Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 15 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Op 510/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi, w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 15 września 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji określającej zobowiązanie w podatku od towarów i usług oraz orzekającej o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej.
Sąd I instancji wyjaśnił, że zarządzeniem doręczonym w dniu 24 listopada 2009 r., Skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu od skargi, w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia. Skarżąca wpisu nie uiściła, lecz pismem nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 11 grudnia 2009 r. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu oraz o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości.
Na poparcie pierwszego ze wskazanych wniosków podała, że spóźnienie spowodowane było przyczynami niezależnymi i przez nią niezawinionymi, ponieważ w tym czasie była chora i nie była w stanie wyjść z domu i załatwić spraw urzędowych. Skarżąca podała, że mieszka z niepełnoletnimi córkami i nie miała możliwości, aby kogokolwiek prosić o pomoc w tej sprawie. Jej stan zdrowia poprawił się od dnia 7 grudnia 2009 r. i od tego dnia - jak wskazała we wniosku - funkcjonuje normalnie.
Sąd wezwał Skarżącą do uprawdopodobnienia okoliczności dotyczących choroby, powołanych we wniosku o przywrócenie terminu do opłacenia skargi, a także do uzupełnienia danych zawartych w formularzu PPF, oba wezwania pod rygorem załatwienia zgłoszonych wniosków w oparciu o ich dotychczasowy kształt.
W odpowiedzi na wezwanie Skarżąca podała, że nie jest w stanie udokumentować swojej choroby, ponieważ nie posiada zwolnienia lekarskiego L4 za ten okres i na powyższą okoliczność może zostać przesłuchana.
Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi.
W pierwszej kolejności Sąd wskazał, że Skarżąca nie spełniła podstawowej przesłanki przywrócenia terminu, wynikającej z art. 87 § 2 i art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270, ze zm., dalej "p.p.s.a."), jaką jest brak winy w spóźnieniu.
W ocenie Sądu Skarżąca nie przedstawiła wiarygodnej argumentacji wskazującej na fakt istnienia niedającej się usunąć przeszkody w uchybieniu terminu.
Odnosząc się do kwestii proceduralnej w zakresie przesłuchania Skarżącej, Sąd zwrócił uwagę, na przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. Wyjaśnił, że Sąd uzupełniająco może (lecz nie musi) dopuścić i przeprowadzić dowody z dokumentów i tylko wówczas, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Badając kwestię braku winy w uchybieniu terminu Sąd podkreślił, że Skarżąca w sposób przekonujący nie uzasadniła wniosku o przywrócenie terminu. Z przywołanej przez nią argumentacji wynika, że była chora ok. 13 dni (od 24.11.2009r. do 7.12.2009 r.). Ze zwolnienia i zaświadczenia lekarskiego nie skorzystała mimo, że do końca 2009 r. zatrudniona była na podstawie umowy o pracę. W związku z tym nie wiadomo, w jaki sposób Skarżąca usprawiedliwiła swoją nieobecność w pracy, albo też nadal pracę tę, pomimo choroby, wykonywała. Jeśli tak, to choroba skarżącej nie miała obłożnego charakteru wyłączającego możliwość posłużenia się inną osobą, gdyż tylko wówczas jak – przyjmuje się w utrwalonym orzecznictwie sądowym – można uzyskać usprawiedliwienie spóźnienia z czynnością procesową. Przyjmując więc obiektywny miernik staranności, który ma zastosowanie w tego typu przypadkach, czyli bazując na postawie osoby, która należycie dba o swoje interesy procesowe, Sąd uznał, że skarżąca interes ten zlekceważyła.
W zażaleniu Strona zaskarżyła powyższe postanowienie w całości i wniosła o: zmianę przedmiotowego postanowienia i przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu oraz zwolnienie Skarżącej od obowiązku ponoszenia opłaty od zażalenia i kosztów postępowania zażaleniowego w całości.
W uzasadnieniu Skarżąca wyjaśniła, że w okresie choroby nie korzystała ze zwolnienia lekarskiego, a na podstawie porozumienia ze swoim pracodawcą, udzielono jej zwolnienia od wykonywania pracy nie kwalifikowanego jako tzw. chorobowe, w zamian zaś za ten okres odpracowała następnie określoną ilość czasu wykonując zadania pracownicze w późniejszym okresie poza normalnymi godzinami pracy. Ponadto Skarżąca podniosła, iż na podstawie art. 90 § 1 i art. 106 § 2 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien był dopuścić możliwość złożenia wyjaśnień przez Skarżącą na posiedzeniu jawnym. Zdaniem Skarżącej Sąd I instancji wadliwie powołuje się na treść art. 106 § 3 p.p.s.a., gdyż przepis ten odnosi się wyłącznie do dopuszczenia uzupełniających dowodów z dokumentów i nie może być podstawą odmowy dopuszczenia dowodu z wyjaśnień strony.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Z treści art. 85 p.p.s.a. wynika, że regułą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. Zasada ta nie ma jednakże charakteru bezwzględnego. Przepis art. 86 § 1 zdanie 1 p.p.s.a. przewiduje bowiem możliwość przywrócenia terminu przez sąd na wniosek strony pod warunkiem, iż strona uchybiła terminowi bez swojej winy. Zgodnie zaś z art. 87 § 2 wniosek o przywrócenie terminu powinien zawierać uzasadnienie uprawdopodabniające okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminowi, które to okoliczności stanowią zasadniczą przesłankę przywrócenia terminu.
Sąd I instancji uznał, że w niniejszej sprawie Skarżąca tej przesłanki nie spełniła. Jako okoliczność wskazującą na brak winy Skarżąca podała, że w tym czasie była chora. Skarżąca jednak nieuprawdopodobniła tej okoliczności. Na wezwanie Sądu do uzupełnienia wniosku Skarżąca odpowiedziała, iż nie jest w stanie udokumentować choroby, dodała że na tę okoliczność może zostać przesłuchana.
Odnosząc się do zarzutu Strony dotyczącego odmowy przez Sąd I instancji dopuszczenia dowodu z wyjaśnień należy wskazać, że rozpatrywaniu kwestii incydentalnych służy przede wszystkim posiedzenie niejawne. Zgodnie bowiem z treścią art. 86 § 1 zdanie ostatnie, postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Zdaniem Sądu, niezasadne byłoby skierowanie rozpatrywanej sprawy na posiedzenie jawne. Według Sądu złożenie przez Stronę wyjaśnień na rozprawie byłoby w niniejszej sprawie bezcelowe. Wynika to przede wszystkim z treści powołanego wyżej art. 87 § 2, zgodnie z którym w postępowaniu o przywrócenie terminu Strona ma możliwość, a nawet obowiązek złożenia pisemnych wyjaśnień we wniosku o przywrócenie terminu.
Należy zauważyć, że Sąd I instancji nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń na okoliczność ewentualnego braku winy strony w uchybieniu terminu, ponieważ ciężar uprawdopodobnienia tego, spoczywa wyłącznie na wnioskodawcy. To rzeczą Strony jest w sposób przekonujący uprawdopodobnić, że uchybienie nie jest przez nią zawinione oraz wskazać przeszkodę uniemożliwiającą terminowe dokonanie czynności.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że Skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Sąd I instancji zasadnie w tej sytuacji odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Powyższej oceny nie zmienia również zawarte w zażaleniu wyjaśnienie, dotyczące nieskorzystania przez Skarżącą ze zwolnienia lekarskiego. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2008 r., sygn. akt I OZ 861/08, LEX nr 564260).
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu