sprawie", zawarty w piśmie z dnia 28 listopada 2007 r., był tak naprawdę wnioskiem o sporządzenie i doręczenie wyroku z uzasadnieniem, o którym mowa w art. 141 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - wskazuje na to sformułowanie skarżącej, iż w "ustawowym 7 dniowym terminie złożyła wniosek o przesłanie jej niedoręczonego orzeczenia". Pierwotny wniosek w tym zakresie nie był precyzyjny i Wojewódzki Sąd Administracyjny miał podstawy do przyjęcia, iż skarżącej chodziło o doręczenie sentencji orzeczenia, ale w kontekście pisma z dnia 3 lutego 2008 r. intencja skarżącej jest czytelniejsza, jako że złożenie wniosku o doręczenie odpisu sentencji nie jest obwarowane żadnym terminem, w przeciwieństwie do siedmiodniowego terminu przewidzianego na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia.
Podkreślić też należy, iż z pisma z 3 lutego 2008 r. w żaden sposób nie wynika, iż dopiero z postanowienia referendarza strona uzyskała wiadomość o treści orzeczenia. Zważywszy dodatkowo na to, iż informację taką strona była w stanie uzyskać choćby telefonicznie w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie w dowolnym momencie, począwszy od dnia 27 listopada 2007 r., którą tą datę należy przyjąć za datę uzyskania wiedzy o zapadnięciu wyroku z dnia 31 stycznia 2007 r., nieuprawnione jest przyjęcie w zaskarżonym postanowieniu, iż przeszkoda do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia ustała w chwili doręczenia stronie postanowienia referendarza, a więc 30 stycznia 2008 r. Z akt sprawy wynika, iż strona złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia w dniu 28 listopada 2007 r., stąd też złożenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności w dniu 6 lutego 2008 r. (data nadania pisma z dnia 3 lutego 2008 r.) jest czynnością dokonaną po terminie ustawowym wynikającym z art. 87 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czyniąc wniosek spóźnionym, a zatem podlegającym odrzuceniu na mocy art. 88 ustawy.
Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 189 w związku z art. 197 § 2, art. 193 i art. 88 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.